Agbada
.png)
Agbada jẹ́ aṣọ ìbílẹ̀ tí ó tóbi tí àwọn Yorùbá tí wọ́n ń bẹ káàkiri gbogbo ìwọ̀ oòrùn ilẹ̀ Áfíríkà máa ń wọ̀, pàápàá jùlọ láàrin àwọn [[Yorùbá y] tí wọ́n ń bẹ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Benin, àti Togo.[1]. Agbádá jẹ́ èyí tí ó sáábà máa ń wá tí a sì máa ń wọ̀ pẹ̀lú bùbá tí ó jẹ́ àwọ̀tẹ́lẹ̀ tí ó le wá ní onírúurú, àti ṣòkòtò gígùn tí a le wọ̀ si pẹ̀lú. A sáábà máa ń wọ̀ ọ́ pẹ̀lú onírúurú fila tàbí abeti aja. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, a máa ń wọ ìlẹ̀kẹ̀ ìbílẹ̀ lé Agbádá. Agbádá jẹ́ aṣọ ìmúra àwọn ọkùnrin èyí tí wọ́n máa ń wọ̀ lọ sí onírúurú ìjáde tàbí ibi ayẹyẹ. Ó máa ń wá ní onírúurú àràǹbarà.[2]
Ìmúra rẹ̀ pín sí ọ̀nà mẹ́rin: agbádà ńlá (àwọ̀sókè); bùbá (àwọ̀tẹ́lẹ̀); ṣòkòtò gígùn kan; àti fìlà gọ̀bì kan.[3] Àwọ̀sókè, nínú èyí tí a ti yọ orúkọ "Agbada", túmọ̀ sí "aṣọ tí ó tóbi gan" ní Yorùbá.[4] Àrà tàbí iṣẹ́ ọnà tí ó wà lára agbádá, pẹ̀lú bí apá rẹ̀ bá ṣe fẹ̀ sí ni yóò sọ nípa nípa bí ẹni tí ó ń wọ̀ ọ́ ṣe jàǹkànjàǹkàn tó láwùjọ. Wọn a máa wọ̀ ọ́ ní ibi onírúurú ayẹyẹ àti ìjáde.
Púpọ̀ nínú àwọn Agbádá jẹ́ èyí tí wọ́n ṣe láti ara aṣọ òkè tàbí aṣọ òfì, ṣùgbọ́n tí wọ́n lè ṣe pẹ̀lú àwọn aṣọ mìíràn nínú èyí tí a ti rí adire. Agbádá ní ìjọra pẹ̀lú Boubou tàbí Babanriga, àwọn aṣọ yìí wá láti inú àṣà ilẹ̀ Áfíríkà, ṣùgbọ́n tí wọ́n yàtọ̀ nínú rírí, àrà, ìrísí, pẹ̀lú aṣọ tí wọ́n lò láti fi ṣe wọ́n. Onírúurú iṣẹ́ ọnà ni a le ṣe sí agbádá wa. Agbada jẹ́ aṣọ kan tí ó gbajúmọ̀ láàrin àwọn Yorùbá pẹ̀lú àwọn aṣọ bíi Gbárìyẹ̀, Sulia, Oyala, Kẹ̀m̀bẹ̀.[5] Gbariye is close in looks to Agbada and many times considered a type of Agbada.
Ìtàn
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Aṣọ yìí wá láti inú àwọn àṣà ilẹ̀ Áfíríkà tí ó ti pẹ́ ní Sahel, níbi tí ó ti sẹ̀ wá gẹ́gẹ́ bí ìṣeré ṣùgbọ́n tí ó wà fún ojú ọjọ́ àti bí agbègbè àti ẹkùn wọn ṣe rí.[6] Sahel, ní àwọn àkókò kan, jẹ́ ilé fún àwọn ètò ìṣèjọba tí ó gbajúgbajà, bíi, Ghana, Mali, àti Songhai.[7] Àwọn ìjọba yìí jẹ́ àárín gbùngbùn fún ètò okoòwò àti káràkátà, ọrọ̀, àti àṣà, tí ó sì ń ṣe ìgbé lárugẹ fún ìbáṣepọ̀ láàrin àwọn ará ilẹ̀ Áfíríkà lápapọ̀.
Àwọn Ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ Ogunsanya, Adeola Oladele (2015). "Changing patterns in feeding, dressing and naming among Yoruba of south-western Nigeria since 1960". Nigerian Journal of Social Studies 17 (2): 33–47.
- ↑ Anokam, Stella (2016-07-15). "Latest Agbada Styles with Embroidery Designs for Men (2022)". NaijaGlamWedding (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-09-25.
- ↑ Oladejo, Adekunle I.; Olateju, Taibat T.; Okebukola, Peter A.; Agboluaje, Taiwo M.; Sanni, Rasheed; Shabani, Juma; Akinola, Victor O.; Ebisin, Aderonke (2023). "The convergence of culture, technology and context: A pathway to reducing Mathophobia and improving achievement in mathematics". School Science and Mathematics 123 (2): 82–96.
- ↑ Fakunle, Oluwadara (2022). "Colonialism and Transformations in Yoruba Traditional Attires: The Lagos Experience". Ihafa: A Journal of African Studies 13 (1): 132–156.
- ↑ Lawal, Babatunde. "Agbada Clothing". LoveToKnow (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-09-25.
- ↑ Dogbe, Esi (2003). "Warped identities: dress in popular West African video films". African Identities 1 (1): 95–117.
- ↑ Rovine, Victoria L. (2011). "Continuity, innovation, fashion: Three genres of Malian embroidery". African Arts 44 (3): 58–67.