Jump to content

Tunde Kelani

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Túndé Kèlání
Tunde Kelani
Ọjọ́ìbíTunde Kelani
26 Oṣù Kejì 1948 (1948-02-26) (ọmọ ọdún 77)
Lagos, British Nigeria
IbùgbéLagos, Lagos State, Nigeria
Orílẹ̀-èdèNigerian
Iléẹ̀kọ́ gígaLondon Film School
Iṣẹ́Filmmaker
Websitemainframemovies.tv

Túndé Kèlání ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti Onímọ̀ nípa Sinimá[1] ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.[2] Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni TK.[3] Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.[4]


Ó tún jẹ́ olókìkí fún àwọn ìyípadà rẹ̀ sí fíìmù, ti àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nàìjíríà. Àwọn wọ̀nyí pẹ̀lú Koseegbe[5], O le ku,[6] Thunder Bolt[7]: Magun, The Narrow Path[8], White Handkerchief[9], Maami[10] àti Dazzling Mirage[11].


Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí Ayé rẹ̀

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Tunde Kelani ni a bí ní ìlú Èkó.  

Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùn-ún, wọ́n rán an láti lọ gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀ ní Abeokuta[12] ní Ìpínlẹ̀ Ogun.  

Ó lọ sí Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama Oke-Ona ní Ikija, Abeokuta, ó sì ka ìwé girama ní Abeokuta Grammar School[13] fún ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.  

Bàbá Bàbá rẹ̀ jẹ́ olórí[14], Balogun ti Ijaiye Kukudi, ẹni tí ó fún ọmọdé Kelani ní ìfarajìnjìn jíjìn sí ìwé Yorùbá[15], ẹ̀sìn, ìmọ̀ ọgbọ́n[16] orí àti àwọn iṣẹ́ ọnà.[17]

Ó ní ipa àti àwòkóse pàtàkì gan-an láti ọwọ́ eré ìtàgé Yorùbá, nígbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ girama, ó sì rí ọ̀pọ̀ àwọn eré ìtàgé Yorùbá àtàtà, pẹ̀lú The Palm-Wine Drinkard[18], Oba Koso,[19] Kurunmi àti àwọn iṣẹ́ láti ọwọ́ olùkọ́ eré Herbert Ogunde[20].

Láti ìgbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, ó tún ní ìfẹ́ sí fótógíráfì(Ìyàwòrán) , ó sì di akẹ́kọ̀ọ́ fótógíráfà lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama. Lẹ́yìn náà, ó gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní Western Nigeria Television[21] (WNTV) kí ó tó lọ sí London Film School[22].

Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé Iṣẹ́

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ní àwọn ọdún 1970, Kelani ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akọ̀ròyìn BBC TV[23] àti Reuters[24] àti nínú tẹlifíṣọ̀n Naijiria.[25] Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fún Reuters pẹ̀lú ìrìnàjò lọ sí Ethiopia[26] láti sàgbéyẹ̀wò ìyàn omi àti lọ sí Zimbabwe[27] láti ròyìn lórí òmìnira rẹ̀.[28] Lẹ́yìn tí ó parí ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní London Film School, ó padà sí Nigeria, ó sì ṣe ìṣèjáde fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú Adebayo Faleti[29], The Dilemma of Rev. Father Michael (Idaamu Paadi Minkailu) pẹ̀lú ìwé eré láti ọwọ́ Lola Fani-Kayode[30]. Àwọn olùṣèjáde mìíràn pẹ̀lú Alhaji Lasisi Oriekun, Wale Fanubi, alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ láti Cinekraft, àti Yemi Farounbi.

Kelani tún ti ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀ fíìmù Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí olùyàwòrán[31] (cinematographer). Àwọn kan lára àwọn fíìmù 16mm wọ̀nyí ni: Anikura; Ogun Ajaye; Iya Ni Wura; Taxi Driver[32]; Iwa àti Fopomoyo.

