Ọbẹ̀ Ilá
Ilá tàbí Ọbẹ̀ Ilá jẹ́ ọ̀rọ̀ àti ọbẹ̀ tí a gbàgbọ́ pé ó ṣẹ̀wá láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹ̀yà Ìgbò ní Nàìjíríà, níwọ̀n bí ọ̀rọ̀ náà fúnra rẹ̀ ti wá láti inú ọ̀rọ̀ Ìgbò àtìbẹ̀rẹ̀ — "Ọkwụrụ" tàbí "Ọ́kụ̀rụ̀."[1] A máa ń sè é pẹ̀lú èso igi ilá tútù tó ṣeé jẹ gẹ́gẹ́ bí èròjà pàtàkì. A tún lè fi àwọn ẹ̀fọ́ mìíràn kún ọbẹ̀ náà, bíi ewédú, kerenkere, tàbí ewé Ugu. Lápapọ̀, ní ìbámu pẹ̀lú onírúurú ọ̀nà tí a gbà ń sè é, ọbẹ̀ ilá lè jẹ́ èyí tí kò nípọn tàbí kí ó ní àwọ̀ ewé tó dudu, gẹ́gẹ́ bí irúgbìn ilá fúnra rẹ̀. Ilá (àti nípasẹ̀ ìfàgùn, ọbẹ̀ ilá) lè yọ̀ tàbí jẹ́ "yíyọ̀" ní ẹnu nígbà tí a bá ń jẹ ẹ́. A tún lè lo àwọn èso ilá tútù náà nínú àwọn ọbẹ̀ ẹ̀fọ́ àti ọbẹ̀ míràn, gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ àwọn ará Amẹ́ríkà tí wọ́n ń pè ní gumbo.[2]
Nàìjíríà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní Nàìjíríà, ọbẹ̀ ilá jẹ́ oúnjẹ àdídùn tó sì gbajúmọ̀ láàrin àwọn ẹ̀yà Ìgbò, Yorùbá, Ẹ̀fị́k, Hausa, àti àwọn ẹ̀yà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mìíràn.[3] Ní èdè Yorùbá, a máa ń pè é ní ọbẹ̀ ilá .[4][5][6][7]
Ṣáínà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ọbẹ̀ ilá ti ilẹ̀ Ṣáínà jẹ́ "oúnjẹ ìbílẹ̀ tí a sábà máa ń jẹ nínú oúnjẹ ìdílé".[8] Ilá Ṣáínà yàtọ̀ púpọ̀ sí onírúurú ilá tí ó wọ́pọ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-oòrùn.
Indonéṣíà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Nínú oúnjẹ Indonéṣíà, a máa ń pe ọbẹ̀ ilá ní sayur oyong. Wọ́n sábà máa ń sè é sínú omi ọbẹ̀ adìẹ tó mọ́ pẹ̀lú taliánì ìrẹsì (bihun) tàbí taliánì ẹ̀wà (sohun), pẹ̀lú àwọn ẹran kíkè bakso (ẹran màlúù lílọ̀ surimi).[9]
Jàpán
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Nínú oúnjẹ Jàpán, a sábà máa ń lo ilá àti Àdàkọ:Transliteration láti fi kún tàbí ṣe àyípadà sí ọbẹ̀ miso.[10]
Gánà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Amẹ́ríkà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ fún ìtọ́sọ́nà lórí bí a ṣe ń se ọbẹ̀ ilá jẹ́ títẹ̀jáde ní ọdún 1824 nínú ìwé The Virginia Housewife.[12][13] Lẹ́yìn ìtẹ̀jáde àkọ́kọ́ yìí, ọbẹ̀ ilá wá di ohun tí a sábà máa ń rí nínú àwọn ìwé oúnjẹ sísè ti Amẹ́ríkà.[12] Ní ìparí àwọn ọdún 1800, wọ́n sábà máa ń gbé àkọsílẹ̀ lórí ọbẹ̀ ilá jáde nínú ìwé-ìròyìn The New York Times.[14] Ọbẹ̀ ilá ti Amẹ́ríkà ṣeé sè pẹ̀lú ilá inú agolo, èyí tí a dídì, tàbí ilá tútù.[15] Ó jẹ́ ọbẹ̀ ìbílẹ̀ ní Savannah, Georgia àti Charleston, South Carolina.[16]
Àwòrán
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ọbẹ̀ Ilá
Ọbẹ̀ Miso pẹ̀lú ilá àti nagaimo
Ọbẹ̀ Ilá
Ọbẹ̀ ilá Nàìjíríà
Àwòrán Àmàlà pẹ̀lú Ọbẹ̀ Ilá ẹlẹ́ja
Ẹ tún wo
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àwọn Ìtọ́kasì
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ "Okra, n.". Oxford English Dictionary. Retrieved 2025-07-10.
The word 'okra' is probably a borrowing from the Igbo language, where it is known as 'ọ́kùrù.'
