Olokun
Olokun ( Yoruba : Olókun yo )) jẹ́ oríṣà nínú ẹ̀sìn Yorùbá . Olokun ni òrìṣà ìsàlẹ̀ òkun, wọ́n sì gbàgbọ́ pé òun ni òbí Ajé, oríṣà ọrọ̀ ńlá. Wọ́n bọ̀wọ̀ fún Olokun gẹ́gẹ́ bí alákòóso gbogbo omi àti fún àṣẹ lórí àwọn òrìṣà omi mìíràn. Wọ́n yìn Olokun gidigidi fún agbára wọn láti fún àwọn ọmọlẹ́yìn wọn ní ọrọ̀ ńlá, ìlera, àti àṣeyọrí. Àwọn agbègbè ní ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà àti àwọn ará Áfíríkà tí wọ́n wà ní ìta ilẹ̀ Áfíríkà máa ń wo Olokun ní onírúurú ọ̀nà gẹ́gẹ́ bí obìnrin, ọkùnrin, tàbí obìnrin.[1][2][3]
Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àwọn òrìṣà omi jẹ́ “àwọn òrìṣà tó wà ní gbogbo ibi tí wọ́n sì ṣe pàtàkì ní gúúsù Nàìjíríà”;[4] Ìjọsìn Olókun ni a mọ̀ ní pàtàkì ní àwọn ìlú àwọn ará Yorùbá àti Edo ní gúúsù ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà. Ní àwọn agbègbè ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà tí ó sún mọ́ etíkun, Olókun máa ń ní ìrísí akọ láàárín àwọn olùjọ́sìn rẹ̀, nígbà tí ó jẹ́ pé ní agbègbè ìsàlẹ̀, Olókun jẹ́ òrìṣà obìnrin.[2] Gẹ́gẹ́ bí àṣà Yorùbá nípa ìjọba wọn, Olokun - nígbà tí ó wà ní ipò obìnrin - ni ìyàwó àgbà fún Olú-ọba Oduduwa. Wọ́n sọ pé ìdíje rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀kan lára àwọn ìyàwó rẹ̀ mìíràn ló mú kí ó fi Òkun Atlantiki hàn.[5]
Candomblé
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Nínú ẹ̀sìn Candomblé ní Brazil, wọ́n ń bọ̀wọ̀ fún Olokun gẹ́gẹ́ bí ìyá Yemoja àti ẹni tó ni òkun. Wọ́n mọ̀ ọ́n ní Candomblé terreiros, ṣùgbọ́n kì í ṣe nígbà ayẹyẹ. Ní ti èyí, Olokun jọ Odùduwà àti Ọ̀rúnmìlà ; wọ́n ṣe pàtàkì gidigidi ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà ṣùgbọ́n wọ́n kó ipa díẹ̀ nínú ẹ̀sìn Afro-Brazil. Kò sí orin tí a yà sọ́tọ̀ fún Olokun gẹ́gẹ́ bí ti àwọn orixá mìíràn. Àwọn olùdásílẹ̀ Candomblé mọ Ọlọ́run Olokun ṣùgbọ́n wọn kò kà á sí ọlọ́run ara ẹni. Wọ́n ti tún gbé ìbọ̀wọ̀ fún Olokun ní ìparí ọ̀rúndún ogún àti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kọkànlélógún nípasẹ̀ àwọn àlùfáà ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà tí wọ́n ṣèbẹ̀wò sí Brazil.[6] Olokun ní wọ́n máa ṣe ayẹyẹ ọdọọdún fún nígbà àjọ̀dún Yemoja ( Festa de Iemanjá ).
Santería
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Olokun jẹ́ oríṣà kàn nínú igbagbo ẹ̀sìn Santería. Olokun jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òrìṣà androgynous, Olokun tú mọ sì ọkùnrin àti obìnrin, o nisẹ pẹ̀lú bóyá Olokun tí Ifá tàbí Olokun tí Ocha.[2][7]
Ìtàn
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Gẹ́gẹ́ bí Odù Ifá ti wí, Olokun bínú gidigidi, ó sì dìde dúró. Bí Olokun ṣe ń ṣe èyí láti rì àwọn ènìyàn sínú omi, àwọn òrìṣà lọ sí ọ̀dọ̀ Orunmila láti béèrè ohun tí ó yẹ kí ó ṣe. Ọ̀rúnmìlà sọ fún wọn pé Ògún Lákáayé ní láti ṣẹ̀dá ẹ̀wọ̀n tó gùn jùlọ tí ó lè ṣẹ̀dá. Níkẹyìn, Obatala ni ó ní ẹrù iṣẹ́ láti fi Olokun sẹ́wọ̀n ní agbègbè wọn. Nígbà tí Ọbàtálá mọ̀ èyí, ó lọ sí Ogun, ó sì ní kí ó ṣe ẹ̀wọ̀n náà, òun náà sì ṣe bẹ́ẹ̀. Lẹ́yìn náà, Obatala sọ̀kalẹ̀ láti Ọrun sínú òkun, ó sì fi í mú Olokun.
Àwọn Ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "ad". - 1 2 3 Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "ClarkSanteria2007". - ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Harvey2015". - ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "m". - ↑ "Olokun, Osaara: The Making Of The Atlantic Ocean And The Lagos Lagoon". The Sun. https://www.sunnewsonline.com/olokun-osaara-the-making-of-atlantic-ocean-lagos-lagoon/.
- ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "s". - ↑ Babalawo, Santeria's High Priests: Fathers of the Secrets in Afro-Cuban Ifa, Por Frank Baba Eyiogbe, Olokun