Ní 1990, Kelani jẹ́ olùrànlọ́wọ́ olùdarí[33] (assistant director) àti òṣèré[34] nínú fíìmù 1990 Mister Johnson,[35] èyí tí í ṣe fíìmù Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ tí wọ́n ya ní ibùdó ní Nàìjíríà. Fíìmù náà, tí Pierce Brosnan[36] àti Maynard Eziash[37]i ṣe eré pàtàkì nínú rẹ̀, dá lórí ìwé àròsọ 1939[38] láti ọwọ́ Joyce Cary.[39]

Àwọn Ìwé Tí wọ́n so di fíìmù

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Kelani jẹ́ olùfẹ́ ìwé gan-an láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì ní ìfẹ́ pàtàkì sí àwọn oníṣọ̀rọ̀ bíi D. O. Fagunw[40]a tí wọ́n fi àṣà ìbílẹ̀ Yorùbá[41] ṣe àkọ́kọ́ ìwé wọn. Lẹ́yìn tí ó rí ìsopọ̀ tó wà láàárín lítíréṣọ̀ àti ṣíṣe fíìmù, ó pinnu láti fi àwọn iṣẹ́ lítíréṣọ̀ yí padà sí fíìmù jẹ́ ohun pàtàkì. Àwọn oníṣọ̀rọ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ pẹ̀lú Kola Akinlade, Pa Amos Tutuola[42], Cyprian Ekwensi[43], Akinwunmi Ishola[44], Adebayo Faleti,[45] Wale Ogunyemi[46] àti Wole Soyinka[47].

Àwọn kan lára àwọn fíìmù Kelani tí ó ṣàṣeyọrí jù lọ jẹ́ àwọn ìyípadà lítíréṣọ̀ Nigerian bíi: Koseegbe[48] (1995), Oleku[49] (1997), Thunderbolt: Magun[50], The White Handkerchief[51] (1998), The Narrow Path[52] (2006), Maami (2011) àti Dazzling Mirage[53] (2014).


Àwọn Eré Fíìmù Rè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Year Film Role Notes
1982 Orun Mooru as a cinematographer
1993 Ti Oluwa Nile 1
Ti Oluwa Nile 2 Director starring; Grace Oyin Adejobi, Kareem Adepoju, Dele Odule
Ti Oluwa Nile 3
1994 Ayo Ni Mofe Director starring: Bola Obot, Yomi Ogunmola, Yinka Oyedepo
Ayo Ni Mofe 2
1995 Koseegbe Director starring: Toyin Adegbola, Laide Adewale, Master Ajuwon
1997 O Le Ku Director starring: Tunde Adegbola, Deji Adenuga, Laide Adewale
1999 Saworoide
2000 The White Handkerchief Director/Producer starring: Yinka Akanbi, Kemi Akanni, Yemi Akomolafe
2001 Thunderbolt: Magun Director/Producer starring: Uche Ama Abriel, Bose Aderibigbe, Bukky Ajayi
2002 Agogo Eewo Director/Producer starring: Gbenga Adebayo, Aderemi Adedeji, Tunde Adegbola
2004 The Campus Queen Director starring: Henry Abba, Segun Adefila
2006 Abeni Director/Producer starring: Kareem Adepoju
The Narrow Path Director/Producer
2008 Life in Slow Motion Director/Producer
2010 Arugba Director/Producer
2011 Maami Director/Producer
2015 Dazzling Mirage Director/Producer
2017 Sis Ilujinle Director starring Lanre Hassan, Aishat Onitiri
2021 Ayinla Director starring: Lateef Adedimeji, Bimbo Ademoye
2021 Cordelia Director starring: Femi Adebayo, Bukunmi Adeola, Jumoke Ajadi
2024 Ebrohimie Road: A Museum of Memory Cinematographer Starring: Wole Soyinka, Olayide Soyinka, Femi Euba, Nelson Fashina, Folabo Ajayi-Soyinka, Olaokun Soyinka

Ilé Isé Aya-Fíìmù

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


Ní Odún 1991, Kelani dá ilé-iṣẹ́ Ìyà-Fíìmù rẹ̀ sílẹ̀, Mainframe Films and Television Productions[54], pẹ̀lú ìfojúsùn pàtàkì lórí yíyí àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nigerian padà sí fíìmù ńlá.