- ↑ Walker, S.S. (2001). African Roots/American Cultures: Africa in the Creation of the Americas. Rowman & Littlefield Publishers. p. 64. ISBN 978-0-7425-0165-2. https://books.google.com/books?id=EJzHiqBPJCoC&pg=PA64.
- ↑ Ukegbu, Kavachi Michelle (2021). The art of fufu : a guide to the culture and flavors of a West African tradition. Grubido. Austin, Texas. ISBN 978-1-62634-596-6. OCLC 1241244901.
- ↑ Badiru, I.; Badiru, D. (2013). Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes. iUniverse. ISBN 978-1-4759-7671-7. https://books.google.com/books?id=pDj5SB3KF8UC&pg=PA31.
- ↑ Onyeakagbu, Adaobi (2021-12-22). "How to cook the Igbo-Ora recipe, Ilasa soup". Pulse Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-06-29.
- ↑ "Enjoy your amala with ilasa soup" (in en-GB). Nigerian Tribune. 2018-06-02. https://tribuneonlineng.com/enjoy-your-amala-with-ilasa-soup/.
- ↑ "Foods, herbs to manage female infertility". Punch Newspapers (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2021-10-17. Retrieved 2022-06-29.
- ↑ Aksomboon, K.; Aksomboon, S.; Hiranaga, D.; (Restaurant), Siam Cuisine (1989). Thai Cooking from the Siam Cuisine Restaurant. North Atlantic Books. p. 60. ISBN 978-1-55643-074-9. https://books.google.com/books?id=xnpuu96dcI4C&pg=PA60.
- ↑ Rahayu, Nunuk Sri (2021-02-28). "Sayur Oyong: Luffa Gourd Soup". Cook Me Indonesian. Retrieved 2026-03-03.
- ↑ "Full of Ingredients - Grated Yam (Tororo) Miso Soup". Kurashiru (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-03.
- ↑ "Tuo Zaafi- Ghanaian delicacy" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2022-03-21. Retrieved 2026-02-11.
- 1 2 Smith, A.F. (2013). Food and Drink in American History: A "Full Course" Encyclopedia [3 Volumes]: A "Full Course" Encyclopedia. ABC-CLIO. p. 424. ISBN 978-1-61069-233-5. https://books.google.com/books?id=o7gxBgAAQBAJ&pg=PA424.
- ↑ Smith, A.F. (2007). The Oxford Companion to American Food and Drink. Oxford Companions. Oxford University Press, USA. p. 551. ISBN 978-0-19-530796-2. https://books.google.com/books?id=AoWlCmNDA3QC&pg=PA551.
- ↑ Hesser, A. (2010). The Essential New York Times Cookbook: Classic Recipes for a New Century. W. W. Norton. ISBN 978-0-393-24767-1. https://books.google.com/books?id=QWrVBAAAQBAJ&pg=PT204.
- ↑ The Picayune Creole Cook Book. Times-Picayune publishing Company. 1922. p. 18. https://books.google.com/books?id=pxYEAAAAYAAJ&pg=PA18.
- ↑ Deen, P.; Clark, M. (2011). Paula Deen's Southern Cooking Bible: The New Classic Guide to Delicious Dishes with More Than 300 Recipes. Simon & Schuster. ISBN 978-1-4165-6407-2. https://books.google.com/books?id=jUw66qJg-PYC&pg=PA75.
Ìwé Àkàsíwájú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- Good Housekeeping. 1889. p. 183. https://books.google.com/books?id=hFs2AQAAMAAJ&pg=PA183. – Poor-Man's Okra Soup
- Fowler, D.L.; Carrington, J.R. (2008). The Savannah Cookbook. Gibbs Smith, Publisher. p. 60. ISBN 978-1-4236-0224-8. https://books.google.com/books?id=7Y-rCfsqL5cC&pg=PA60.
- Nzeadibe, R.E. (2009). The 2nd Migration. Xlibris Corporation. p. 55. ISBN 978-1-4653-2783-3. https://books.google.com/books?id=RWskahZlyV4C&pg=PA55.[orísun tí a tẹ̀jáde fúnra-ẹni]
Àwọn Ìjápọ̀ Ìta
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀] |
Wikimedia Commons ní àwọn amóunmáwòrán bíbátan mọ́: Ọbẹ̀ Ilá |
- CS1 Èdè Gẹ̀ẹ́sì-language sources (en)
- Pages containing cite templates with deprecated parameters
- Gbogbo àwọn àyọkà pẹ̀lú orísun tí a tẹ̀jáde fúnra-ẹni
- Àwọn àyọkà pẹ̀lú orísun tí a tẹ̀jáde fúnra-ẹni from Oṣù Kejìlá 2017
- Articles with invalid date parameter in template
- Ọbẹ̀ ẹ̀fọ́
- Oúnjẹ Ìgbò
- Ọbẹ̀ Áfíríkà
- Oúnjẹ ẹ̀fọ́ ti Indonéṣíà
- Oúnjẹ Yorùbá
- Oúnjẹ tó ní ilá nínú
- Oúnjẹ Lowcountry
- Àṣà Gullah
- Ọbẹ̀ Amẹ́ríkà