Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà
| Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà Nigerian Air Force | |
|---|---|
 Nigerian Air Force logo | |
| Ìdásílẹ̀ | 18 April 1964 |
| Orílẹ̀-èdè | Nigeria |
| Ibùjokòó | Abuja (?) |
| Àwọn apàṣẹ | |
| Ògá Àgbà Ajagun Ojúòfurufú | Air Vice Marshal Alex Sabundu Badeh |
| Àmì-ẹ̀ṣọ́ | |
| Roundel |  |
| Aircraft flown | |
| Ìjagun | Dassault-Breguet/Dornier Alpha Jet.Aero L-39 Albatros |
| Àfijagun | Chengdu F-7 Airguard |
| Olùsọ́ | ATR 42MP |
| Trainer | Alpha jet.MB 339A.L-39ZA Albatros |
| Akẹ́rù | G222.SA 330H Puma.Lockheed C-130 Hercules |
Ile-ise Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà ni apa jagunjagun ojuofurufu ti ile-ise ologun Naijiria.
Ìtàn Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n kọ́kọ́ dábàá pé kí wọ́n ṣètò ẹgbẹ́ ọmọ ogun afẹ́fẹ́ ní ọdún 1958, ọ̀pọ̀ àwọn aṣòfin ló fẹ́ràn láti gbẹ́kẹ̀lé United Kingdom fún ààbò afẹ́fẹ́. [ ìtọ́kasí tí a nílò ] Ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ àlàáfíà ní Congo àti Tanganyika, ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà kò ní ọkọ̀ òfúrufú tirẹ̀, nítorí náà ní ọdún 1962, ìjọba bẹ̀rẹ̀ sí í gba àwọn ọmọ ogun kéékèèké fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ awakọ̀ òfúrufú ní onírúurú orílẹ̀-èdè òkèèrè, pẹ̀lú àwọn ọmọ ogun òfúrufú Íjíbítì tí wọ́n kọ́ ní mẹ́wàá àkọ́kọ́.[1]
Ní ọdún 1960s
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Wọ́n dá Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà sílẹ̀ ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 1964 pẹ̀lú àgbékalẹ̀ Òfin Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ ti ọdún 1964. Òfin náà sọ pé “Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà ni a ó máa fi ààbò ti Orílẹ̀-èdè Àpapọ̀ ṣe nípasẹ̀ afẹ́fẹ́, àti láti mú kí ó ṣiṣẹ́, a ó máa kọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ní iṣẹ́ bíi nínú afẹ́fẹ́ àti lórí ilẹ̀.” Wọ́n dá NAF sílẹ̀ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ láti West Germany ( tí ó jẹ́ Orílẹ̀-èdè Àpapọ̀ Nàìjíríà ti Jámánì báyìí). Ẹgbẹ́ ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ bẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ ọkọ̀ pẹ̀lú àwọn atukọ̀ afẹ́fẹ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n kọ́ pẹ̀lú Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Ethiopia . Ẹgbẹ́ ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ kejì gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní oṣù kejì ọdún 1963 pẹ̀lú Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Royal Canadian nígbà tí wọ́n rán àwọn ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ kan láti kọ́ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ India.[2]
Olórí Ẹgbẹ́ Ìrànlọ́wọ́ Afẹ́fẹ́ ti Germany (GAFAG) ni Colonel Gerhard Kahtz, òun sì ni olórí àkọ́kọ́ ti NAF. Nítorí náà, a dá ipilẹ̀ NAF sílẹ̀ pẹ̀lú ìdásílẹ̀ olú-iṣẹ́ Afẹ́fẹ́ ti Nigeria ní Ilé-iṣẹ́ Ààbò
NAF kò ní agbára ìjà títí di ìgbà tí Soviet Union fi gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọkọ̀ òfurufú Mikoyan-Gurevich MiG-17 kalẹ̀ láti ṣètìlẹ́yìn fún ogun Nigeria nígbà Ogun Abẹ́lé Nigeria. Ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹjọ ọdún 1967, lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìkọlù tí ó ba àwọn ọkọ̀ òfurufú Biafra jẹ́, USSR bẹ̀rẹ̀ sí í kó àwọn ọkọ̀ òfurufú MiG-17 àkọ́kọ́ láti Egypt lọ sí Kano IAP, ní àkókò kan náà wọ́n fi ọkọ̀ òfurufú ńlá kan ránṣẹ́ sí ọkọ̀ òfurufú oníṣòwò Poland kan. Ní àkọ́kọ́, wọ́n fi MiG-15UTI méjì (NAF601 àti NAF 602), àti MiG-17 mẹ́jọ (NAF603 sí NAF610) ránṣẹ́ sí Nigeria. Lẹ́yìn náà, wọ́n fi ọkọ̀ òfurufú Il-28 mẹ́fà, tí àwọn awakọ̀ òfurufú Egypt àti Czech kọ́kọ́ gbé lọ, láti Egypt wọ́n sì dúró sí Calabar àti Port Harcourt.