Lábẹ́ àmì Mainframe, Kelani darí fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ Ti Oluwa Nile[55] (1993), èyí tí ó ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Yorùbá tí ó tà jù lọ. Àwọn ìṣèjáde Mainframe mìíràn tí Kelani darí tẹ̀lé e, pẹ̀lú Ayo Ni Mo Fe[56] (1994), Koseegbe[57] (1995), Oleku[58] (1997), Thunderbolt: Magun[59], Saworoide[60] (1999), Agogo Eewo[61] (2002), The Campus Queen[62] (2004), Abeni[63] (2006), The Narrow Path[64] (2006), Arugba[65] (2008), Maami[66] (2011), àti Dazzling Mirage[67] (2014), èyí tí í ṣe ìyípadà ìwé àròsọ Olayinka Egbokhare nípa ẹni tí ó ní àìsàn sickle-cell tí ó borí ìtìjú àwùjọ, ìkọ̀sílẹ̀ àti ìwọ̀n ara ẹni kékeré, láti ṣàṣeyọrí, ṣe ìgbéyàwó àti di ìyá. Kelani fẹ́ mú kí àwọn ènìyàn mọ̀ sí sickle-cell[68] kí wọ́n sì lè ṣe ìpinnu tó dára jù lọ.

Àwọn Ìtọ́kasí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Filmmaking
  2. Nàìjíríà
  3. "Tunde Kelani Biography". IMDb.
  4. "Help, Our culture, language dying – Tunde Kelani". Tayo Salami. Archived from the original on 22 February 2014. Retrieved 11 March 2011.
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
  8. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
  9. https://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief
  10. https://en.wikipedia.org/wiki/Maami
  11. https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
  12. Abeokuta
  13. Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama, Abẹ́òkúta
  14. https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_chieftaincy
  15. https://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_literature
  16. https://en.wikipedia.org/wiki/Philosophy
  17. https://en.wikipedia.org/wiki/Arts
  18. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Palm-Wine_Drinkard
  19. https://en.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%8Cba_k%C3%B2_so
  20. Hubert Ogunde
  21. https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Nigeria_Television
  22. https://en.wikipedia.org/wiki/London_Film_School
  23. https://en.wikipedia.org/wiki/BBC_TV
  24. https://en.wikipedia.org/wiki/Reuters
  25. https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_Television_Authority
  26. https://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopia
  27. Zimbabwe
  28. https://en.wikipedia.org/wiki/Zimbabwe
  29. https://en.wikipedia.org/wiki/Adebayo_Faleti
  30. https://en.wikipedia.org/wiki/Lola_Fani-Kayode
  31. https://en.wikipedia.org/wiki/Cinematographer
  32. https://en.wikipedia.org/wiki/Taxi_Driver
  33. https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_director
  34. https://en.wikipedia.org/wiki/Actor
  35. Mister Johnson (fíìmù)
  36. https://en.wikipedia.org/wiki/Pierce_Brosnan
  37. https://en.wikipedia.org/wiki/Maynard_Eziashi
  38. https://en.wikipedia.org/wiki/Mister_Johnson_(novel)
  39. https://en.wikipedia.org/wiki/Joyce_Cary
  40. D. O. Fagunwa
  41. https://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_people
  42. https://en.wikipedia.org/wiki/Amos_Tutuola
  43. Cyprian Ekwensi
  44. https://en.wikipedia.org/wiki/Akinwunmi_Isola
  45. Adebáyò Faleti
  46. Wale Ogunyemi
  47. Wọlé Sóyinká
  48. https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
  49. https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
  50. https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
  51. https://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief
  52. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
  53. https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
  54. Mainframe Films and Television Productions
  55. https://en.wikipedia.org/wiki/Ti_Oluwa_Ni_Ile
  56. https://en.wikipedia.org/wiki/Ay%E1%BB%8D_Ni_M%E1%BB%8D_F%E1%BA%B9
  57. https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
  58. https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
  59. https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
  60. Saworoide
  61. https://en.wikipedia.org/wiki/Agogo_Eewo
  62. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Campus_Queen
  63. https://en.wikipedia.org/wiki/Abeni_(film)
  64. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
  65. https://en.wikipedia.org/wiki/Arugba
  66. https://en.wikipedia.org/wiki/Maami
  67. https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
  68. https://en.wikipedia.org/wiki/Sickle-cell