Èdè Kilmeri

 

Kilmeri, tàbí bo apulyo jẹ́ èdè Papuan ti Papua New Guinea nítòsí agbègbè to pa ààlà pẹ̀lú Papua Indonesian . Awọn ọmọde ko kọ ẹkọ èdè na.

Kilmeri jẹ́ sísọ ni ayika Ossima ward (

Awọn ti wọn nsọ èdè Kilmeri má ńpẹ èdè tiwọn ni bo apulyo, tí ó túmọ̀ si ohun ni aarin .

Ìsọ̀rọ̀ Èdè

Awọn Ìsọ̀rọ̀-èdè ni:

• Èdè Kilmeri Western (ti a sọ ni awọn abule iwọ-oorun)
  • Elau
  • Osol
  • Kilipau
  • Kiliwes
  • Isi
  • I
  • Isi II
  • Sosi
  • Ilup
• Ede Kilmeri ti ila-oorun (ti a sọ ni awọn abule ila-oorun ati awọn abule)
  • Ossima
  • Isi Daru
  • Akosi
  • Awol
  • Airu
  • Asue
  • Omoi
  • Omula

Awọn akojọpọ awọn Ìsọ̀rọ̀-èdè Pàtàki méjì ni ifoju-iwọn cognate ti 82% ti o da lori lexicostatistics.

Fonoloji

Kilmeri ṣe iyatọ awọn kọnsonanti méjìdínlógún, méjìlá ninu eyiti o jẹ ẹrọ foonu.

Konsonanti

		Bilabial	Labiodental	Alveolar	Palatal	Velar	Glottal
Plosive	ohùn prenasalised	b		d		⌈g⌉
	Laisi ohun	p				k	⌈ʔ⌉
	Labialized	(pʷ̜)
Imú		m		n
Rhotic		ᵐʙ		r
Fricative		(β / ɸ)	⌈f⌉	s
Lẹgbẹ				l
Isunmọ			ʋ		j

Àwọn ohùn ti o wa nínú akomo jẹ àwọn allophones ti o ṣeeṣe ti trill bilabial. [β] le jẹ intervocalical, [ɸ] le jẹ ohun ikẹhin, àti[pʷ̜] le jẹ syllable-ibẹrẹ. Àwọn ọhùn ti o wa ni awọn biraketi ìdajì wáyé lalailopinpin ṣọwọn ati pe o le jẹ ikawe si awọn ọrọ àyálò.

Bilabial trill / ʙ/ ti o ṣọwọn pupọju ni a rii ni agbègbè Kwomtari ati awọn èdè Sko, ṣùgbọ́n kii ṣe ni àwọn èdè Aala mìíràn. O ṣee ṣe lati ibiduro bibial ti a ti sọ tẹlẹ ti o tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú fàwéli ti o ga ni ẹhin yika, nítorínà idi ti [mbu] fi waye nikan ni awọn ọrọ mẹwa.

Kilmeri ni awọn faweli mẹjọ, gbọgbọ èyítí o kuru nígbà gbọgbọ.

Awọn faweli

	(Nitosi) Iwaju	Aringbungbun	(Nitosi) Pada
Ga	i		u
Sunmọ-giga	ɪ		ʊ
Aarin	è		ó
(Nitosi) - kekere	æ	a

Àwọn fówéèlì tí ó sún mọ́ gíga àti tí ó sún mọ́ ìsàlẹ̀ jẹ́ ohun tí ó sòwón. Bayi, Kilmeri ni agbágbó pe o ni awọn faweli méjẹ titi ti yiyan awọn ọrọ kekere, gẹgẹbi / bi/ (ẹlẹdẹ) ati / bI / (iho) ṣe afihan iyatọ ti o daju laarin /i/ ati /I/.

Ilana syllable akọkọ jẹ CV pẹlu awọn syllables ayanfẹ meji.

Orthography

Àkójọpọ̀ phonetic ni órọrùn láti tumọ si awọn lẹta Latin. Faweli kekere ti o wa nítòsí nlo ae ati awọn faweli ti o sunmọ-giga lo awọn ami-ọrọ. Awọn agbohunsoke Kilmeri ti o ni ìmò ìwé fẹran aami p fun trill bibial, ṣugbọn pp ni ayàn lati ṣe afihan awọn foonu oriṣiriṣi meji.

Fóònùnù	Eya aworan
/b/	b
/d/	d
/k/	k
/l/	l
/m/	m
/n/	n
/p/	p
/ʙ/	pp
/r/	r
/s/	s
/ʋ/	w
/j/	y
/a/	a
/æ/	ae
/ɛ/	e
/i/	i
/I/	î
/ɔ/	o
/u/	u
/ʊ/	û

Àwọn ọ̀rọ̀ arọ́pò orúkọ

Kilmeri ni awọn ọrọ-orukọ mọkanla ti ara ẹni laisi iyatọ akọ tàbí abo

Awọn orukọ ti ara ẹni

	Ẹyọkan	Meji	Pupọ
1st INCL	ko	dedukoyo	nuko
EXCL 1st		koyo	uke
2nd	de	deyo	ine
3rd	ki ~ ke	kiyo	iki

Awọn fọọmu meji naa pari pẹlu suffix agbegbe -yo ati pe o jẹ lati inu ẹyòkan. Meji ifisi nigbagbogbo ni a paarọ rẹ pẹlu ọpọ ifisi, paapaa nínú awọn itan alààyè.

Àwọn ọ̀rọ̀ ìṣe

Awọn fọọmu ọrọ-ìse Kilmeri le ṣe afihan ọna ṣiṣe igbalode to lágbára. Awọn apẹẹrẹ:

Atun lè lọ Circumfixes nínú awọn ọrọ-ìṣẹ ni Kilmeri.

Adehun nọmba ni Kilmeri jẹ idawọle kuku ju ẹsun.

Ni Kilmeri, awọn ọrọ-ìṣẹ intransitive, bakanna bi awọn ọrọ-ìṣẹ iyipada meji 'jẹ' ati 'ju silẹ si', gba pẹlu awọn koko-ọrọ ni nọmba. Ilana yii tun wa ni Amanabu . Awọn ọrọ-ìse wọnyi ni:

Ṣùgbọ́n, isamisi nọmba fun awọn ọrọ-iṣe iyipada, ayafi fun 'jẹ' ati 'ju silẹ si', tọka si nọmba ohun naa, dipo koko-ọrọ naa.