Igi ìrókò
Taxonomy not available for Adansonia; please create it automated assistant
| Igi ìrókò | |
|---|---|
 | |
| Adansonia digitata in Tanzania | |
| Ìṣètò onísáyẹ́nsì [ e ] | |
| Species | |
|
See species section | |
| Synonyms[1] | |
|
Igi Ìrókò jẹ́ ìkan lára àwọn igi tí ó tóbi dáa dáa tí tọ́n tún ń dàpè ní baobabs ( /ˈbaʊbæb/ or /ˈbeɪoʊbæb/) ní èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ó jẹ́ igi tí ó wọ́pọ̀ tí ó sì gbajúmọ̀ ní ilé Adúláwọ̀ dáa dáa tí a tún lè rí ní àwọn orílẹ̀-èdè míràn bíi: Australia, àti Madagascar àmọ́ tí wọ́n tún ti mú u l9 sí àwọn ìlú mìíràn káàkiri àgbáyé bí ilẹ̀ Barbados àti bbl. Àmọ́ ilẹ̀ Adúláwọ̀ ni igi yí ti ṣẹ̀ kí wọ́n tó mu lọ sí àwọn agbègbè míràn lágbàáyé. [2][3]Bákàn náà ni wọ́n tiú igi yìí lọ sí apá ilẹ̀ Asia pẹ̀lú.[4] Àwọn onímọ̀ sọ wípé ilẹ̀ Madagascar gan gan ni igi náà ti kọ́kọ́ ṣẹ̀ wá lẹ́yìn tí wọ́n ṣe ìtọpinpin ìṣẹ̀dá àti ìwòye ojú-ọjọ́ nipa igi náà.[5]
Orúkọ àdàpè tí wọ́n fún igi yìí ni "Adasonia" tí ó jẹ́ orúkọ onímọ̀ nípa ohun inú ilẹ̀ tí wọ́n ń pe ní Michel Adanson ọmọ ilẹ̀ Faransé kan tí ó fi sáyẹ́nsì ṣe ọ̀ríkininiwín àlàyé nípa igi náà. .[6] Igi ìrókò jẹ́ igi tí ó doríkodò gẹ́gẹ́ bí ó ti rí tí ó sì jẹ́ igi tí ma ń yani lẹ́nu tí àwọn ìtàn mériyìírí oríṣiríṣi sì rọ̀ mọ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀.[7] Igi Ìrókò wà lára àwọn igi tí ó tóbi tí wọ́n nípọn, tí wọ́n sì ma ń pẹ́ jùlọ nínú gbogbo igi lágbáyé.[8] Bákan náà ni èsò igi yìí lè so láàri wákàtí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún.[9].
Àpèjúwe igi Ìrókò
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Igi Ìrókò jẹ́ igi tó ma ń pẹ́ láyé tí ó sì ma ń tóbi láti kékeré títí di àgbà pẹ̀lú ìwọ̀ ẹsẹ̀ bàtà bíi Àdàkọ:Cvt tall[9], ó ma ń pẹ̀ka fifẹ̀ tí àwọn ẹ̀ka náa fi ma ń dàbí adé. Àwọn ìrókò kékèké sábà na ń orí tẹ́ẹ́rẹ́ nígbà tí wọ́n bá ń dàgbà tí àwọn ẹ̀ka wọn ma ń rí fàọ́fọ́ ìdí wọn á sì tóbi ju orí wọn lọ. Àmọ́, àwọn ìrókò tó ti dàgbà a máa ní àw9n ẹ̀ka tó gbórín tí wọ́n gùn tí wọ́n sì ma ń nawó sókò, ìrísí ìrókò tí ó tábi a má a dàbí ìgò. Ìrókò ńlá a má a ptakò ńlá ńlá tí yóò fọ́n kálẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé a kò lè fi títóbi tàbí fífẹ̀ ìrókò mọ iye ọjọ́ orí rẹ̀ síbẹ̀ igi ìrókó tó bá ti gbó a má a tóbi bákannáà ni èyí tó bá ti gbó a má a tóbi pẹ̀lú. Fífẹ̀ rẹ̀ a má yàtò síra bí òjò bá ṣe rọ̀ si tó pàá pàá jùlọ ìdí rẹ̀[10][9]tí ó dàbí ẹni wípé ibẹ̀ ni omi ara rẹ̀ ń gbé.
