Jump to content

Osun-Osogbo

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Igbó Mímọ́ Ọ̀ṣun-Òṣogbo
Agbègbè Àjọgúnbá Àgbáyé ti UNESCO
Ààfin nínú Igbó Mímọ́ Ọ̀ṣun-Òṣogbo
Ibi tí ó wàÒṣogbo, Nàìjíríà
ÌlànàÀdàkọ:UNESCO WHS type(ii), (iii), (vi)
Ìtọ́kasí1118
Ìkọsílẹ̀Àdàkọ:If first display both
Ìtóbi rẹ̀75 ha (190 acres)
Agbègbè ìdáàbòbò47 ha (120 acres)
Àwọn ipò7°45′20″N 4°33′08″E / 7.75556°N 4.55222°E / 7.75556; 4.55222Coordinates: 7°45′20″N 4°33′08″E / 7.75556°N 4.55222°E / 7.75556; 4.55222
Ẹnu-ọ̀nà Àbáwọlé Igbó Mímọ́ Ọ̀ṣun-Òṣogbo

Ọ̀ṣun-Òṣogbo jẹ́ igbó mímọ́ kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ bèbè Odò Ọ̀ṣun ní ìrọ̀kẹ́lẹ̀ ìlú Òṣogbo, ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Igbó Ọ̀ṣun-Òṣogbo ti wà fún ọgọ́rọ̀ọ̀rún ọdún,[1] ó sì wà lára àwọn igbó mímọ́ tí ó kù tí wọ́n fi ń ṣe ààlà pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlú Yorùbá kí ìdàgbàsókè àti ìmúgbòòrò ìlú tó dé. Ní mímọ pàtàkì rẹ̀ káríayé àti iye rẹ̀ fún àṣà, wọ́n fi Igbó Mímọ́ náà kún àkọsílẹ̀ Agbègbè Àjọgúnbá Àgbáyé ti UNESCO (UNESCO World Heritage Site) ní ọdún 2005.[2]

Ọdún 1950 sí 1959 jẹ́ àsìkò tí wọ́n sọ Igbó Ọ̀ṣun-Òṣogbo di àìlọ́wọ̀: wọ́n kọ àwọn ojúbọ sílẹ̀, àwọn abọrẹ̀ sì sá kúrò nínú igbó náà bí àwọn ojúṣe àti òfin ìbílẹ̀ ṣe dínkù. Àwọn iṣẹ́ tí a kọ̀ bí ẹja pípa, ọdẹ ṣíṣe, àti gígé igi nínú Igbó náà ni wọ́n ń ṣe ní ìwàkiwà títí tí ọmọ orílẹ̀-èdè Austria kan tí ń jẹ́ Susanne Wenger (1915–2009)[3] fi ṣèrànwọ́ láti dá àwọn ààbò ìbílẹ̀ padà àti lọ́wọ́lọ́wọ́ Prince Samuel Adedoyin.[4][5]

Pẹ̀lú àtìlẹ́yìn àti ìṣírí Atáọ́ja (ọba aládé nígbà náà) àti àtìlẹ́yìn àwọn ará ìlú tí ọ̀rọ̀ náà jẹ lógún, Wenger "ṣẹ̀dá ẹgbẹ́ Iṣẹ́ Ọnà Mímọ́ Tuntun (New Sacred Art movement) láti dojúkọ àwọn agbàlẹ̀-kùtà, lé àwọn ọdẹ sẹ́yìn, dáàbò bo àwọn ojúbọ, kí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ribiribi láti sọ ibi mímọ́ náà di ọ̀tun nípa mímú un padà gẹ́gẹ́ bí ọkàn mímọ́ ti Òṣogbo".[6] Ọ̀tọ̀ ni àkókò tí wọ́n fi oyè "Àdùnní Òrìṣà" dá Wenger lọ́lá fún akitiyan rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alùtọ́jú àti fún ìfọkànsìn rẹ̀ pátápátá sí àwọn òrìṣà inú igbó náà.

Ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Láti ọdún náà wá ni wọ́n ti ń ṣe Ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo ní oṣù Kẹjọ nínú Igbó náà. Ọdún náà máa ń fa ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn olùsìn Ọ̀ṣun, àwọn ònwòran àti àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ láti gbogbo àgbáyé.

