Deborah Lifchitz
| Deborah Lifchitz | |
|---|---|
| Ọjọ́ìbí | 1907 Kharkiv, Russian Empire |
| Aláìsí | 1942 Auschwitz concentration camp |
| Iṣẹ́ | ethnologist, linguist, expert on Semitic languages of Ethiopia |
Deborah Lifchitz (5 Okudu 1907 – 20 Kẹsán 1942) jẹ́ onímọ̀ nípa àṣà àti èdè Poland-Faranse, ògbóǹkangí lórí èdè àti àṣà ìbílẹ̀ Semitic ti Ethiopia . Ó ṣiṣẹ́ ní Musée de l'Homme ní Paris ó sì kópa nínú iṣẹ́ ìsìn Dakar-Djibouti ní 1932–3. Nígbà ìpakúpa náà, àwọn Nazi fi í sẹ́wọ̀n ní 1942 wọ́n sì pa á ní Auschwitz .
Deborah (Desirée) Lifchitz (nígbà míìrán, a máa ń pè é ní Lifschitz, Lifszyc tàbí Livchitz) ni wọ́n bí ní Kharkiv (apá kan Ilẹ̀ọba Rọ́síà nígbà náà, tí wọ́n ń pè ní Ukraine báyìí) ní ọdún 1907 sí ìdílé àwọn Júù ará Poland. Dátì ni bàbá rẹ̀. Lẹ́yìn Ìyípadà Òṣùpá, ìdílé rẹ̀ kúrò ní Kharkiv ní ọdún 1919, kókó lọ sí Crimea, láti ibẹ̀ lọ sí Warsaw ní ọdún 1920. Lẹ́yìn ìkẹ́ẹ̀kọ́ gíga (ìwé ẹ̀rí ilé-ẹ̀kọ́ gíga) ní ilé-ẹ̀kọ́ French ti Warsaw ní ọdún 1927, Lifchitz kúrò ní Poland lọ sí Paris, níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ Orílẹ̀-èdè ti Àwọn Orílẹ̀-èdè ti Àwọn Èdè Ìlà-Oòrùn Òde-Òní (Èdè O’). O ti gba diploma ni ede ati ede ti ilu (Aarin Ila-oorun) Arabic, Persian ati Amharic (olukọni rẹ ni ede ti o kẹhin ni Marcel Cohen). Ó tún parí ìwé ẹ̀rí lìwé àṣẹ (ìwé àṣẹ) nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn, èdè àtijọ́ àti ìtàn ẹ̀sìn ní Yunifásítì Paris Faculty of Humanities (Sorbonne) àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú ilé-ìkàwé.
Nígbà tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ ìránṣẹ́ Dakar - Dúbúdì ní gbogbo Áfíríkà tí Marcel Griaule ṣe olórí. Nígbà ìrìn àjò ìwádìí yìí, ó pàdé Beta Israel (àwọn Júù ti Ethiopia). Lẹ́yìn tí ó padà sí Paris, Lifchitz gba ipò ní ẹ̀ka Africa ti Musée d'Ethnographie du Trocadéro èyí tí ó di ilé ìkóhun-ìṣẹ̀m̀báyé ènìyàn ní ọdún 1937. Ní ọdún 1935, ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ iṣẹ́ ìránṣẹ́ ilé ìkóhun-ìṣẹ̀m̀báyé sí French Sudan ( Mali ) pẹ̀lú ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ Denise Paulme . Láti Mali, ó mú àwọn iṣẹ́ ọnà Dogon méjì tí wọ́n ń fihàn ní ilé ìkóhun-ìṣẹ̀m̀báyé Louvre àti Quai Branly padà wá. Lẹ́yìn ìkẹ́kọ̀ọ́ lẹ́yìn-ẹ̀kọ́ pẹ̀lú Marcel Cohen, ó parí ìwé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ lórí "àwọn ìwé magic-religious Ethiopian" ní ọdún 1937, ó gba ìwé-ẹ̀kọ́ ti apá ìtàn-ìṣẹ̀m̀báyé, École pratique des hautes études (EPHE). Wọ́n tẹ ìwé àròkọ rẹ̀ jáde nínú ìwé àròkọ Paris Institute of Ethnology tí Marcel Mauss àti Paul Rivet ṣe àtúnṣe rẹ̀ ní ọdún 1940.
Deborah Lifchitz kọ ìwé kan àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àpilẹ̀kọ, èyí tí a ṣì kà sí pàtàkì nínú ìwádìí àwọn èdè Ethiopia. Nígbà tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ àti iṣẹ́ rẹ̀ ní Musée de l'Homme, Deborah Lifchitz kẹ́kọ̀ọ́ àti ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn onímọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn àti àwọn onímọ̀ nípa Áfíríkà tó gbajúmọ̀ jùlọ ní Paris ní àkókò náà, lára wọn ni Michel Leiris, Wolf Leslau, Marcel Griaule, Marcel Mauss, Marcel Cohen, Paul Boyer, Paul Rivet, Georges Dumézil, Denise Paulme, ẹni tí ó bá kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àpilẹ̀kọ, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ó béèrè fún ọmọ orílẹ̀-èdè Faransé ní ọdún 1931, èyí tí wọ́n fún un ní ọdún 1937 lẹ́yìn àwọn lẹ́tà ìdámọ̀ràn láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ tó gbajúmọ̀. Nígbà ti Àwọn Násì wọ ìlú Paris, Lifchitz dúró sí ìlú náà, lẹ́yìn tí ó pàdánù iṣẹ́ rẹ̀ nítorí òfin ẹ̀yà, alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀ Michel Leiris mú un. Ní oṣù Kejì ọdún 1942, àwọn ọlọ́pàá ilẹ̀ Faransé mú un, wọ́n mú un lọ sí àgọ́ ìṣẹ́niníṣẹ̀ẹ́ ilẹ̀ Faransé, láti ibẹ̀ lọ sí Auschwitz níbi tí wọ́n ti pa á ní ọdún náà. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí Marcel Cohen, wọ́n fi gáàsì pa á.
Àwọn ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- Marianne Lemaire, Celles qui passent sans se rallier : la ise Paulme-Lifchitz, janvier-octobre 1935 . Paris : LAHIC / DPRPS-Direction des patrimoines, 2014. Les Carnets de Bérose, 5. Édition électronique consultable par le lien : http://www.berose.fr/spip.php?article595