Ewé rẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ewé jẹ́ nkan pàtàkì lára ẹ̀yà ara igi tí ó n fi irúfẹ́ igi tí ó jẹ́ hàn, igi a má a wọ́wé dànù á sì ma rúwé tuntun pẹ̀lú. Ewé tuntun a má a pọ̀ lórí igi nígbà tí igi bá ń rúwé bọ̀, bẹ́ẹ̀ náà lórí fún igi ìrókò. Ewé a má a ní tó ojú márùn ún sí mọ́kànlá lára ẹ̀ka ka, èyí tí ó tètè yọ ni yóò wà níbẹ̀rẹ̀ tàbí àárín bí ẹ̀yà igi kọ̀ọ̀kan bá ṣe rí. Ewé lè sàn lójú tàbí kí ó ma hani lọ́wọ́ wẹ́rẹ́ wẹ́rẹ́. Àsìkò ọ̀gbẹlẹ̀ ni púpọ̀ igi ma ń wọ́wé bẹ́ẹ̀ náà lórí fún igi Ìrókò pẹ̀lú. [9]
Àwọn ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ "Adansonia L.". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 2 November 2025.
- ↑ Staff writer (2024). "Baobab Trees". www.barbados.org. Barbados: Axses Systems Caribbean Inc. Retrieved 11 March 2025.
These two Baobab trees hold a well deserved place in the Barbados.org's "Seven Wonders of Barbados"!
- ↑ Melanie; Kimberly (10 December 2012). "The Oldest & Largest in Barbados: Boabab". www.loopbarbados.com. Loop Barbados Inc. Retrieved 11 March 2025.
- ↑ "The Baobab: Fun Facts About Africa's Tree of Life". ThoughtCo.
- ↑ Wan, Jun-Nan; Wang, Sheng-Wei; Leitch, Andrew R.; Leitch, Ilia J.; Jian, Jian-Bo et al. (2024). "The rise of baobab trees in Madagascar". Nature 629 (8014): 1091–1099. Bibcode 2024Natur.629.1091W. doi:10.1038/s41586-024-07447-4. PMC 11136661. PMID 38750363. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=11136661.
- ↑ Eggli, U.; Newton, L.E. (2004). Etymological Dictionary of Succulent Plant Names. Springer Berlin Heidelberg. p. 3. ISBN 978-3-540-00489-9. https://books.google.com/books?id=u2n5vusQ1DEC&pg=PA3. Retrieved 25 September 2018.
- ↑ Wickens, G.E.; Lowe, P. (2008). The Baobabs: Pachycauls of Africa, Madagascar and Australia. Springer Verlag. ISBN 978-1-4020-6430-2. OCLC 166358049. https://books.google.com/books?id=Vu9ZX3NWPYIC.
- ↑ "The demise of the largest and oldest African baobabs". Nature Plants 4 (7): 423–426. July 2018. Bibcode 2018NatPl...4..423P. doi:10.1038/s41477-018-0170-5. PMID 29892092. https://www.nature.com/articles/s41477-018-0170-5.
- 1 2 3 4 Baum, David A. (1995). "A Systematic Revision of Adansonia (Bombacaceae)". Annals of the Missouri Botanical Garden 82 (3): 440–471. Bibcode 1995AnMBG..82..440B. doi:10.2307/2399893. ISSN 0026-6493. JSTOR 2399893.
- ↑ Kornei K (2021). "Scientists determine the age of one of Africa's most famous trees". Science.