Kusitiiki

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Lọ sí: atọ́ka, àwárí

Cushtic

Kusitiiki

Kí á to lè ri Chustic gégé bí ìdílé kan ó ní se pé kí á pápò pèlú egbé ìsòrí èdè yòókù, díè nínú won dá hàn yàtò láàrín ara won; Àwon kan se àfihàn tí ó dádúró tí ó si yàtò láàrín èka egbé. Ó sì súnmó atodefimo èdè. Díè laarin àwon àgbà egbé ode ni Kenya lo ń so Yaaku. Àwon egbé mééfèfà jo ni nnkan kan to jo je àjoni lórí èkó nípa ayé to dúró lórí asàmì tí ó wa ní ìsàlè, ìlà Òòrùn Cushitic to wà lórí òkè ati èyí to wa ní ìlà Òòrùn to wa nílè, Dullay àti Yaakuni nnkan tí won fi se àárin dipo kí a ka lábé ìlà Òòrùn ewón Cushitic.

(1) Cushitic to wa ní Àríwá kún fún èdè eyokan, Badawi/Beja (1,148), tí á ń so ní agbègbè to farapé ìpín ti Sudan, Egypt àti Eriterea.

(2) Cushitic to wa ní àringbùngbùn je mo èdè Àgaw, ó je egbé ti a se atúnmò rè lórísìírìsí ni Àríwá ìlà Òòrùn Ethiopia àti Kwara lápapò 1,000), Xamtunga (80), Awngi (490), àti díè lórìsìírìsí tó rún

(3) Ai ba ìgbà mu fún Burji, Cushitic tó wà ní ìlà òòrùn tún mún ìpàdé ìsùpò àhánnupè. Àwon sòròsòsò ń gbé ní orí òkè tí won ń so Burji wa ní Àríwá Kenya àwon egbé náà ní Burji (87) Sidamo (1,500) àti Kambata Halìyya egbèrún kan. Àwon Cushitic ìlà Òòrùn ní eka egbé meta.

(i) Àwon èka egbé Àríwá won dúró fún saho (144) àti Afari (1,200)

(ii) Àwon èka egbé Oromoid kún fún Orísìírìsí Ojúlówó Oromo (13, 960) tí wón tí sòrò lati Odò Tana ní kenya si ìpààlà sudan àti Tigrai kòkàárí tí Ethiopia àti konsoid, èdè abínibí lo so won pò ni Gusu ìwò Òòrùn. Sùgbón eyi ti won ń so ni Kanso (200)

(iii) Àwon omo Tana won je mo ìlà Òòrùn àti ìwò Òòrùn ti ìpààlà wa láàrìn won. Àwon ará télè kún fún Àríwá ni Kenyan Rendille (32) Boni(5) Lapapo iye ti àwon Somali je (8,335) Sòròsòrò ní Somalia, Djiboute, Ila Òòrùn Ethiopia, ati Aríwá ìlà Òòrùn Kenya. Ti ìwò Òòrùn pín tó sí ní Daasenech (30) Arbore (1,000-500) àti bóyá èdè Elmolo. Èkó nípa ìmò ayé tí ó da wà ní Bayso (500) òhun ní wón ń so ní agbègbè Abàjà adágún nínú Ethopian Rift Valley tí ó pin eya kan pelu ìlà Òòrùn atí ìwò Òòrùn.

(4) Dually dúró fún gégé bi okùn ìmò èdá èdè ní àgbègbè Wayto Valley sí ìwò òòrùn ti Konsout (of 4(n) soke) èyí to yàtò l’orisiirisi ni Gusu Tsmay (7) pípàdé egbé onihun ìsùpò lójúpò parapò ní Ethnologue gégé bi Gwwada (65-76).

(5) Èdè Cushitic ni Òpòlòpò ń so ni Tanzania, níbi ti won ti dúró fún iraqw gégé bí ìsùpò fún apeere (365), Gorowa (30) Burunge (31) Mbugu/Mana (32) ní won sábà maa ń lò gégé bi ojúlówó àpèere èdè àmúlùmálà àti alaisi Asax àti fún kw’adza omo egbe ti i ki i se omo ìlú Tan zania tó je dahalo (3,000) ó sòrò ní ìletò to súnmó enu ìlú odò Tana ní Kenya.