Ìtàn Ọdún náà

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Wọ́n gbàgbọ́ pé Ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo ní ìtàn tó ju 700 ọdún lọ. Nínú ìtàn, ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá kan láti ọ̀dọ̀ àwọn baba-ńlá ló fa ayẹyẹ ọdún yìí. Ní ayé àtijọ́, àwọn arìnrìn-àjò kan tí olórí wọn jẹ́ ọdẹ ńlá tí ń jẹ́ Olútímẹ̀yìn tẹ̀dó sí etí Odò Ọ̀ṣun láti gba ara wọn là lọ́wọ́ ìyàn. Ní etí odò náà, Yèyé Ọ̀ṣun, òrìṣà omi yọ láti inú omi níwájú Olútímẹ̀yìn, ó sì ní kí ó darí àwọn ènìyàn rẹ̀ lọ sí ibi pàtàkì kan (èyí tí í ṣe ìlú Òṣogbo lónìí).[7] Òrìṣà náà ṣèlérí láti dáàbò bo àwọn ènìyàn náà àti láti fún wọn ní aásìkí fún ìdápadà pé wọn yóò máa rúbọ sí òun lọ́dọọdún. Àwọn ènìyàn yìí gba àbá náà wọlé, títí di òní, ayẹyẹ ẹbọ ọdọọdún sí Òrìṣà Odò Ọ̀ṣun ṣì ń tẹ̀síwájú gẹ́gẹ́ bí Ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo.[8]

Àwọn Ayẹyẹ

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ní àsìkò òde-òní, oṣù Kẹjọ jẹ́ oṣù ayẹyẹ fún àwọn ará ilẹ̀ Òṣogbo èyí tí ó ní nínú ìfọ̀lúmọ́ ti ìbílẹ̀ àti ìpadàpọ̀ àṣà ti àwọn ènìyàn pẹ̀lú àwọn baba-ńlá wọn, àwọn tó dá Ìlú Òṣogbo sílẹ̀.[9]

Ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo fúnra rẹ̀ jẹ́ ètò tí ó máa ń gba ọ̀sẹ̀ méjì. Ìfọ̀lúmọ́ ìbílẹ̀ ìlú Òṣogbo ni a ń pè ní 'Ìwọ́pópó', lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta ni títàn iná ọlọ́dún 500 tí ó ní ojú mẹ́rìndínlógún tí a ń pè ní 'Iná Olójúmẹ́rìndínlógún' máa ń tẹ̀lé e. Lẹ́yìn náà ni 'Ìbọríadé' (ìkójọpọ̀ gbogbo adé àwọn ọba tó ti kọjá, àwọn Atáọ́ja Òṣogbo, láti gba ìbùkún) máa ń wáyé.[10]

Ahéré Igi

Ayẹyẹ náà á wá kásẹ̀ nílẹ̀ pẹ̀lú ìrìn àjò lọ sí ojúbọ nínú igbó mímọ́ níbi tí èrò rẹpẹtẹ á kóra jọ sí. Ìlù lu, ijó jó, orin kíkọ, wíwọ aṣọ mánigbàgbé, sísọ èdè Yorùbá, kíké oríkì, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ló máa ń fún àwọn ayẹyẹ náà ní ẹwà àti amúyá. Atáọ́ja Òṣogbo tó wà lórí ìtẹ́ pẹ̀lú ẹni mímọ́ tí ń ru ìgbá (Arugbá) àti àwọn ẹgbẹ́ ìyálórìṣà ló máa ń ṣíwájú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí láti tún rántí ìpàdé àkọ́kọ́ láàárín Olútímẹ̀yìn àti Yèyé Ọ̀ṣun.[11] Ọdọ́mọbìnrin tí kò tíì mọ ọkùnrin, tí ó wá láti ìdílé ọba ni ó máa ń jẹ́ Arugbá tí yóò ru ẹbọ náà lọ sí ọ̀dọ̀ òrìṣà.

