Jump to content

Ere Ikorodu oga

Àfikún àjápọ̀
Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́

Ìkòròdú Oga jẹ ère idẹ bronze tí ó wà ní ìyípo ọ̀nà ní ìdíkọ̀ Ìkòròdú Ikorodu ní ìlú Èkó, Nàìjíríà, èyí tí ó ṣe àpèjúwe ọdẹ tí ó wà ní ìnàró tí ó sì ga ní ìwọ́n bàtà mẹ́ẹ̀dógún ní orí erin, tí ó sì mú ìbọn ìṣẹ̀mbáyé ní ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ àti àpò ìdẹ̀gbẹ́ ní èjìká àlàáfíà rẹ pẹ̀lú fìlà odẹ ní orí re. Wíwà rẹ̀ ni a ṣe ìwádìí rẹ̀ padà sí ọgọ́rùn ọdún mọ́kàndínlógún s'ẹ́yìn; a sì ṣíi l'ójú ní oṣù Kejì ọdún 1991.[1] Ère yìí nì a ti ọwọ́ olóògbé Samuel Omobowale Oduyebo ṣe. Ère náà ṣe àkàwé ìwà akin àti ìdarí Ogaremade, tí a gbàgbọ́ pé ó tẹ ilú Ìkòròdú dó, ọmọ ọba ìlu Sàgámù àti ẹni ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ nínú ìdásílẹ̀ ìlú Ìkòròdú ní ọgọ́rùn ọdún mẹ́tàdínlógún.[2]

Ìkòròdú ṣẹ̀ wá láti ìlú Yorùbá kékeré kan tí a mọ̀ sí Rẹ́mọ èyí tí a dá s'ílẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ọdẹ àti àgbẹ̀ láti ìlú Ṣàgámù. Wọ́n sọ ibi ìtẹ̀dó wọn náa ní 'Ìkòròdú' èyí tí wọ́n mú jáde láti inú Oko-Odu nítorí wípé Odu pọ̀ n'íbẹ̀. Bí ìgbà ṣe n kọjá lọ ní orúkọ náà di Òkòròdú tí ó sì si "Ìkòròdú". Ibi ìtẹ̀dó yíì bẹ̀rẹ̀ síí gbòòrò l'abẹ́ ìdarí Ọ̀gá Lásùnwọ̀n, ọmọ ọba ti ìdílé Akarigbo. Ọ̀gá darí àwọn ènìyàn náà nínú iṣẹ́ ìdẹ̀gbẹ́ àti oko dídá tí wọ́n ṣì fi ìpìlẹ̀ ìlú nlá yíi sọ'lẹ̀.[3][4][5] Ní ọdún 1630, àwọn ènìyàn Ìbíní kan ṣẹ àtìpó wá tí wọ́n ṣì da ara pọ̀ ní àlàáfíà mọ́ àwọn ọmọ Akarigbo. Ní ìlàjì ọdún ọgọ́rùn kẹtàdínlógún, Ìkòròdú ti gbòòrò di ìlú nlá pẹ̀lú ààyè ọba ti a yà s'ọ́tọ̀ fún àwọn àrọ́mọdọ́mo Akárígbó àti ìfọbajẹ fún àwọn ọmọ ìbíní tí ó da'ra pọ̀ mọ́ wọn.[6][7]

Ogaremade, ọdẹ àti jagunjagun-aládé, ni ó ṣe idasile Ìkòròdú. Ìgboyà rẹ̀ ni a fi hàn nígbà tí ó pa erin tí ó léwu kan tí ó ti halẹ̀ mọ́ àwọn olùtẹ̀dó àkọ́kọ́. Ìṣe ìgboyà rẹ fi iwa adari han ti o ṣe okunfa ile oṣelu ti won ko fún àwùjọ.[8] O tun l'ọwo ninu ipese aabo fun àwọn olùtẹ̀dó pelu imo jagunjagun re ti o si fi ese re mule ninu eto oselu. Ipa ti Oga la si'le wa ninu itan Ìkòròdú pelu awon omo ilu naa ti won n fi tayotayo pe ara won ni 'omo Ìkòròdú Oga'.[9][10]

Ọdún Ìkòròdú Oga

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ere Ìkòròdú Oga ni ipa pataki ninu ayeye ojo Ìkòròdú-Oga ti ọdọọdun, ayẹyẹ ti o maa n gba odidi ọsẹ kan maa n ṣe afihan awọn iṣẹ oriṣiriṣi, pẹlu awọn ere, orin ibile, awọn ere ijó, ati awọn ifihan aṣa. Ajọdun naa tun maa n ṣe afihan awon titojade lowoowọ ti a maa n pe ni Woro, nibiti awọn olukopa ti maa n ṣe afihan awọn aṣọ aṣa ati awọn eegun nigbati wọn ba n bu ọla fun awọn ọba[11] agbegbe.

