Muthoni Likimani

Mūthoni Likimani
Ọjọ́ìbí	Mūthoni Gacanja 1926 (ọmọ ọdún 99–100) Murang'a District, Kenya
Iṣẹ́	Writer, broadcaster
Works	Passbook Number F. 47927: Women and Mau Mau in Kenya (1985)
Olólùfẹ́	Dr Jason Clement Likimani (deceased)

Mūthoni Gacanja Likimani (tí a bí ní ọdún 1926) jẹ́ ajìjàgbara àti òǹkọ̀wé ará Kenya, ẹni tí ó ti tẹ àwọn iṣẹ́ ìtàn àròsọ àti àwọn ìwé tí kì í ṣe ìtàn àròsọ jáde, àti àwọn ìwé ọmọdé. Nínú iṣẹ́ rẹ̀, ó tún ti jẹ́ agbéròyìnjáde, òṣèré, olùkọ́ àti olùtẹ̀wé. Ó jẹ́ ayaba ẹwà àkọ́kọ́ ní Kenya, ará Áfíríkà àkọ́kọ́ tí ó dá ilé-iṣẹ́ ìbáṣepọ̀ gbogbogbòò sílẹ̀ ní Kenya àti ọ̀kan lára àwọn òǹkọ̀wé obìnrin àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè náà. Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùgbéjáde obìnrin àkọ́kọ́ ti Ilé-iṣẹ́ Ìròyìn Kẹ́ńyà (KBC).

Ìtàn ìgbésí ayé

Wọ́n bí Mūthoni Likimani, wọ́n sì tọ́ ọ dàgbà níIṣẹ́ ajé Kahuhia, agbègbè Mūrang'a, Kenya, ọmọbìnrin Mariuma Wanjiūra àti Rev. Levi Gacanja. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òjíṣẹ́ ìjọ Anglican àkọ́kọ́ ní Kenya. Ó kọ́ni ní Kahuhia Teachers' Training College, kí ó tó bẹ̀rẹ̀ sí í kẹ́kọ̀ọ́ sí i ní Britain àti Israel, ó sì kópa nínú iṣẹ́ ìròyìn àti ìbáṣepọ̀ gbogbogbò. Ó tẹ̀síwájú láti di ọ̀kan lára àwọn obìnrin olùgbéjáde àkọ́kọ́ ní Ilé-iṣẹ́ Ìròyìn Kẹ́ńyà, ó ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn ètò obìnrin àti ọmọdé, ó sì jẹ́ olùgbéjáde olómìnira fún BBC . Ó dá Ìpolówó Noni sílẹ̀, ilé-iṣẹ́ ìbáṣepọ̀ gbogbogbò kan tí ó tún bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ̀wé jáde, títí kan ṣíṣe àwọn ìwé ìròyìn awọn obìnrin Kenya.

Ìwé ìtàn àròsọ rẹ̀ àkọ́kọ́, A ó fi ìyà jẹ wọ́n, ni a tẹ̀ jáde ní ọdún 1974, lẹ́yìn náà ni ìwé Kí Ni Ọkùnrin Fẹ́? tẹ̀lé e ní ọdún kan náà. Ní ọdún 1985, ìwé kẹta rẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ fara hàn, Ìwé Ìpamọ́ Nọ́mbà F. 47927: Àwọn Obìnrin àti Mau Mau ní Kenya, àkọlé rẹ̀ sì jẹ́ ìtọ́kasí sí nọ́mbà ìdánimọ̀ rẹ̀ nígbà ìjàkadì Mau Mau . Iṣẹ́ àròsọ ni ó ń ṣe àfihàn ipa tí àwọn obìnrin kó àti àwọn ọgbọ́n tí wọ́n gbà nínú ìgbésí ayé wọn ojoojúmọ́ nígbà ìjàkadì fún òmìnira.

Ní ọdún 1980, Likimani di ọmọ ìgbìmọ̀ ìlú Nairobi, ipò tí ó sì wà títí tí ìjọba Kenya fi fi ìgbìmọ̀ ìlú rọ́pò ìgbìmọ̀ náà. Ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀,Jíjà láìdáwọ́dúró, ni wọ́n tẹ̀ jáde ní ọdún 2005.

Ní ọdún 2007, ó gba ẹ̀bùn ìgbìmọ̀ YWCA World Council gẹ́gẹ́ bí àmì ẹ̀yẹ fún ìdarí tó ṣe pàtàkì fún ìkópa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ajàfẹ́tọ́ àwọn obìnrin. Ní ọdún 2014, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí aṣojú àlàáfíà ní Kenya ti apejọ kariaye fun Iwe ati asa alaafia (IFLAC).

Ìgbésí ayé ara ẹni

Ọmọ Kikuyu kan, ó fẹ́ Dókítà Masai Jason Clement Likimani, ẹni tí ó pàdé nígbà tí ó jẹ́ Olórí Ìlera ní Fort Hall (tí ó jẹ́ Murang'a) District General Hospital báyìí. Ó ti sọ pé: “Ó ti wà pẹ̀lú àbúrò mi, Ngumba, ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì Makerere, ó sì máa ń padà sílé. Òun nìkan ni oníṣègùn ará Áfíríkà tí wọ́n fún láyè láti wọ àgọ́ ìdènà láti tọ́jú àwọn tí wọ́n dì. Àti nígbà tí a bá ń lọ sí ọ̀dọ̀ wọn, wọn kò gbà mí láàyè láti wọ inú àgọ́ náà. Mo máa ń bá ara mi sọ̀rọ̀ lórí wáyà onígi, mo sì máa ń yọ́ wọlé, mo sì máa ń kọ lẹ́tà sí àwọn ẹbí àwọn tí wọ́n dì. Bẹ́ẹ̀ ni mo ṣe di ẹni tí kì í ṣe olùgbé lẹ́tà láìsí àṣẹ bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọkọ mi kò mọ̀.” Wọ́n bí ọmọ mẹ́rin. Ọkọ rẹ̀ kú ní ọdún 1989.

Àwọn iṣẹ́ tí a yàn

• Wọ́n Yóò Jẹ́ Ẹlẹ́bi . Nairobi: Ẹ̀ka Ìwé Ìlà Oòrùn Áfíríkà, 1974. Ẹ̀ka Ìwé Ìròyìn Kẹ́ńyà, 1991, .
• Kí Ni Ọkùnrin Ń Fẹ́? Nairobi: Ilé-iṣẹ́ Ìwé Kẹ́ńyà, 1974. Ìpolówó Noni, 2001,
• Nọ́mbà Ìwé Ìpamọ́ F. 47927: Àwọn Obìnrin àti Mau Mau ní Kenya . Basingstoke àti London: Palgrave Macmillan, 1985, . Ìpolówó Noni, 2001, .
• Àwọn Obìnrin ní Kenya: Ní Ọdún Díẹ̀dínlọ́gbọ̀n Ìdàgbàsókè . Nairobi: Ìpolówó Noni, 1985.
• Jíjà Láìdáwọ́dúró, Nairobi: Ìpolówó Noni, 2005, .

Àwọn ìjápọ̀ òde

 

• "Muthoni Likimani: Ìtàn Àròsọ kan", Africa Creates, 25 Keje 2013.
• "Olu Talk Muthoni Likimani", K24TV ifọrọwanilẹnuwo Apá 1; " Capital Talk Muthoni Likimani Part 2 ", " Olu Ọrọ Muthoni Likimani Part 3 ", " Olu Ọrọ Muthoni Likimani Part 4 ", YouTube.