Agbádá

Agbádá jẹ́ ẹ̀wù ńlá àti fífẹ̀ ti ìbílẹ̀ tí àwọn Yorùbá máa ń wọ̀ kárí Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà. Ó máa ń ní ẹ̀wù abẹ́nú tí gígùn rẹ̀ yàtọ̀ síra, ó sì tún máa ń wá pẹ̀lú aṣọ abẹ́rù (ìwọ̀-sísàlẹ̀) tí ó jẹ́ ṣòkòtò ìbílẹ̀ tí a ń pè ní ṣòkòtò. Wọ́n tún sábà máa ń wọ̀ ọ́ pẹ̀lú oríṣiríṣi fìlà bíi fìlà tàbí abetí-ajá. Wọ́n sábà máa ń wọ̀ ọ́ pẹ̀lú ìlẹ̀kẹ̀ ìbílẹ̀ àwọn Yorùbá. Agbádá jẹ́ aṣọ tí àwọn ọkùnrin sábà máa ń wọ̀ fún àwọn ayẹyẹ àkànṣe tàbí fún ìgbésíayé ojoojúmọ́, èyí sinmi lórí bí aṣọ náà ṣe rí tàbí bí wọ́n ṣe ṣe ẹ̀ṣọ́ sí i tó. Ó jẹ́ ẹ̀wù tó ṣàrà ọ̀tọ̀ tó ń wá ní onírúurú sítaìlì àti àwòrán.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Agbádá ni wọ́n fi aṣọ aṣọ òkè tàbí aṣọ òfì rán, ṣùgbọ́n wọ́n lè fi àwọn irúfẹ́ aṣọ mìíràn rán an pẹ̀lú, nínú èyí tí àdìrẹ wà. Agbádá yàtọ̀ sí boubou (babanriga) yàtọ̀ sí pípapọ̀ díẹ̀ tí wọ́n jọ ara wọn. Wọ́n yàtọ̀ nínú ìrísí, sítaìlì, ìdá, aṣọ àti àwọn ohun-èlò tí wọ́n fi ń ṣe é, wọ́n sì jẹ́ èyí tí a lè dá mọ̀ yàtọ̀ sí èkejì. Agbádá sábà máa ń ní iṣẹ́ ọnà rírán ti ìbílẹ̀ Yorùbá pẹ̀lú kókó-ìbílẹ̀ (Grand knot) tó jẹ́ ti àṣà Yorùbá lópọ̀ ìgbà. Lọ́pọ̀ ìgbà, Agbádá máa ń ní apá kúkúrú tí wọ́n ká sókè tí wọ́n sì máa ń wọ̀ pẹ̀lú oríṣiríṣi sítaìlì ṣòkòtò. Agbádá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣọ ọkùnrin Yorùbá, pẹ̀lú àwọn mìíràn bíi Gbárìyẹ̀, Pàkàjà, Sùlíà, Ọ̀yàlà, àti Kẹ́mbẹ́. Gbárìyẹ̀ jọ Agbádá ní ìrísí, wọ́n sì sábà máa ń kà á mọ́ irúfẹ́ Agbádá kan.