Ìlànà Woro jẹ apakan pataki ayẹyẹ naa ti o kan awọn ẹgbẹ ibile, awọn ẹgbẹ oselu, ati awọn olugbe ti won n rin irin owoowo la Ikorodu lati ṣe ayẹyẹ ogun-ini wọn. Iṣẹlẹ yii ni ipidan awon egungun ati awọn ẹgbẹ aṣa, ti o n mu imugbooro ba ẹmi agbegbe ati ikopa.[12]

Ìrúbọ àti Ìbòwò

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Aaye ti ere naa wa ṣe pataki ni iṣakoso agbegbe ati awọn aṣa. Nigba ti won ba n yan ọba titun kan, ọba-ayanfẹ yoo ṣe awọn igbaradi ayẹyẹ ni aaye yii. Awọn iṣe wọnyi ṣe afihan pataki ere yii ninu ere aworan ni ijọba Ikorodu ati awọn aṣa aṣa.[13]

  1. ↑ "Historical Facts". www.ikoroduoga.net. Retrieved 2024-12-05.
  2. ↑ Àdàkọ:Cite AV media
  3. ↑ Adapegba, Kehinde (2014). "A study of Ikorodu vernacular architecture and its decorative motifs". scholar.google.com. Retrieved 2024-12-05.
  4. ↑ Boge, Faruq Idowu (2016-02-08). "An Administrative History of Ikorodu, 1894 - 1960". Lagos Historical Review 14 (1): 135. doi:10.4314/lhr.v14i1.7. ISSN 1596-5031. http://www.ajol.info/index.php/lhr/article/view/130201.
  5. ↑ "Ikorodu | Nigeria, Map, History, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-12-05.
  6. ↑ "History – Ikorodu Progressives Association UK" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-12-05.
  7. ↑ "Remo Town in Ogun Nigeria Guide". www.nigeriagalleria.com. Retrieved 2024-12-07.
  8. ↑ Adeyemi-Suenu, Adebowale (2021-12-21). "Trade, Violence and Diplomacy on the Coast of Ikorodu: The Resistance of Balogun Mabadeje Jaiyesimi". Yoruba Studies Review 2 (1). doi:10.32473/ysr.v2i1.129844. ISSN 2578-692X. https://journals.flvc.org/ysr/article/view/129844.
  9. ↑ Boge, Faruq. "Aspects of Socioeconomic Change in Ikorodu District of Lagos Colony under Colonial rule". scholar.google.com. Retrieved 2024-12-05.
  10. ↑ Suenu, Adebowale Adeyemi-; Odunbaku, James; Onileowo, Samuel (2022-01-13). "Ikorodu-Igbogbo Military Relations in the 19th Century" (in en). NIU Journal of Humanities 6 (4): 95–102. ISSN 3007-1712. https://ijhumas.com/ojs/index.php/niuhums/article/view/1371.[Ìjápọ̀ tí kò ṣiṣẹ́ mọ́]
  11. ↑ Newspaper, Impact (2022-11-13). "Ikorodu Showcases Cultural Heritage As Annual Oga Day Carnival Kicks – Off -" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-12-05.
  12. ↑ Newspaper, Impact (2024-11-12). "33rd Ikorodu – Oga Carnival Kicks – Off In Grand Cultural Procession, Display -" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-12-05.
  13. ↑ Telegraph, New (2021-12-01). "Pomp, festivity as 30th Ikorodu-Oga Day ends". New Telegraph (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-12-05.
  • Colonial administration of Ikorodu, 1894 - 1960: Impacts and changes on traditional institution and practices. ISSN 2787-0308
Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ere_Ikorodu_oga&oldid=607216"