Ní ọdún 2020, wọ́n dín ìrìn àjò náà kù fún àwọn tó ń ṣe awo nìkan, wọ́n kò sì fàyè gba àwọn ará ìlú púpọ̀ láti kópa nítorí àrùn COVID-19.[12]

Iná Olójúmẹ́rìndínlógún, àtùpà mímọ́ tí wọ́n ń tàn ní ìbẹ̀rẹ̀ ayẹyẹ ọdún Ọ̀ṣun-Òṣogbo dọ́dọọdún.

Àwòrán

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ère tí ó ṣe àpèjúwe àbùdá Yèyé Ọ̀ṣun gẹ́gẹ́ bí abiyamo nínú igbó mímọ́ Ọ̀ṣun
Arugbá; lásìkò ọ̀kan lára àwọn ọdún ọdọọdún.
Àwọn olùsìn Ọ̀ṣun nínú igbó lásìkò ọ̀kan nínú àwọn ayẹyẹ náà
Àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ àti àwọn olùsìn ń rìn káàkiri Igbó Ọ̀ṣun
Olùsìn Ọ̀ṣun tòótọ́ pẹ̀lú àwọn gálọ́ọ̀nù omi tí ó pọn nínú Odò Ọ̀ṣun fún ètò tẹ̀mí.
Àríyá ọdún tí ó kún fún àwọn olùsìn nínú aṣọ ẹlẹ́wà pẹ̀lú àwọn ẹbọ.

Page Module:Portal/styles.css has no content.

Ìtọ́kasí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. ↑ "Osun-Osogbo Sacred Grove".
  2. ↑ Peter Probst. Osogbo and the Art of Heritage. Monuments. Deities, and Money. Bloomington: Indiana University Press, 2011.
  3. ↑ "Susanne Wenger, a decade after the glow" (in en-US). The Guardian (Lagos, Nigeria). 2019-09-15. https://guardian.ng/art/susanne-wenger-a-decade-after-the-glow/.
  4. ↑ Peter Probst. "Modernism against Modernity. A Tribute to Susanne Wenger." Critical Interventions, Journal of African Art History and Visual Culture, 2009, No.3/4, 245–255. Peter Probst. "From Iconoclasm to Heritage. The Osogbo Art Movement and the Dynamics of Modernism in Nigeria." A Companion to Modern African Art. Edited by Gitti Salami and Monica Blackmun Visona (eds.) Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2013, pp. 294–310.
  5. ↑ https://artsandculture.google.com/asset/adedoyin-talabi-faniyi-upholding-the-legacy-abiodun-omotoso/iwF-W3psSowaNQ
  6. ↑ "Osun Osogbo: Carnival of culture in a sacred forest". The Punch. Archived from the original on 3 June 2015. https://web.archive.org/web/20150603184703/http://www.punchng.com/feature/people-places/osun-osogbo-preserving-culture-arts/.
  7. ↑ Oyintiloye, Olatunbosun (23 September 2012). "What you did not know about Osun Osogbo". Vanguard (Lagos, Nigeria). https://www.vanguardngr.com/2012/09/what-you-did-not-know-about-osun-osogbo/.
  8. ↑ Agu, Zain (2018-08-07). "When will Osun Osogbo festival be this year?" (in en). Legit.ng. Archived from the original on 2022-04-07. https://web.archive.org/web/20220407071853/https://www.legit.ng/1184136-osun-osogbo-festival-2018-date-history.html.
  9. ↑ "About – Osun Osogbo Festival". osunosogbofestival.com. Retrieved 18 August 2015.
  10. ↑ "The great cultural re-union at Osun-Osogbo festival". Nigerian Tribune. 19 October 2016. https://tribuneonlineng.com/great-cultural-re-union-osun-osogbo-festival/.
  11. ↑ Fasan, Rotimi (2016-09-01). "Arugba: superwoman, power and agency". Journal of African Cultural Studies 28 (3): 283–291. doi:10.1080/13696815.2016.1163254. ISSN 1369-6815. https://doi.org/10.1080/13696815.2016.1163254.
  12. ↑ "Oun Osogbo government bans procession allows only worshippers to shrine.". Vanguard (Lagos, Nigeria). https://www.vanguardngr.com/2020/08/osun-osogbo-festival-govt-bans-procession-allows-only-worshipers-access-to-shrine/.

Ìjápọ̀ ìta

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Osun-Osogbo&oldid=635903"