Gèlè (ọ̀já orí)

Gèlè jẹ́ ọ̀já orí tàbí ìbòrí ìbílẹ̀ tí ó jẹ́ mọ́ àṣà àwọn Yorùbá ní Nàìjíríà, Benin, àti Togo.^[1] Gèlè máa ń wá pẹ̀lú oríṣiríṣi ìrísí àti ọnà tó jẹ́ pàtó. Wọ́n máa ń wé e pẹ̀lú àwọn aṣọ àwọn obìnrin Yorùbá mìíràn, bíi Ìró àti Bùbá, Kọ̀mọ́lẹ̀, àti Aṣọ-ẹbí.

Olóṣèlú ọmọ Yorùbá ní Nàìjíríà Funmilayo Olayinka tí ó wé Gèlè

Ó jẹ́ aṣọ tí a máa ń di tàbí wé mọ́ orí àwọn obìnrin Yorùbá, tí wọ́n sì ń lò fún oge ṣíṣe àti níbi àwọn ayẹyẹ pàtàkì.^[2] Àwọn ẹ̀yà mìíràn ní Nàìjíríà àti nínú Áfíríkà ti gba àṣà yìí lò nípasẹ̀ ìgbàlódé àti ìfarakóra. Gèlè tún wà ní oní-wíwọ̀-lẹ́ẹ̀kan (ready-to-wear) tí wọ́n ń pè ní Auto-Gele, èyí tí Funmi Olurinola ṣe àdáṣe rẹ̀, tí a lè rà kí a má bàa máa wé gèlè ní gbogbo ìgbà tí a bá fẹ́ lò ó. Wọ́n máa ń dé Auto-Gele bíi fìlà, ṣùgbọ́n ó máa ń rí gẹ́gẹ́ bíi gèlè àtọwọ́wé lásán.^[3]^[4]

Gèlè ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọnà àti ìrísí: àwọn kan gùn tí wọ́n sì fẹ̀, àwọn kan wà ní pẹ́pẹ́, àwọn kan tẹ́rẹ́ bíi abẹ̀bẹ̀, nígbà tí àwọn mìíràn kọ́jọ pọ̀.^[5] Oríṣiríṣi aṣọ ni wọ́n fi ń hun gèlè, lára wọn ni Aṣọ-òkè, Àdìrẹ, Aṣọ-olónà, Damask, Brocade, Sego, Seghosen, àti Jáwú.^[6] Àwọn irúfẹ́ ìbòrí tàbí aṣọ orí mìíràn nínú àṣà Yorùbá tí kì í ṣe gèlè ni Ìbòrí (head scarf) àti Ìbòrùn (shawl); gbogbo àwọn wọ̀nyí yàtọ̀ gedegbe sí gèlè fúnra rẹ̀.^[7]

Àwòrán

Obìnrin Yorùbá pẹ̀lú Gèlè
Obìnrin Yorùbá nínú ọnà Gèlè
Obìnrin Yorùbá pẹ̀lú Gèlè
Gèlè
Gèlè
Gèlè
Gèlè

Àwọn ìtọ́kasí

↑ Iwalaiye, Temi (2021-11-17). "The significance of a gele in traditional attires". Pulse Nigeria. Retrieved 2023-09-25.
↑ Akinde, Toyin; Tijani, Aminat O.; Akintonde, Moses A.; Eyinade, Adedapo S. (2022-12-21). "Yoruba Contemporary Gele: A Stylistic Appraisal" (in en). International Journal of Humanities, Management and Social Science 5 (2): 79–88. doi:10.36079/lamintang.ij-humass-0502.430. ISSN 2685-2322. https://lamintang.org/journal/index.php/ij-humass/article/view/430.
↑ Olagunju, David (2019-07-06). "Auto Gele: The revolution of the traditional head tie". Tribune Online (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.
↑ Grace, Ihesiulo (2020-07-09). "From Tradition to Trend: How the Autogele Became a Global Fashion Staple (2020)". DAILY TIMES Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.
↑ "Segun Gele: Master of Nigeria's gravity-defying headgear - CNN.com". www.cnn.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.
↑ David (2016-12-19). "Yoruba Head Wrap (Gele)". IleOduduwa.com the Source (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-09-25.
↑ Diyaolu, I. J.; Akinwumi, T. M.; Adubi, K. O.; Bakare, K. O. (2023). "Sustainability in Ojude-Oba dress tradition and tourism". Cogent Arts & Humanities 10 (1). doi:10.1080/23311983.2023.2228030.

[1] Iwalaiye, Temi (2021-11-17). "The significance of a gele in traditional attires". Pulse Nigeria. Retrieved 2023-09-25.

[2] Akinde, Toyin; Tijani, Aminat O.; Akintonde, Moses A.; Eyinade, Adedapo S. (2022-12-21). "Yoruba Contemporary Gele: A Stylistic Appraisal" (in en). International Journal of Humanities, Management and Social Science 5 (2): 79–88. doi:10.36079/lamintang.ij-humass-0502.430. ISSN 2685-2322. https://lamintang.org/journal/index.php/ij-humass/article/view/430.

[3] Olagunju, David (2019-07-06). "Auto Gele: The revolution of the traditional head tie". Tribune Online (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.

[4] Grace, Ihesiulo (2020-07-09). "From Tradition to Trend: How the Autogele Became a Global Fashion Staple (2020)". DAILY TIMES Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.

[5] "Segun Gele: Master of Nigeria's gravity-defying headgear - CNN.com". www.cnn.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-03-24.

[6] David (2016-12-19). "Yoruba Head Wrap (Gele)". IleOduduwa.com the Source (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-09-25.

[7] Diyaolu, I. J.; Akinwumi, T. M.; Adubi, K. O.; Bakare, K. O. (2023). "Sustainability in Ojude-Oba dress tradition and tourism". Cogent Arts & Humanities 10 (1). doi:10.1080/23311983.2023.2228030.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]