Ní ọdún 1970
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní oṣù Keje ọdún 1971, International Institute for Strategic Studies ṣírò pé NAF ní àwọn òṣìṣẹ́ 7,000 àti ọkọ̀ òfurufú ìjà 32: ọkọ̀ òfurufú Ilyushin Il-28 mẹ́fà, MiG-17 mẹ́jọ, ọkọ̀ òfurufú Aero L-29 Delfín mẹ́jọ, àti ọkọ̀ òfurufú P-149D mẹ́wàá. Àwọn ọkọ̀ òfurufú mìíràn ní ọkọ̀ òfurufú C-47 mẹ́fà, Do-27 / 28 20, àti ọkọ̀ òfurufú Westland Whirlwind àti Alouette II mẹ́jọ.
Ní àwọn ọdún 1970, Nàìjíríà ra Lockheed C-130 Hercules láti Amẹ́ríkà. Wọ́n ra mẹ́fà ní iye owó tí ó jẹ́ $45 mílíọ̀nù. Mikoyan-Gurevich MiG-21MF 25 àti MiG-21UM mẹ́fà ni wọ́n fi ránṣẹ́ ní ọdún 1975 nígbà tí ìjọba Murtala-Obasanjo tí ó rọ́pò ìjọba General Yakubu Gowon dé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọkọ̀ òfurufú wọ̀nyí ni wọ́n lò, èyí tí ó sọ NAF di ọ̀kan lára àwọn ọmọ ogun ojú òfurufú tí ó lágbára jùlọ ní Áfíríkà ní àsìkò yìí.
Jimi Peters kọ̀wé pé: "...ètò ìdàgbàsókè NAF ti ọdún 1975 sí 1980 ṣe àtúntò àwọn ẹgbẹ́ NAF" sí àwọn ẹgbẹ́ ìpele ẹgbẹ́ (ọmọ ogun afẹ́fẹ́) tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ fún ilé-iṣẹ́ ẹgbẹ́ ọmọ ogun afẹ́fẹ́. Ó tẹ̀síwájú, wọ́n rí i pé ètò náà nira jù, nítorí náà, àwọn aláṣẹ méjì (ẹ̀ka ogun) ni wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1978: NAF Tactical Air Command àti NAF Training Command
Ní ọdún 1980
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Láti ọdún 1984, àwọn jagunjagun SEPECAT Jaguar 18 (Jaguar SN 13 àti Jaguar BN 5) ni wọ́n fi ránṣẹ́ tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ láti Makurdi. Wọ́n fẹ̀yìntì ní ọdún 1991. Nàìjíríà ra ọkọ̀ ojú irin Aero L-39 Albatros 24 ní ọdún 1986–87, lẹ́yìn tí wọ́n ti fẹ̀yìntì àwọn ọkọ̀ ojú omi L-29 tí wọ́n fi fún ẹgbẹ́ ọmọ ogun afẹ́fẹ́ ti Orílẹ̀-èdè Ghana ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ West African Monitoring Group (ECOMOG) ní Liberia. Ìgbìyànjú mìíràn láti fẹ̀ sí i nípa ríra 27 sí i ní ọdún 1991 kò wáyé.
