Jump to content

Ọmọ Nàìjíríà

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́

Àwọn ọmọ Nàìjíríà tàbí àwọn ènìyàn Nàìjíríà jẹ́ ọmọ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà tàbí àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìrandíran láti Nàìjíríà . [1] Orúkọ Nàìjíríà wá láti ọ̀dọ̀ Niger tó ń gba orílẹ̀-èdè náà kọjá. Orukọ yii ni itan sọ pe ó wáyé ní bí opin 19th century nipasẹ onise iroyin British Flora Shaw, tí ó pàdé fe

Èyà

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àwọn ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà

Ìtàn

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ọpọlọpọ awọn ijọba ati awọn ipinlẹ itan pataki ti wa ni orilẹ-ede Naijiria ti o ti ni ipa lori awujọ Naijiria nipasẹ awọn ọba wọn ati awọn ilana ofin ati owo-ori wọn, ati lilo ẹsin lati fi ẹtọ si agbara ọba ati lati so awọn eniyan pọ. Ariwa Naijiria ti ni ipa nipa aṣa nipasẹ Islam, pẹlu ọpọlọpọ awọn ipinlẹ Islam itan pataki ni agbegbe naa. [2] Ijọba Songhai, Ijọba Kanem-Bornu ati Sokoto Caliphate jẹ awọn ipinlẹ Islam itan pataki ni ariwa Naijiria. [2] Guusu Naijiria ni itan-akọọlẹ waye ọpọlọpọ awọn ipinlẹ alagbara, pẹlu Ijọba Benin, Ijọba Ibibio, Ijọba Efik, Ijọba Oyo, ati Aro Confederacy . [2]

Asa

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àṣà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni ipa tó jinlẹ̀ gan-an látọ̀dọ̀ ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì . Iru bii idalẹbi ati ikọlu alaṣẹ amunisin ti Ilu Gẹẹsi, idanwo nipasẹ ipọnju, ati awọn iru irubọ kan. [3] Ni akoko kanna, awọn alaṣẹ ileto Ilu Gẹẹsi ṣetọju ati gbega aṣa ibile Naijiria ti o fun iṣakoso ijọba amunisin lokun. [3] Awọn ara ilu Gẹẹsi tan ẹsin Kristiẹniti kaakiri ni gusu Naijiria ati awọn ojiṣẹ Kristiẹni ṣe iranlọwọ fun awọn alaṣẹ Ilu Gẹẹsi lati ṣe idasile eto eto ẹkọ ara Iwọ-oorun ni Naijiria ti o yọrisi ikọni ti ede Gẹẹsi ni Naijiria ati gbigba rẹ ni atẹle gẹgẹbi ede akọkọ ti Nigeria. [3] Awọn ara ilu Gẹẹsi rọpo iṣẹ ile ti a ko sanwo pẹlu iṣẹ oya . [3] Ṣaaju ki o to ijọba ijọba ni ọgọrun ọdun 20th, awọn ẹya Naijiria maa n gba ilẹ naa gẹgẹbi agbegbe, ti ko le ra tabi ta ilẹ. Ibaṣepọ mu ero ti awọn ẹni-kọọkan nini ilẹ ati iṣowo ti ilẹ bẹrẹ. [4]

  1. ↑ Nigeria's diverse peoples: a reference sourcebook. Santa Barbara, California, USA.
  2. 1 2 3 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Toyin Falola 2001. pp. 15-16
  3. 1 2 3 4 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Toyin Falola 2001. pp. 18
  4. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Toyin Falola 2001. pp. 4

Ni orilẹ-ede Naijiria, diẹ sii ju ida aadọta ninu ọgọrun awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria n gbe ni abule ti awọn oriṣiriṣi oriṣiriṣi meji: oriṣi akọkọ ti awọn Igbo, Ibibio ati Tiv n lo pẹlu akojọpọ awọn agbo ogun ti a tuka nigba ti iru keji ti a lo laarin Hausa-Fulani, Yoruba, ati Kanuri pẹlu awọn ipilẹ agbo ogun. Awọn abule wọnyi ni awọn ọmọ ẹgbẹ ti ẹya ti o ni ibatan nipasẹ idile ati awọn alejò ti a ti dapọ mọ ẹya. [1] Lati akoko ti o ṣaaju ki o to ijọba ijọba titi di isisiyi o jẹ aṣa ti o wọpọ ti awọn ẹya Naijiria lati gba awọn ajeji sinu awọn ẹya. Alàgbà ọkùnrin kan ládùúgbò máa ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí abúlé tàbí olórí. [1]

