Jump to content

Àìsàn Autism

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
(Àtúnjúwe láti Àìsàn Àìsàn)
Autism
Repetitively stacking or lining up objects is commonly associated with autism.Autism
Repetitively stacking or lining up objects is commonly associated with autism.Autism
Repetitively stacking or lining up objects is commonly associated with autism.
Ìpínsọ́wọ̀ àti àwọn òkunfà ìta

Àìsàn Autism jẹ́ àrùn ìdàgbàsókè tí a fi àwọn ìṣòro pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ àti ìbánisọ̀rọ̀pọ̀ hàn, àti nípa ìwà tí a dínkù àti tí a ń tún ṣe.[1] Àwọn òbí sábà máa ń se akíyèsí àwọn àmì rẹ ní ọdún mẹ́ta àkọ́kọ́ ìgbésí ayé ọmọ wọn.[2][1] Àwọn àmì wọ̀nyí sábà máa ń dàgbà díẹ̀díẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọmọdé kan tí wọ́n ní autism máa ń ní ìrírí ifasilenínú ìbánisọ̀rọ̀ àti ọgbọ́n ìbáṣepọ̀ wọn lẹ́yìn tí wọ́n bá dé àwọn ibi tí wọ́n ti ń dàgbà ní iwọ̀nba déédé.[3]

Autism ní Ibasepo pẹ̀lú àpapọ̀ àwọn ohun tó ń fa bi, jijogunba àti okùnfà bi àyíká.[4] Àwọn ohun tó lè fa ewu nígbà tí a bá lóyún ni àwọn àkóràn kan, bíi rubella, àwọn majele bíi valproic acid, ọtí líle, kokéènì, àwọn oògùn apakòkòrò, lead, àti ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́, ìdíwọ́ ìdàgbàsókè ọmọ inú oyún, àti àwọn àrùn tí ohùn ba awọn Asobode ará ja.[5][6][7] Àwọn àríyànjiyàn yíká àwọn okùnfà rẹ,àyíká mìíràn tí a dámọ̀ràn; fún àpẹẹrẹ, àbájáde àjẹsára, èyí tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.[8] Àìsàn Autism ní ipa lórí ìṣiṣẹ́ ìwífún nínú ọpọlọ àti bí àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara àti synapse wọn ṣe ń so pọ̀ tí wọ́n sì ń ṣètò ara wọn; a kò lóye bí èyí ṣe ń ṣẹlẹ̀ dáadáa.[9] Ìwé Àkójọ Àyẹ̀wò àti Ìṣirò ti Àwọn Àrùn Ọpọlọ (DSM-5), so autism àti àwọn irú àìsàn tí kò le koko mọ́ra pọ̀, títí kan àrùn Asperger àti àrùn ìdàgbàsókè tí a kò sọ ní ọ̀nà mìíràn (PDD-NOS) sínú àyẹ̀wò àrùn autism spectrum disorder (ASD).[1][10]

Ìtọ́jú ìhùwàsí ní ìbẹ̀rẹ̀ tàbí ìtọ́jú ọ̀rọ̀ lè ran àwọn ọmọdé tí wọ́n ní autism lọ́wọ́ láti ní ìmọ̀ ìtọ́jú ara wọn, ìbáṣepọ̀, àti ìbánisọ̀rọ̀.[11][12] Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, Iwadi kò tí fí ìdí ìwòsàn autism tí a mọ̀ múlẹ,[11] àwọn ọmọ kan ti rí ìwòsàn gbà.[13] Àwọn àgbàlagbà kan tí wọ́n ní àrùn autism kò lè gbé ní ìgbé òmìnira.[14] Àṣà autism ti gbèrú, pẹ̀lú àwọn ènìyàn kan tí wọ́n ń wá ìwòsàn àti àwọn mìíràn gbàgbọ́ pé ó yẹ kí a gba autism gẹ́gẹ́ bí ìyàtọ̀ láti gbà dípò ìwòsàn.[15][16]