Ní ọdún 2000
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní ọdún 2005, lábẹ́ ìṣàkóso Ààrẹ Olusegun Obasanjo, Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Nàìjíríà ya US$251 mílíọ̀nù láti ra ọkọ̀ òfurufú Chengdu F-7 mẹ́ẹ̀ẹ́dógún láti orílẹ̀-èdè China. Àdéhùn náà ní àwọn ọkọ̀ òfurufú F-7NI (NI-Nigeria) méjìlá tí ó ní ìjókòó kan ṣoṣo, àti ọkọ̀ òfurufú mẹ́ta tí ó ní ìjókòó méjì FT-7NI. Àpò $251 mílíọ̀nù náà ní $220 mílíọ̀nù fún ọkọ̀ òfurufú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, pẹ̀lú $32 mílíọ̀nù fún àwọn ohun ìjà: PL-9C AAM alààyè, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn ìyípo PL-9, àwọn rọ́kẹ́ẹ̀tì tí kò ní ìtọ́sọ́nà, àti 250/500 Àwọn bọ́m̀bù kg. Àwọn atukọ̀ ọkọ̀ òfurufú NAF àkọ́kọ́ lórí ọkọ̀ òfurufú tí wọ́n kọ́ ní China ní ọdún 2008, nígbà tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í fi ọkọ̀ òfurufú náà ránṣẹ́ ní ọdún 2009. Nàìjíríà ti ronú nípa àdéhùn $160 mílíọ̀nù láti tún ọkọ̀ òfurufú MiG-21 wọn ṣe nípasẹ̀ Aerostar/Elbit Systems, IAI, àti RSK MiG. Síbẹ̀síbẹ̀, wọ́n kà á sí pé ó lówó jù láti yan àwọn ọkọ̀ òfurufú F-7 tí ó jẹ́ tuntun. Nàìjíríà tún bẹ̀rẹ̀ àtúnṣe sí irú ọkọ̀ òfurufú F7 rẹ̀, títí kan fífi àwọn ohun èlò ìwọ̀ oòrùn àti ọkọ̀ òfurufú sínú rẹ̀, nítorí náà ni wọ́n ṣe pè é ní "F7-Ni" láti fi hàn pé irú ọkọ̀ òfurufú rẹ̀ yàtọ̀ sí ti F-7 ti orílẹ̀-èdè China. Pẹ̀lú ríra èyí, wọ́n ti fẹ̀yìntì ọkọ̀ òfurufú MiG 21s lẹ́yìn náà. Ìjọba Àpapọ̀ Nàìjíríà lábẹ́ ìgbìmọ̀ kan náà ra àwọn ọkọ̀ òfurufú ATR Maritime Patrol, tí EADS àti Finmeccania / Alenia Aeronautica kọ́, èyí sì mú kí agbára iṣẹ́ náà pọ̀ sí i láti ṣe àwọn iṣẹ́ Intelligence, Surveillance and Reconnaissance (ISR) tó gbòòrò lórí ilẹ̀ àti sí òkun.
Láti oṣù kẹsàn-án ọdún 2009, Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ sí í tún àwọn ọkọ̀ òfurufú C-130 wọn ṣe bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú NAF 917 tí wọ́n mú padà wá sí ayé pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn ọmọ ogun ojú òfurufú Amẹ́ríkà ní Áfíríkà àti 118th Airlift Wing. Lẹ́yìn náà, NAF ti mú agbára wọn pọ̀ sí i nílé pẹ̀lú bí iye àwọn ọkọ̀ òfurufú ọkọ̀ òfurufú ọkọ̀ òfurufú ṣe ń pọ̀ sí i.
Ní ọdún 2010
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]NAF ṣe àwòrán àti kọ́ UAV àkọ́kọ́ wọn, "Gulma," èyí tí ààrẹ tẹ́lẹ̀ Goodluck Jonathan ṣí ní Kaduna, ẹni tí ó sọ pé "Gulma" yóò wúlò nínú àwòrán/àwòrán afẹ́fẹ́, ìbánisọ̀rọ̀, àti ìṣọ́jú ojú ọjọ́. Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, UAV náà ń yára di ohun èlò pàtàkì nínú ìròyìn, ìṣọ́jú àyíká, àti ìwákiri epo àti gáàsì.[3] Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 2011, ọ̀gágun tuntun ti NAF Mobility Command, Igbákejì ọ̀gágun Air Marshal John Aprekuma, ṣàlàyé ìdí tí wọ́n fi dá olú-iṣẹ́ Air Force Mobility Command tuntun sílẹ̀ ní Yenagoa, ìpínlẹ̀ Bayelsa gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ètò ìjọba àpapọ̀ láti dáàbò bo àǹfààní ọrọ̀-ajé àti ti àwùjọ rẹ̀ ní Niger Delta, ó sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé wíwà olú-iṣẹ́ àṣẹ náà yóò mú ààbò àti ìparọ́rọ́ wá fún àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ náà.
Ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2011, ẹgbẹ́ ọmọ ogun ojú òfúrufú Nàìjíríà yan olùdarí ọkọ̀ òfúrufú obìnrin àkọ́kọ́, Blessing Liman, lẹ́yìn àṣẹ tí Ààrẹ Goodluck Jonathan tẹ́lẹ̀ fún àwọn olórí NAF, kí iṣẹ́ náà bẹ̀rẹ̀ sí ní fún àwọn obìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó tóótun ní àǹfààní láti fò, pàápàá jùlọ nítorí pé àwọn obìnrin ti ń fò fún ọkọ̀ òfúrufú ní orílẹ̀-èdè náà fún ìgbà pípẹ́ ṣùgbọ́n wọn kò ní àǹfààní láti fò fún ẹgbẹ́ ọmọ ogun[4] Ní oṣù kẹta ọdún 2014, ìjọba Nàìjíríà tọ Pakistan lọ láti ra ọkọ̀ òfurufú oníjà tí wọ́n ṣe pẹ̀lú àwọn ará China àti Pakistan tí wọ́n ṣe CAC/PAC JF-17 "Thunder". Ní oṣù Kejìlá ọdún 2015, ìjọba Ààrẹ Muhammadu Buhari gbé owó ìnáwó kalẹ̀ fún Ilé Ìgbìmọ̀ Àpapọ̀ tí ó ní N5bn fún ọkọ̀ òfurufú JF-17 mẹ́ta. Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2018, 'The Diplomat' ròyìn pé Pakistan ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn ọkọ̀ òfurufú JF-17 mẹ́ta yóò ta fún Nàìjíríà. Ní oṣù kẹta ọdún 2020, Olórí Àwọn Ọ̀gágun Afẹ́fẹ́ NAF kéde ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìfijiṣẹ́ JF-17 Thunder mẹ́ta tí yóò kan ní oṣù kọkànlá ọdún 2020. Ó yé wa pé ìjọba Buhari yóò fẹ̀ síi ọkọ̀ òfurufú oníjà JF-17 nígbà tí NAF Generals bá fi ìtẹ́lọ́rùn hàn, pẹ̀lú iṣẹ́ àwọn ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n rí gbà. Ní oṣù Kejìlá ọdún 2017, NAF kéde ní gbangba pé Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ti gbà láti ta ọkọ̀ òfúrufú A-29 Super Tucano fún Nàìjíríà lẹ́yìn tí àdéhùn náà ti dúró tẹ́lẹ̀.[5]
Ní oṣù kọkànlá ọdún 2018, wọ́n fún Sierra Nevada ní àdéhùn fún ọkọ̀ òfurufú Super Tucano méjìlá fún NAF, pẹ̀lú ọjọ́ tí wọ́n fojú díwọ̀n pé wọ́n máa parí rẹ̀ ní ọdún 2024. Ní ọjọ́ kejì oṣù kìíní ọdún 2019, ọkọ̀ òfúrufú Mi-35M kan láti inú ẹgbẹ́ ọmọ ogun afẹ́fẹ́ ilẹ̀ Nàìjíríà jábọ́ ní Damasak, ìpínlẹ̀ Borno nígbà tí ó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn ọmọ ogun ẹgbẹ́ ọmọ ogun 145 Battalion tí wọ́n ń gbógun ti àwọn ọmọ ogun Boko Haram, tí wọ́n sì pa gbogbo àwọn tó wà nínú ọkọ̀ náà. Mi-35 nínú ọkọ̀ òfúrufú NAF ni àwòṣe tó ga jùlọ tí wọ́n rí gbà ní ìgbésí ayé ìjọba Ààrẹ Muhammadu Buhari, tí ó tún ti pàṣẹ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọkọ̀ òfúrufú Mi-171 àti Agusta 109 láti ọ̀dọ̀ àwọn ọkọ̀ òfúrufú Mil Moscow ti Rọ́síà àti Leonardo Aerospace ti Ítálì fún iṣẹ́ náà. Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 2019, NAF gba atukọ̀ ọkọ̀ òfúrufú jagunjagun obìnrin àkọ́kọ́ rẹ̀, Lieutenant Kafayat Sanni, àti atukọ̀ ọkọ̀ òfúrufú jagunjagun obìnrin àkọ́kọ́ rẹ̀ Lieutenant Tolulope Arotile . Wọ́n wà lára àwọn atukọ̀ ọkọ̀ òfúrufú mẹ́tàlá mìíràn tí wọ́n tún wọ ìyẹ́ ní ọjọ́ kan náà.[6][7]
