Jump to content

Àkọtọ́ Èdè Yorùbá

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́

Àkọtọ́ ni ètò tí a máa ń tẹ̀lé láti kọ ọ̀rọ̀ sílẹ̀ nínú èdè. Ní èdè Yorùbá, ábídí tí a máa ń lò ni lẹ́tà mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, àwọn ni a, b, d, e, ẹ, f, g, gb, h, i, j, k, l, m, n, o, ọ, p, r, s, ṣ, t, u, w, y.

Ìró àti lẹ́tà

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àwọn ìró ni a máa ń tò pọ̀ láti di [[ọ̀rọ̀. Àwọn ìró tí lẹ́tà dúró fún ni kọ́ńsónáǹtì, fáwẹ̀lì àìránmúpè, àti fáwẹ̀lì àránmúpè.

Kọ́ńsónáǹtì méjìdínlógún ni a ní èdè Yorùbá tí a sì máa ń lo. Àwọn ni; b, d, f, g, gb, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ṣ, t, w, y.

Fáwẹ̀lì àìránmúpè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Méje ni fáwẹ̀lì àránmúpè. Àwọn lẹ́tà tí a sì máa ń lò fún wọn ni ; a, e, ẹ, i, o, ọ, u.

Fáwẹ̀lì àránmúpè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Fóníìmù fáwẹ̀lì àránmúpè Maárùn ni ó wà. Àwọn lẹ́tà tí a sì máa ń lò fún wọn ni; an, ẹn, in, ọn, un.

Ìyàtọ̀ láàrin fáwẹ́lì àránmúpè àti fáwẹ́lì àìránmúpè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

káà ẹnu nìkan la fi ń pe àwọn fáwẹlì àìránmúpè, nígbà tí a ń lo káà ẹnu àti káà imú fún ìró fáwẹ́lì arańmúpè.

Ìyàtọ̀ tí ó wà láàrín Fáwẹ́lì Àránmúpè àti Fáwẹ́lì Àìránmúpè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Káà ẹnu nìkan lafí n pe Ìró Fáwẹ́lì Àìránmúpè ṣùgbọ́n Káà imú àti enu ni afí n pe Ìró Fáwẹ́lì Àránmúpè.

Ìpinnu ìjọba lórí àkọtọ́ ọdún 1974

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Lẹ́yìn tí ìjọba Ìwọ̀-Oòrùn ti yan ìgbìmọ̀ kan ní ọdún 1966 àti òmíràn ni ọdún 1969, ìjọba àpapọ̀ gba àwọn ìròyìn wọ̀nyí ní ọdún 1974, ó sì sọ wọ́n di ìlànà tí a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé nípa kíkọ èdè Yorùbá. Lára àwọn ìpinnu náà ni...

Yíyọ "í" nínú sípẹ́lì àwọn ọ̀rọ̀ kan

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  • aiya - aya
  • ẹiyẹ - ẹyẹ
  • aiyé - ayé
  • àìyà - àyà
  • pẹ́pẹ́iyẹ - pẹ́pẹ́yẹ
  • Bajulaiye - Bájùlaye

Yíyọ ìṣùpọ̀ kọ́ńsónáǹtì kúrò nínú sípẹ́lì wa

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ìṣùpọ̀ kọ́ńsónáǹtì ni ìgbà tí kọ́ńsónáǹtì wà ní ìfẹ̀gbẹ́kẹ̀gbẹ́ nínú ọ̀rọ̀ kan. Ìyẹn ni pé kọ́ńsónáǹtì méjì ò gbọdọ̀ dúró tira nínú ọ̀rọ̀ kan. Bí àpẹẹrẹ:

  • Otta - Ọ̀tà
  • Offa - Ọ̀fà
  • Òshogbo - Òṣogbo
  • Ògbómọ̀shọ́ - Ògbómọ̀ṣọ́