Àìlera Bipolar

Àìsàn ọpọlọ tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí àìlera ọpọlọ, jẹ́ àrùn ọpọlọ tí a fi àkókò ìbànújẹ́ àti ìmọ̀lára tí ó ga jù hàn. Tí ipò ọkàn tó ga bá le tàbí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú psychosis, a máa ń pè é ní mania ; tí kò bá le tó bẹ́ẹ̀, a máa ń pè é ní hypomania. Nígbà tí ara bá ń yá, ẹnì kan máa ń hùwà tàbí ó máa ń nímọ̀lára agbára, ayọ̀, tàbí ìbínú tí kò báramu. Àwọn ènìyàn sábà máa ń ṣe ìpinnu láìronújinlẹ̀ láìka àbájáde rẹ̀ sí. A maa n dinku iwulo oorun nigba awọn ipele manic. Ní àkókò ìbànújẹ́, àwọn ènìyàn lè máa sunkún, wọ́n lè máa fojú burúkú wo ìgbésí ayé, wọ́n sì lè máa fojú tí kò dára wo àwọn ẹlòmíràn. Ewu igbẹmi ara ẹni ga; laarin ogun ọdun, 6% awọn eniyan ku nipa igbẹmi ara ẹni, nigba ti 30–40% ṣe ipalara ara ẹni. Àwọn ìṣòro ìlera ọpọlọ mìíràn, bí àwọn ìṣòro àníyàn àti àwọn ìṣòro lílo oògùn olóró, ni a sábà máa ń so mọ́ àrùn bipolar.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò lóye àwọn ohun tó ń fa àrùn bipolar dáadáa, a gbàgbọ́ pé àwọn ohun tó ń fa àyíká àti ìran ló ń kó ipa pàtàkì nínú rẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn jínì, tí ó ní àwọn ipa kékeré, lè ṣe àfikún sí ìdàgbàsókè àrùn. Àwọn ohun tó ń fa àbùdá ni ó ń fa ìdààmú ọkàn tó tó 70–90% nínú ewu àrùn bipolar. Àwọn ohun tó lè fa ewu sí àyíká ni ìtàn ìfìyàjẹni ọmọdé àti wàhálà ìgbà pípẹ́. A kà àìsàn náà sí àrùn bipolar I tí ó bá jẹ́ pé ó kéré tán ìṣẹ̀lẹ̀ manic kan ti ṣẹlẹ̀, pẹ̀lú tàbí láìsí ìṣẹ̀lẹ̀ depression, àti gẹ́gẹ́ bí àrùn bipolar II tí ó bá jẹ́ pé ó kéré tán ìṣẹ̀lẹ̀ hypomanic kan ti ṣẹlẹ̀ (ṣùgbọ́n kò sí ìṣẹ̀lẹ̀ manic pátápátá) àti ìṣẹ̀lẹ̀ depression ńlá kan. Tí àwọn àmì àrùn náà bá jẹ́ nítorí oògùn tàbí ìṣòro ìṣègùn, a kò lè ṣe àyẹ̀wò wọn gẹ́gẹ́ bí àrùn bipolar. Àwọn àìsàn mìíràn tí ó ní àwọn àmì àrùn bipolar tí ó jọra ni àìsàn àìtó àfiyèsí, àrùn ìwà, àrùn schizophrenia, àti àrùn lílo oògùn àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àìsàn mìíràn. A kò nílò àyẹ̀wò ìṣègùn fún àyẹ̀wò, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tàbí àwòrán ìṣègùn lè yọ àwọn ìṣòro mìíràn kúrò.