Ni gbogbo agbaye, a ṣe iṣiro pe autism yoo kan eniyan miliọnu mẹrinlelogun ati ile diẹ ni mẹjọ 24.8 Títí di 2015.[17] Ní ọdún 2000, a ṣírò iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà kàn sí 1–2 fún ẹgbẹ̀rún ènìyàn 1 ní gbogbo àgbáyé.[18] Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà, nǹkan bí 1.5% àwọn ọmọdé ni a ṣe àyẹ̀wò àrùn ASD Títí di 2017,[19] lati 0.7% ni ọdun 2000 ni Amẹrika.[20] Ó máa ń ṣẹlẹ̀ ní ìgbà mẹ́rin sí márùn-ún ní àwọn ọkùnrin ju àwọn obìnrin lọ.[20] Iye awọn eniyan ti a ṣe ayẹwo ti pọ si ni kiakia lati ọdun 1960, eyiti o le jẹ apakan nitori awọn iyipada ninu iṣe ayẹwo.[18] A kò tíì yanjú ìbéèrè pe bóyá iye owó gidi ti pọ̀ sí i.[18]

Àwọn ìtọ́kasí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. 1 2 3 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. 2013.
  2. ↑ [free "Diagnosis of autism spectrum disorders in the first 3 years of life"]. Nat Clin Pract Neurol 4 (3): 138–147. 2008. doi:10.1038/ncpneuro0731. PMID 18253102. free.
  3. ↑ "Regression in autistic spectrum disorders". Neuropsychol Rev 18 (4): 305–319. 2008. doi:10.1007/s11065-008-9073-y. PMID 18956241. https://archive.org/details/sim_neuropsychology-review_2008-12_18_4/page/305.
  4. ↑ "Autism risk factors: genes, environment, and gene-environment interactions". Dialogues in Clinical Neuroscience 14 (3): 281–292. 2012. PMC 3513682. PMID 23226953. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3513682.
  5. ↑ "Prenatal factors associated with autism spectrum disorder (ASD)". Reproductive Toxicology 56: 155–169. 2015. PMID 26021712.
  6. ↑ "Neurodevelopment: The Impact of Nutrition and Inflammation During Preconception and Pregnancy in Low-Resource Settings". Pediatrics 139 (Suppl 1): S38–S49. 2017. PMID 28562247.
  7. ↑ "Pathophysiology of autism spectrum disorders: revisiting gastrointestinal involvement and immune imbalance.". World J Gastroenterol 20 (29): 9942–9951. 2014. PMC 4123375. PMID 25110424. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4123375.
  8. ↑ "Incidence of autism spectrum disorders: changes over time and their meaning". Acta Paediatr 94 (1): 2–15. 2005. PMID 15858952. https://archive.org/details/sim_acta-paediatrica_2005-01_94_1/page/n3.
  9. ↑ "Autism". Lancet 374 (9701): 1627–1638. 2009. PMC 2863325. PMID 19819542. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2863325.
  10. ↑ [free "Identification and evaluation of children with autism spectrum disorders"]. Pediatrics 120 (5): 1183–1215. 2007. PMID 17967920. free.
  11. 1 2 [free "Management of children with autism spectrum disorders"]. Pediatrics 120 (5): 1162–1182. PMID 17967921. free.
  12. ↑ "Autism Spectrum Disorder: Primary Care Principles". American Family Physician 94 (12): 972–979. PMID 28075089.
  13. ↑ "Can children with autism recover? If so, how?". Neuropsychology Review 18 (4): 339–366. PMID 19009353.
  14. ↑ "A systematic review and meta-analysis of the long-term overall outcome of autism spectrum disorders in adolescence and adulthood". Acta Psychiatrica Scandinavica 133 (6): 445–452. PMID 26763353.
  15. ↑ "Fieldwork on another planet: social science perspectives on the autism spectrum". BioSocieties 3 (3): 325–341. 2008.
  16. ↑ "Autism – are we any closer to explaining the enigma?". The Psychologist 27: pp. 744–745. Archived on 2019-05-10. Error: If you specify |archivedate=, you must first specify |url=.
  17. ↑ "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet 388 (10053): 1545–1602. PMC 5055577. PMID 27733282. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5055577.
  18. 1 2 3 "The epidemiology of autism spectrum disorders". Annual Review of Public Health 28: 235–258. 2007. PMID 17367287.
  19. ↑ "The changing epidemiology of autism spectrum disorders". Annual Review of Public Health 38: 81–102. PMC 6566093. PMID 28068486. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6566093.
  20. 1 2 Empty citation (help)