Anyako

Anyako
Anyako
	The Mission Station Anyako (Volta Region, Ghana)
	Nickname(s): Little London
	Anyako Location in Ghana
	Coordinates: 05°59′38.26″N 0°55′3.81″E / 5.9939611°N 0.9177250°ECoordinates: 05°59′38.26″N 0°55′3.81″E / 5.9939611°N 0.9177250°E
Country	Ghana
Region	Volta Region

Anyako jẹ́ ìlú kan ní Agbegbe Volta ti Ghana . ^[1] ^[2] O wà ní bode gúúsù létí odo Keta . Àwọn ará ìlú náà jẹ́ ti ẹ̀yà Ewe . ^[3] Ṣiṣayẹwo ìdásílẹ̀ rẹ̀ sí ìpinnu ti o dá nípasẹ Anlos lakoko íjírá láti Notsie ní Togo ode oni. Ìlú náà jẹ́ ibí tí wọn ti bí olórin ará ìlú Ghana-Amẹrika El Anatsui . Ìlú náà kò ní ìdàgbàsókè ní ọgbọn ọdún sẹyìn nítorí àgbàrá òkun ti o kan àwọn iṣẹ iṣowo. ^[4]

Agbègbè

Konu
Atigate
Aborme
Woeto
Laṣibi
Aƒegame
Kpota

Ìlọ́wọ́sí sí ìṣèlú Ghana

Anyako gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olóṣèlú jáde nínú ìtàn Ghana. Olùyẹ̀wò Gbogbogbò àkọ́kọ́ ti Àwọn ọlọpa Ghana John Willie Kofi Harlley ti o tún jẹ mínísítà àjèjì tẹlẹ rí ti Ghana; ati ọmọ ẹgbẹ ti Ìgbìmọ̀ Alákóso ti o ṣe àkóso Ghana lakokò ológun ti Ìgbìmọ̀ òmìnira ti Orílẹ-èdè tí o wa lati Anyako. ^{[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">Ti o nilo itọkasi</span> ]}

Àsà

Diẹ nínú àwọn oúnjẹ olókìkí ti àwọn agbègbè náà jẹ́: Akple, Yakayake, Abolo ati Gbovilolo kalami, Agbeli kaklo kple azi, ati Ayikp. ^[1]

Ẹkọ

Anyako ní ilé-ìwé gíga àti ìpìlẹ̀ mẹta àti àwọn ilé-ìwé gíga ìpele àkọ̀kọ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ iyipo keji tí a mọ si Ile-iwe gíga Anyako, èyítí a mọ tẹlẹ si Ilé-ìwé Anlo Awoamefia. Àwọn ìpìlẹ̀ àti àwọn ilé-ìwé kékeré jẹ́ Ilé-ìwé Ìpìlẹ EP, AA Fia/LA ìpìlẹ àti ilè ìwé gíga kékeré, àti RC ìpìlẹ ati ilè ìwé gíga. ^{[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">Ti o nilo itọkasi</span> ]}

Àwọn ènìyàn olókìkí

John Willie Kofi Harlley ni Olùyẹ̀wò Gbogbogbò ti ọlọpa akọkọ ti Iṣẹ ọlọpa Ghana (IGP) ni Ghana. ^[5] O jẹ igbákejì alága ti ijọba NLC ati pé o tún ṣiṣẹ ni àwọn ipò mínísítà púpọ pẹlú ṣiṣiṣẹsin gẹgẹbi minisita fun ọrọ ajeji ati minisita fun inu ilohunsoke . ^[6]
El Anatsui je imusin olórin. O gbé ní Nàìjíríà láti ọdún 1975. Wọn fun ní àmì ẹ̀yẹ Golden Lion fún Àṣeyọrí Ìgbésí ayé ní Venice Biennale (2015) ^[7] o si tún gba àwọn iwe-ẹri ọlá láti Fásítì Harvard, Fásítì Cape Town, ati Fásítì ìmọ̀ sáyẹ́nsì àti ìmọ̀ ẹ̀rọ Kwame Nkrumah Accra. ^[6]
Komla Agbeli Gbedemah jẹ́ olósèlú ará Ghana àti Mínísítà fún Ìṣúná ni ìjọba Nkrumah ti Ghana láàrin ọdún 1954 àti 1961. ^[6]
Alex Segbefia - Igbákejì Olóyè ti Oṣiṣẹ ati Mínísítà Ìlera lakokò Atta Mills àti ìjọba John Mahama lẹsẹsẹ.
Ignatius Kutu Acheampong – Olórí Ológun àti Olórí Ìpínlẹ̀ Ghana.
Isaac Dogboe – asíwájú tẹlẹ rí ti Ẹgbẹ ẹlẹ́sẹ àgbáyé . ^[6] ^[8]
Corporal Patrick Gagbale Attipoe – Ó jẹ́ òṣìṣẹ́ ọmọ orílẹ̀- èdè Gánà àtijọ́ nígbà Ogun Àgbáyé Kejì . O jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ogbo mẹta ti Major Imray yìnbọn pa. lakokò ti wọn nlọ láti fi ẹbẹ ranṣẹ si Sir Gerald Creasy ti o jẹ Gomina àkókò d Coast ni akoko yẹn. Ikú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí tí wọ́n jẹ́ ìránṣẹ́ tẹ́lẹ̀ rí sí 1948 Accra Riots . ^[6] ^[9] Nínú ìrántí ifẹ rẹ, wọn ti fi eré rẹ hàn ní Kpota. ^[10] ^[11]

Awọn itọkasi

[:0-1] 1 2 https://web.archive.org/web/20171113165834/https://mobile.ghanaweb.com/members/hometown/town.php?ID=1820

[2] ttp://www.ghheadlines.com/agency/ghanaian-times/20170731/50519720/couple-arrested-for-murder-at-anyako

[3] ttps://www.graphic.com.gh/news/general-news/anyako-citizens-urged-to-unite-for-development.html

[4] ttps://web.archive.org/web/20150911222140/http://www.ghana.gov.gh/index.php/about-ghana/regions/volta

[5] (in en) The EVes of West Africa: The ANlO-EVes and their immediate neighbours. 1976. https://books.google.com/books?id=0boJAQAAIAAJ&q=harlley+first+igp.

[:1-6] 1 2 3 4 5 https://www.ghanaweb.com/lifestyle/xorlali/Anyako-Largest-Island-On-The-Keta-Lagoon-85%5B%5D

[7] ttps://www.artnews.com/art-news/news/venice-biennale-awards-golden-lions-to-el-anatsui-susanne-ghez-names-international-jury-3984/

[8] ttps://www.modernghana.com/sports/929748/navarrete-dogboe-ii-on-may-11redemption-day.html

[9] ttps://mytribute.life/Tribute/Corporal%20Patrick%20Attipoe-80%5B%5D

[10] ttps://www.ghanabusinessnews.com/2018/04/16/corporal-attipoes-statue-unveiled-at-kpota-anyako/

[11] ttps://www.newsghana.com.gh/kpota-anyako-cpl-attipoes-statue-finally-unveiled/

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]