Tunde Kelani

| Tunde Kelani | |
|---|---|
| Ọjọ́ìbí | Tunde Kelani 26 Oṣù Kejì 1948 Lagos, British Nigeria |
| Ibùgbé | Lagos, Lagos State, Nigeria |
| Orílẹ̀-èdè | Nigerian |
| Iléẹ̀kọ́ gíga | London Film School |
| Iṣẹ́ | Filmmaker |
| Website | mainframemovies.tv |
Túndé Kèlání ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti Onímọ̀ nípa Sinimá[1] ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.[2] Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni TK.[3] Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.[4]
Ó tún jẹ́ olókìkí fún àwọn ìyípadà rẹ̀ sí fíìmù, ti àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nàìjíríà. Àwọn wọ̀nyí pẹ̀lú Koseegbe[5], O le ku,[6] Thunder Bolt[7]: Magun, The Narrow Path[8], White Handkerchief[9], Maami[10] àti Dazzling Mirage[11].
Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí Ayé rẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Tunde Kelani ni a bí ní ìlú Èkó.
Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùn-ún, wọ́n rán an láti lọ gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀ ní Abeokuta[12] ní Ìpínlẹ̀ Ogun.
Ó lọ sí Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama Oke-Ona ní Ikija, Abeokuta, ó sì ka ìwé girama ní Abeokuta Grammar School[13] fún ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.
Bàbá Bàbá rẹ̀ jẹ́ olórí[14], Balogun ti Ijaiye Kukudi, ẹni tí ó fún ọmọdé Kelani ní ìfarajìnjìn jíjìn sí ìwé Yorùbá[15], ẹ̀sìn, ìmọ̀ ọgbọ́n[16] orí àti àwọn iṣẹ́ ọnà.[17]
Ó ní ipa àti àwòkóse pàtàkì gan-an láti ọwọ́ eré ìtàgé Yorùbá, nígbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ girama, ó sì rí ọ̀pọ̀ àwọn eré ìtàgé Yorùbá àtàtà, pẹ̀lú The Palm-Wine Drinkard[18], Oba Koso,[19] Kurunmi àti àwọn iṣẹ́ láti ọwọ́ olùkọ́ eré Herbert Ogunde[20].
Láti ìgbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, ó tún ní ìfẹ́ sí fótógíráfì(Ìyàwòrán) , ó sì di akẹ́kọ̀ọ́ fótógíráfà lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama. Lẹ́yìn náà, ó gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní Western Nigeria Television[21] (WNTV) kí ó tó lọ sí London Film School[22].
Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé Iṣẹ́
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní àwọn ọdún 1970, Kelani ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akọ̀ròyìn BBC TV[23] àti Reuters[24] àti nínú tẹlifíṣọ̀n Naijiria.[25] Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fún Reuters pẹ̀lú ìrìnàjò lọ sí Ethiopia[26] láti sàgbéyẹ̀wò ìyàn omi àti lọ sí Zimbabwe[27] láti ròyìn lórí òmìnira rẹ̀.[28] Lẹ́yìn tí ó parí ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní London Film School, ó padà sí Nigeria, ó sì ṣe ìṣèjáde fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú Adebayo Faleti[29], The Dilemma of Rev. Father Michael (Idaamu Paadi Minkailu) pẹ̀lú ìwé eré láti ọwọ́ Lola Fani-Kayode[30]. Àwọn olùṣèjáde mìíràn pẹ̀lú Alhaji Lasisi Oriekun, Wale Fanubi, alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ láti Cinekraft, àti Yemi Farounbi.
Kelani tún ti ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀ fíìmù Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí olùyàwòrán[31] (cinematographer). Àwọn kan lára àwọn fíìmù 16mm wọ̀nyí ni: Anikura; Ogun Ajaye; Iya Ni Wura; Taxi Driver[32]; Iwa àti Fopomoyo.
Ní 1990, Kelani jẹ́ olùrànlọ́wọ́ olùdarí[33] (assistant director) àti òṣèré[34] nínú fíìmù 1990 Mister Johnson,[35] èyí tí í ṣe fíìmù Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ tí wọ́n ya ní ibùdó ní Nàìjíríà. Fíìmù náà, tí Pierce Brosnan[36] àti Maynard Eziash[37]i ṣe eré pàtàkì nínú rẹ̀, dá lórí ìwé àròsọ 1939[38] láti ọwọ́ Joyce Cary.[39]
Àwọn Ìwé Tí wọ́n so di fíìmù
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Kelani jẹ́ olùfẹ́ ìwé gan-an láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì ní ìfẹ́ pàtàkì sí àwọn oníṣọ̀rọ̀ bíi D. O. Fagunw[40]a tí wọ́n fi àṣà ìbílẹ̀ Yorùbá[41] ṣe àkọ́kọ́ ìwé wọn. Lẹ́yìn tí ó rí ìsopọ̀ tó wà láàárín lítíréṣọ̀ àti ṣíṣe fíìmù, ó pinnu láti fi àwọn iṣẹ́ lítíréṣọ̀ yí padà sí fíìmù jẹ́ ohun pàtàkì. Àwọn oníṣọ̀rọ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ pẹ̀lú Kola Akinlade, Pa Amos Tutuola[42], Cyprian Ekwensi[43], Akinwunmi Ishola[44], Adebayo Faleti,[45] Wale Ogunyemi[46] àti Wole Soyinka[47].
Àwọn kan lára àwọn fíìmù Kelani tí ó ṣàṣeyọrí jù lọ jẹ́ àwọn ìyípadà lítíréṣọ̀ Nigerian bíi: Koseegbe[48] (1995), Oleku[49] (1997), Thunderbolt: Magun[50], The White Handkerchief[51] (1998), The Narrow Path[52] (2006), Maami (2011) àti Dazzling Mirage[53] (2014).