Ní àwọn ìlú ńlá Nàìjíríà, ìsopọ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọ Nàìjíríà pọ̀ sí i pẹ̀lú àwọn àjèjì, ní pàtàkì àwọn ará Yúróòpù, Lebanoni, àti àwọn ará Íńdíà . Pataki ọrọ-aje ti awọn ilu Naijiria ti yorisi iṣikiri awọn eniyan lati ilu abinibi tabi aṣa wọn si awọn ilu ita awọn agbegbe naa. [2] Igbo, Hausa-Fulani ati awọn eniyan Ibibio ti lọ si ilu Eko ni ọpọlọpọ igba ati ọpọlọpọ awọn ara gusu n lọ si ariwa lati ṣowo tabi ṣiṣẹ lakoko ti ọpọlọpọ awọn oṣiṣẹ akoko ariwa ati awọn alakoso iṣowo kekere lọ si guusu. [2]

Awọn ẹsin

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Awọn ẹsin pàtàkì méjì lo wa ni orilẹ-ede Nàìjíríà, ti o jẹ Kristiẹniti ati Islam, awọn mejeeji ti ṣe ipa pataki lori ṣiṣe awọn awujọ Afirika, ti wọn si ṣe ipa pataki ni iru orilẹ-ede ti o ni ọpọlọpọ ẹsin gẹgẹbi Nigeria. [3] Awọn ẹsin miiran tun wa ni Naijiria.

Sectarianism

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àríyànjiyàn àti ìforígbárí ẹ̀yà ẹ̀yà, ẹ̀sìn, àti àgbègbè ti pín àwọn ọmọ Nàìjíríà ní ọ̀ràn ìṣèlú. Ní pàtàkì, ìyapa nínú àṣà àti ìṣèlú láàárín àríwá Mùsùlùmí àti Krístì ti ìhà gúúsù ti sọ ẹ̀sìn di òṣèlú tí ó sì fa àríyànjiyàn ìṣèlú ní Nàìjíríà. [4] Iwa-iwa-ipa ti ẹyà-ẹya ati ti ẹsin nipasẹ awọn alagidi ti pọ si awọn aifọkanbalẹ wọnyi pẹlu.

Sibẹsibẹ, pelu awọn iṣẹlẹ ti já gidi jagan, ọpọlọpọ awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria n tẹsiwaju lati wa ni alaafia, ati pe idanimọ Naijiria ti o wọpọ ni a ti gbega láàrin àwọn ọmọ ọríléèdè Nàìjíríà ti o ni èkó ati awọn ọlọrọ ati òpòlọpò àwọn ọmọ ọríléèdè Nàìjíríà ti o fi awọn agbegbe eya ti o ni isokan silẹ lati wa awọn ànfàní ajé ní àwọn ìlú níbití àwọn ènìyàn ti àpapọ̀ ẹ̀yà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àṣà ìyapa wà láàárín àwọn ọmọ Nàìjíríà, èdè Gẹ̀ẹ́sì ni a sábà máa ń lò gẹ́gẹ́ bí èdè àkọ́kọ́ wọn. [5] Pẹlupẹlu, pupọ julọ awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria pin ìfaramó to lágbára si awọn ominira ọlúkúlùkù ati tiwantiwa. [5] Paapaa lakoko awọn akoko ijọba ologun, iru awọn ijọba ologun ni a fi agbara mu lati ṣetọju awọn ipo tiwantiwa nipasẹ awọn eniyan Naijiria. [5] Awọn olóṣèlú ijọba Nàìjíríà ni a mọ ni gbọgbọgbò bi awọn ede abinibi pupọ ni ita ede abinibi tiwọn. [5]

Tún wọ

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  • British Nigerian
  • Awọn eniyan ti Nigeria
  • Nigerian America
  • Akojọ ti awọn orilẹ-ede Naijiria

Awọn itọkasi

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. 1 2 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Toyin Falola 2001. pp. 6
  2. 1 2 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Toyin Fall 2001. pp. 8
  3. ↑ Olufemi Vaughan. Religion and the Making of Nigeria. Duke University Press, 2016. xi + 336 pp. Notes. Bibliography. Index. $94.95. Cloth. ISBN: 978-0-8223-6206-7. $25.95. Paperback. ISBN: 978-0-8223-6227-2.. http://dx.doi.org/10.1017/asr.2017.140.
  4. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named April A. Gordon 2003. pp. 111
  5. 1 2 3 4 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named April A. Gordon 2003. pp. 233
Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ọmọ_Nàìjíríà&oldid=603407"