Ní ọdún 2020
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní oṣù kẹrin ọdún 2020, Embraer ròyìn pé wọ́n ti parí àwọn ọkọ̀ Super Tucano àkọ́kọ́ nínú àwọn ọkọ̀ 12 tí wọ́n ṣètò, pẹ̀lú ìpèsè tí wọ́n retí pé yóò parí ní ọdún 2021, èyí tí ó mú kí agbára àwọn ọmọ ogun ojú ọ̀run láti kópa nínú àwọn iṣẹ́ ìdènà ìkọlù sí ogun (COIN). Ní ọjọ́ keje oṣù Kejìlá ọdún 2025, ní ìbéèrè ìjọba Benin àti Ààrẹ Patrice Talon, ọkọ̀ òfurufú méjì A-29 Super Tucano fò láti ibùdó ọkọ̀ òfurufú ní Lagos àti Abuja, fò lórí Cotonou láti pa ìdìtẹ̀ ológun tí wọ́n fẹ́ wó ìjọba lulẹ̀. Àwọn ọkọ̀ òfurufú náà ń ṣọ́ ojú ọ̀run Benin fún wákàtí márùn-ún, wọ́n ń ṣe ìkọlù lórí àwọn ibi tí wọ́n fura sí ní olú ìlú náà, wọ́n sì ń dáàbò bo àwọn tó fẹ́ dìtẹ̀ náà, wọ́n sì ń rí i dájú pé afẹ́fẹ́ ti wà ní ipò gíga. Èyí dúró fún ìsapá láti ọ̀dọ̀ àwùjọ àgbáyé bíi ECOWAS láti rí i dájú pé àlàáfíà àti ìdúróṣinṣin àwọn aládùúgbò wọn wà fún ète pàtàkì[8][9]
Àgbékalè Ikọ̀ ọmọ ogún Ojúòfurufú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Àwọn ọmọ ogun afẹ́fẹ́ ní orílé iṣẹ́ kan, àwọn ẹ̀ka òṣìṣẹ́ pàtàkì mẹ́fà, àwọn ẹ̀ka ìròyìn tààrà mẹ́rin, àti àwọn àṣẹ ìṣiṣẹ́ mẹ́rin[10] Olórí Àwọn Ọ̀gágun Afẹ́fẹ́ (CAS) ni olùdámọ̀ràn pàtàkì tàbí olùdarí fún Ààrẹ àti Mínísítà fún Ààrẹ àti Olórí Àwọn Ọ̀gágun Afẹ́fẹ́, lórí àwọn ọ̀ràn ààbò tó jẹ mọ́ afẹ́fẹ́. Olórí Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà ni ó ní ẹrù iṣẹ́ láti gbé àwọn ète iṣẹ́ afẹ́fẹ́ kalẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ àti ìgbà kúkúrú àti láti ṣàlàyé àwọn ìlànà, láti ṣe àwọn ètò àti ìlànà fún àṣeyọrí àlàáfíà àti ìdúróṣinṣin. Bákan náà, Olórí Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Nàìjíríà àti Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Ojú Omi Nàìjíríà lórí àwọn ìlànà àti ètò ìṣiṣẹ́ àpapọ̀. Olórí Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà ní ọ́fíìsì Olórí Ẹgbẹ́ Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ àti òṣìṣẹ́ mẹ́jọ tàbí ẹ̀ka tí ó jẹ́; Ẹ̀ka Ìlànà àti Ètò, Ẹ̀ka Ìṣiṣẹ́, Ẹ̀ka Ìmọ̀-ẹ̀rọ Afẹ́fẹ́, Ẹ̀ka Ìṣàkóso, Ẹ̀ka Àkọọ́lẹ̀ àti Ìṣúná Owó, Ẹ̀ka Ìṣàyẹ̀wò àti Ẹ̀ka Akọ̀wé Afẹ́fẹ́ ní ọ̀kọ̀ọ̀kan. Igbákejì Ọ̀gágun Afẹ́fẹ́ ni ó ń darí ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ẹ̀ka wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí olórí ẹ̀ka.[11]
Aṣẹ Afẹ́fẹ́ Ọgbọ́n-inú ọmọ ológun Ojúòfurufú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Aṣẹ Afẹ́fẹ́ Ofurufu Naijiria (TAC), tí olú-iṣẹ́ rẹ̀ wà ní Makurdi, ni ó ní ẹrù iṣẹ́ fún ìtumọ̀, ìmúṣẹ àti ìṣàkóso àwọn ètò iṣẹ́ Afẹ́fẹ́ Ofurufu Naijiria.
