Richard Akinwande Savage
| Richard Akinwande Savage | |
|---|---|
| Ọjọ́ìbí | 1874 Lagos, Lagos Colony |
| Aláìsí | 1935 (ọmọ ọdún 60–61) |
| Orílẹ̀-èdè | Nigerian |
| Iṣẹ́ | Physician, journalist |
| Gbajúmọ̀ fún | Nigerian Spectator |
| Olólùfẹ́ | Maggie S Bowie (m. 1899) |
| Àwọn ọmọ |
|
Richard Akinwande Savage (1874–1935) jẹ́ oníṣègùn, oníròyìn àti olóṣèlú pàtàkì ní ìlú Èkó, orílè-èdè Nàìjíríà ní àkókò ìjọba amúnisìn.
Ìgbésí ayé ìbéèrè
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]A bí Richard Akinwande Savage ní ọdún 1874, ọmọ oníṣòwò kan tó ṣe àṣeyọrí ní ìlú Èkó, ó wá láti ìdílé Ẹ̀gbá àti Sierra Leone Creole . Ó lọ sí Yunifásítì Edinburgh níbi tó ti kẹ́kọ̀ọ́ nípa iṣẹ́ ìṣègùn, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ní Afro-West Indian Society, ó ṣe àtúnṣe ìwé ọwọ́ ọdún 1899–1900, ó sì jẹ́ olùdarí ìwé The Student . Ó lọ sí ìpàdé Pan-African ní ìlú London ní oṣù Keje ọdún 1900. Ó jẹ́ ọmọ Áfíríkà tó kẹ́yìn tí wọ́n yàn sí iṣẹ́ ìṣègùn ìjọba, gẹ́gẹ́ bí Alágbàṣe Oníṣẹ́ abẹ Ilé Alágbàṣe, kí Joseph Chamberlain tó kéde ní ọdún 1902 pé àwọn ará Yúróòpù nìkan ni wọ́n máa ṣe iṣẹ́ náà lọ́jọ́ iwájú. Savage ṣiṣẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún ní Cape Coast ní Gold Coast (Ghana òde òní) gẹ́gẹ́ bí dókítà ìjọba àti gẹ́gẹ́ bí oníṣègùn àdáni.
Ìrìnàjò Òsèlú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Savage jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórí ẹgbẹ́ People's Union, tí John K. Randle (1855–1928) dá sílẹ̀ ní ọdún 1908. Láàrín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ mìíràn ni Orisadipe Obasa (1863–1940), Kitoye Ajasa (1866–1937) àti Adeyemo Alakija (1884–1952). Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọkùnrin tí wọ́n ní èrò ìṣọ̀kan ló ń ṣàkóso ẹgbẹ́ People's Union, ó fa àwọn ògbóǹkangí kan mọ́ra pẹ̀lú àwọn èrò ìlọsíwájú, bíi Ernest Ikoli (1893–1960), oníròyìn àti olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Nigerian Youth Movement.[1]
Ẹgbẹ́ Àwọn Ènìyàn, tí wọ́n fẹ́ kí àtúnṣe díẹ̀díẹ̀ wáyé, tako Ẹgbẹ́ Àwọn Òṣèlú Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (NNDP) tí ó túbọ̀ jẹ́ onígboyà àti orílẹ̀-èdè, tí Herbert Macaulay dá sílẹ̀ ní ọdún 1922.[2] Ẹgbẹ́ Àwọn Ènìyàn túká ní ọdún 1928 lẹ́yìn tí Randle kú.[1]
Ní nǹkan bí ọdún 1914, Savage wà lára àwọn tó dábàá Ìgbìmọ̀ Orílẹ̀-èdè ti Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì (NCBWA).[3] Àwọn olórí láti gbogbo ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà ni NCBWA.[4] NCBWA di ẹgbẹ́ òṣèlú tó gbòòrò ní ọdún 1919, wọ́n sì ṣe ìpàdé àkọ́kọ́ wọn ní Ghana ní ọdún 1920. Lára àwọn ohun tí wọ́n béèrè fún ni ìdásílẹ̀ yunifásítì kan, yíyàn àwọn ará Áfíríkà sí ipò àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àgbà àti ìkópa tó pọ̀ sí i ní Áfíríkà nínú àwọn Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ti àwọn ìjọba Gẹ̀ẹ́sì ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà.[5]
Savage jẹ́ olùkópa déédéé sí olùdarí Gold Coast nígbà náà. Ní nǹkan bí ọdún 1915, ó padà sí Èkó, níbi tí ó ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe iṣẹ́ ìṣègùn ní ìkọ̀kọ̀, ó sì tẹ̀síwájú láti máa kópa nínú àwọn ìwé ìròyìn àdúgbò. Lẹ́yìn náà, ó dá Nigerian Spectator (1923–1930) àti Akibooni Press sílẹ̀. Ó tún dá Ìgbìmọ̀ Lagos ti NCBWA sílẹ̀. Lẹ́yìn tí kò ṣeé yàn án gẹ́gẹ́ bí aṣojú Egbaland nínú Ìgbìmọ̀ Ìgbìmọ̀, ó tú Ìgbìmọ̀ NCBWA Lagos ká.[3] Ní nǹkan bí ọdún 1920, ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ olùdásílẹ̀ àti akọ̀wé ti Ẹgba Society.
Ìgbésí ayé ìkọ̀kọ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní ọdún 1899, Richard Akiwande Savage fẹ́ Maggie Bowie, obìnrin ará Scotland kan, ó sì bí ọmọ méjì tí wọ́n tẹ̀lé àpẹẹrẹ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìṣègùn: Major Richard Gabriel Akinwande Savage àti Dr Agnes Yewande Savage.[6]
Ikú rẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Richard Akinwande Savage kú ní ọdún 1935.[3]
Àwọn Ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- 1 2 Sklar 2004, p. 48.
- ↑ Awa 1964, pp. 94–95.
- 1 2 3 Sherwood 2012, p. 263.
- ↑ Britannica 2010, p. 185.
- ↑ Falola 2002, p. 216.
- ↑ "CAS Students to Lead Seminar On University's African Alumni, Pt. IV: Agnes Yewande Savage". University of Edinburgh – Center for African Studies Postgraduate Students Blog. 16 November 2016. Retrieved 23 December 2016.