Àwọn Eré Fíìmù Rè
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]| Year | Film | Role | Notes |
|---|---|---|---|
| 1982 | Orun Mooru | as a cinematographer | |
| 1993 | Ti Oluwa Nile 1 | ||
| Ti Oluwa Nile 2 | Director | starring; Grace Oyin Adejobi, Kareem Adepoju, Dele Odule | |
| Ti Oluwa Nile 3 | |||
| 1994 | Ayo Ni Mofe | Director | starring: Bola Obot, Yomi Ogunmola, Yinka Oyedepo |
| Ayo Ni Mofe 2 | |||
| 1995 | Koseegbe | Director | starring: Toyin Adegbola, Laide Adewale, Master Ajuwon |
| 1997 | O Le Ku | Director | starring: Tunde Adegbola, Deji Adenuga, Laide Adewale |
| 1999 | Saworoide | ||
| 2000 | The White Handkerchief | Director/Producer | starring: Yinka Akanbi, Kemi Akanni, Yemi Akomolafe |
| 2001 | Thunderbolt: Magun | Director/Producer | starring: Uche Ama Abriel, Bose Aderibigbe, Bukky Ajayi |
| 2002 | Agogo Eewo | Director/Producer | starring: Gbenga Adebayo, Aderemi Adedeji, Tunde Adegbola |
| 2004 | The Campus Queen | Director | starring: Henry Abba, Segun Adefila |
| 2006 | Abeni | Director/Producer | starring: Kareem Adepoju |
| The Narrow Path | Director/Producer | ||
| 2008 | Life in Slow Motion | Director/Producer | |
| 2010 | Arugba | Director/Producer | |
| 2011 | Maami | Director/Producer | |
| 2015 | Dazzling Mirage | Director/Producer | |
| 2017 | Sis Ilujinle | Director | starring Lanre Hassan, Aishat Onitiri |
| 2021 | Ayinla | Director | starring: Lateef Adedimeji, Bimbo Ademoye |
| 2021 | Cordelia | Director | starring: Femi Adebayo, Bukunmi Adeola, Jumoke Ajadi |
| 2024 | Ebrohimie Road: A Museum of Memory | Cinematographer | Starring: Wole Soyinka, Olayide Soyinka, Femi Euba, Nelson Fashina, Folabo Ajayi-Soyinka, Olaokun Soyinka |
Ilé Isé Aya-Fíìmù
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ní Odún 1991, Kelani dá ilé-iṣẹ́ Ìyà-Fíìmù rẹ̀ sílẹ̀, Mainframe Films and Television Productions[54], pẹ̀lú ìfojúsùn pàtàkì lórí yíyí àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nigerian padà sí fíìmù ńlá.
Lábẹ́ àmì Mainframe, Kelani darí fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ Ti Oluwa Nile[55] (1993), èyí tí ó ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Yorùbá tí ó tà jù lọ. Àwọn ìṣèjáde Mainframe mìíràn tí Kelani darí tẹ̀lé e, pẹ̀lú Ayo Ni Mo Fe[56] (1994), Koseegbe[57] (1995), Oleku[58] (1997), Thunderbolt: Magun[59], Saworoide[60] (1999), Agogo Eewo[61] (2002), The Campus Queen[62] (2004), Abeni[63] (2006), The Narrow Path[64] (2006), Arugba[65] (2008), Maami[66] (2011), àti Dazzling Mirage[67] (2014), èyí tí í ṣe ìyípadà ìwé àròsọ Olayinka Egbokhare nípa ẹni tí ó ní àìsàn sickle-cell tí ó borí ìtìjú àwùjọ, ìkọ̀sílẹ̀ àti ìwọ̀n ara ẹni kékeré, láti ṣàṣeyọrí, ṣe ìgbéyàwó àti di ìyá. Kelani fẹ́ mú kí àwọn ènìyàn mọ̀ sí sickle-cell[68] kí wọ́n sì lè ṣe ìpinnu tó dára jù lọ.
Àwọn Ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Filmmaking
- ↑ Nàìjíríà
- ↑ "Tunde Kelani Biography". IMDb.
- ↑ "Help, Our culture, language dying – Tunde Kelani". Tayo Salami. Archived from the original on 22 February 2014. Retrieved 11 March 2011.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maami
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
- ↑ Abeokuta
- ↑ Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama, Abẹ́òkúta
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_chieftaincy
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_literature
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Philosophy
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Arts
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Palm-Wine_Drinkard
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%8Cba_k%C3%B2_so
- ↑ Hubert Ogunde
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Nigeria_Television
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/London_Film_School
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/BBC_TV
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Reuters
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_Television_Authority
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopia
- ↑ Zimbabwe
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Zimbabwe
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adebayo_Faleti
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Lola_Fani-Kayode
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Cinematographer
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Taxi_Driver
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_director
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Actor
- ↑ Mister Johnson (fíìmù)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Pierce_Brosnan
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maynard_Eziashi
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Mister_Johnson_(novel)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Joyce_Cary
- ↑ D. O. Fagunwa
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_people
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Amos_Tutuola
- ↑ Cyprian Ekwensi
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Akinwunmi_Isola
- ↑ Adebáyò Faleti
- ↑ Wale Ogunyemi
- ↑ Wọlé Sóyinká
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
- ↑ Mainframe Films and Television Productions
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Ti_Oluwa_Ni_Ile
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Ay%E1%BB%8D_Ni_M%E1%BB%8D_F%E1%BA%B9
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun
- ↑ Saworoide
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Agogo_Eewo
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Campus_Queen
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Abeni_(film)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Arugba
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maami
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Sickle-cell