- 33 Logistics Group (33 LOG), Makurdi[12]
- 151 Base Service Group (151 BSG), Makurdi
- 161 Nigerian Air Force Hospital, Makurdi
- 47 Nigerian Air Force Hospital, Yola
- 120 Force protection group, Makurdi
- 101 Air Defense Group (ADG) Nigerian Air Force, Makurdi
- 65 Forward Operations (65 FOB) Badagry
- 75 Strike Group (75 STG), Yola
- 79 Composite Group (73 CG), Maiduguri
- 81 Air Maritime Group (81 AMG), Benin
- 97 Special Operations Group (97 SOG), Port Harcourt
- 99 Air Combat Training Group (99 ACTG), Kainji
Ikọ̀ ọmọ ogún alágbèéká
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Wọ́n dá ẹgbẹ́ ọmọ ogun ojú òfurufú Nàìjíríà sílẹ̀ ní ọdún 2011. Wọ́n tún ní àwọn aṣojú márùn-ún mìíràn ní Èkó, Ilorin, Calabar, Warri àti Abuja . Ẹgbẹ́ ọmọ ogun ojú òfurufú náà ń ṣe iṣẹ́ ìtọ́jú àti ìtọ́jú ọkọ̀ òfurufú láti ṣètìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ìjọba àti ti ológun.
Àwọn ẹ̀ka, Àwọn ibùdó ọmọ ológun Ojúòfurufú, àti Àwọn ẹ̀ka asiwaju ogún
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- Ibadan Forward Operating Base
- Sokoto Forward Operating Base
- 303 Medium Airlift Group (303 MAG), Ilorin
- 205 Rotary Wing (205 RW), Lagos
- 207 Special Mobility Group (207 SMG), Calabar
- 307 Executive Airlift Group (307 EAG), Minna
- 235 Base Service Group (235 BSG), Yenagoa
- 237 Base Service Group (237 BSG), Minna
- 301 Heavy Airlift Group (301 HAG), Lagos
- 61 Nigerian Air Force Detachment, Warri
Ibùdó kíkọ́ ẹ̀kọ́ ogún
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Aṣẹ Ikẹkọ Awọn Ọmọ-ogun Afẹfẹ Naijiria, ti o wa ni Papa ọkọ ofurufu Old Kaduna, ni o ni ojuse pataki fun ikẹkọ awọn ọmọ-ogun, awọn oṣiṣẹ atilẹyin ilẹ, ati awọn onimọ-ẹrọ.[13][14]
- 401 Flying Training School, Kaduna
- 403 Flying Training School, Kano
- 405 Helicopter Group, Enugu.
- 325 Ground Training Centre, Kaduna
- 551 Nigerian Air Force Station, Jos
- 333 Logistics Group (333 BSG), Kaduna
- 453 Base Services Group (453 BSG), Kaduna
- 553 Base Service Group (553 BSG), Enugu
- 455 Base Service Group (455 BSG), Kano
- 461 Air Medical Services Hospital, Kaduna
- 463 Nigerian Air Force Hospital, Jos
- 465 Nigerian Air Force Hospital, Kano
- Aeromedical Centre Project, Kaduna
Ẹ̀ka alábòójútó ohùn irọrun amuseya
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ile-iṣẹ Awọn Ohun elo Agbara Afẹfẹ Naijiria, ti o wa ni Ikeja, Lagos, ni a fun ni iṣẹ lati gba, ṣetọju ati ṣetọju awọn ohun elo ni ipo imurasilẹ iṣẹ ati ni idiyele ti o kere ju ti o baamu awọn ibeere iṣẹ Agbara Afẹfẹ Naijiria.
- 401 Aircraft Maintenance Depot (401 ACMD), Ikeja, within Murtala Mohammed International Airport
- 403 Electronic Maintenance Depot (403 EMD), Shasha
- 405 Central Armament Depot (405 CAD), Makurdi
- 407 Equipment Supply Depot (407 ESD), Nigerian Air Force Ikeja
- 409 International Helicopter Flying School, Enugu.
- 435 Base Service Group (435 BSG), Ikeja
- 445 Nigerian Air Force Hospital, Ikeja
Awọn ẹ̀ka àkànṣe iṣẹ́ Pàtàki
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Aṣẹ Iṣẹ́ Àkànṣe ti Ọmọ-ogun Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà (SOC), tí olú ilé iṣẹ́ rẹ̀ wà ní Bauchi, Bauchi State.[15][16]
- 201 Composite Group, Bauchi, Bauchi State
- 205 Combat Search and Rescue Group, Kerang, Plateau State
- 207 Quick Response Group, Gusau, Zamfara State
- 209 Quick Response Group, Ipetu-Ijesha, Osun State
- 211 Quick Response Group, Owerri, Imo State
- 21 Quick Response Wing, Agatu, Benue State
- 22 Quick Response Wing, Doma, Nasarawa State
- 23 Quick Response Wing, Gembu, Taraba State
Ẹ̀ka alábòójútó ọkọ̀ òfúrufú ààrẹ
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ẹ̀ka Afẹ́fẹ́ Nàìjíríà tún ń tọ́jú àti pé òun ni olùtọ́jú àkọ́kọ́ àwọn ọkọ̀ òfurufú tí ààrẹ ń gbé, àti àwọn ọlọ́lá ìjọba àti ti ilẹ̀ òkèèrè mìíràn. Àwọn ọkọ̀ òfurufú náà jẹ́ oríṣiríṣi apá ìyẹ́ àti ọkọ̀ òfurufú oníyípo mẹ́wàá.[17] Gẹ́gẹ́ bí ìjọba ti sọ, ọkọ̀ òfurufú mẹ́wàá ló wà nínú ọkọ̀ òfurufú náà. Wọ́n ní méjì nínú AgustaWestland AW189, àti Falcon 7X, wọ́n sì ní ẹyọ kókan àwọn Bombardier Challenger 605, Boeing Business Jet, Falcon 900, Hawker 4000, Gulfstream G500, pẹ̀lú Gulfstream G550. Àwọn ọkọ̀ ojú òfúrufú wọ̀nyí wà ní pápákọ̀ òfurufú Nnamdi Azikiwe. Ní ọdún 2024, wọ́n ra ọkọ̀ òfurufú Airbus fún ìrìnàjò ààrẹ. Wọ́n ròyìn pé ó ná N150 bílíọ̀nù, wọ́n sọ pé ọkọ̀ òfurufú ọlọ́dún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún náà ní ìṣètò tó gbòòrò fún àwọn VIP, ó sì rọ́pò ọkọ̀ òfurufú ààrẹ tẹ́lẹ̀, Boeing BBJ 737-700 ọlọ́dún mẹ́sàn-án.[18]
Ibùdó àwọn ọmọ ogun ojú òfúrufú Nàìjíríà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- NAF Abuja - (based within the Nnamdi Azikiwe International Airport, Abuja)
- NAF Benin - Edo State
- NAF Enugu (based within Akanu Ibiam International Airport) - Enugu State
- NAF Ipetu-Ijesha – Osun State
- NAF Jos - Plateau State
- NAF Kaduna is the Old Kaduna Airport - Kaduna State
- NAF Kano (based within Mallam Aminu Kano International Airport) - Kano State
- NAF Maiduguri - Borno State
- NAF Makurdi (based within Makurdi Airport) - Benue State
- NAF Minna (based within Minna Airport) - Niger State
- NAF Port Harcourt - Rivers State
- NAF Kainji - Niger State
- NAF Shasha - Lagos State
- NAF Sam Ethnan Air base - Lagos State
- NAF Yola - Adamawa State
- NAF Katsina - Katsina State
- NAF Mando - Kaduna State
- NAF Unguwan - Kaduna State
- NAF Gombe - Gombe State
Àwọn Ọkọ̀ òfúrufú ọmọ ológun Ojúòfurufú Nàìjíríà
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àwọn ìlànà ètò ẹ̀kọ́ nípa wíwà ọkọ Ojúòfurufú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]| Numbers | Model | Origin | In service since |
|---|---|---|---|
| Aerostar Tactical UAS | Israel | 2006, believed to have been decommissioned due to a lack of spare parts | |
| 3 | PD-1 | Ukraine | Believed to have entered service in late 2020[19] |
| Tekever AR3 | Portugal[20] | In service with the Nigerian Navy since 2021 | |
| Aerosonde Mk4 | USA/Australia | Made in Australia, delivered from the US, with the Nigerian Army since 2022 | |
| ALTI Transition | South Africa | In service with the Nigerian Police since 2022[21] | |
| at least 3 | Elistair Orion 2 | France | In service with the Nigerian Police for border protection since 2022[22] |
| Gulma | Nigeria | 2013, not meant to enter active service | |
| Tsaigumi | Nigeria | 2018, designed in collaboration with the Portuguese company UAVision. Not destined to enter active service till 2021. |
| Numbers | Model | Origin | In service since |
|---|---|---|---|
| CASC Rainbow CH-3A | China | 2014 | |
| CASC Rainbow CH-4A | China | since late 2021 | |
| 2 (according to Chinese state sources)[23] | CAIG Wing Loong II | China | 2021 |
| Yabhon Flash-20 | United Arab Emirates | in service at least up from 2021 | |
| 6[24] | Bayraktar TB2 | Turkey | Made in Turkey, delivered to and flown by the Nigerian Army[24] |
| minimum 10[25] | Songar VTOL | Turkey | 2022[25] |
| Ichoku | Nigeria | reportedly in development since 2017. Not yet seen. |
Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìjàmbá ọmọ ilé iṣẹ́ ológun Ojúòfurufú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1992, ọkọ̀ òfurufú NAF Lockheed C-130H Hercules nọ́mbà 911 já lulẹ̀ ní ìṣẹ́jú mẹ́ta lẹ́yìn tí ó gbéra láti ìlú Èkó, Nàìjíríà, nígbà tí ẹ̀rọ mẹ́ta bàjẹ́, bóyá nítorí ìwọ̀n gíga tí ó gbéra. Gbogbo ènìyàn 158 tí ó wà nínú ọkọ̀ náà kú, pẹ̀lú àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè àjèjì mẹ́jọ.[26]
- Ní ọjọ́ kẹẹ̀dọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2015, fọ́tò kan fara hàn lórí ayélujára ní Beegeagle's Blog, èyí tó fara hàn bí CASC Rainbow CH-3 UCAV tó já lulẹ̀ ní ìsàlẹ̀ nítòsí abúlé Dumge ní agbègbè Mafa ní ìpínlẹ̀ Borno . Àwọn ohun ìjà ogun méjì tó wà lórí ìyẹ́ CH-3 náà dà bí ẹni pé wọ́n wà ní ìpamọ́. Borno ni agbègbè tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwà ipá Boko Haram, títí kan ìpànìyàn àwọn aráàlú 2,000, ti ṣẹlẹ̀ ní ọdún 2015. Àwọn ọmọ ogun Naijiria ń jà láti di ìlú Maiduguri mú lòdì sí ìkọlù Boko Haram, nítorí náà ó ṣeé ṣe kí CH-3 tó wà níbí jẹ́ iṣẹ́ àyẹ̀wò àti ìrànlọ́wọ́ ìbọn fún àwọn ọmọ ogun nígbà tí ó já lulẹ̀. Lílo àwọn drone tí àwọn ọmọ ogun Naijiria lò nínú ìjà mú kí Nigeria jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè márùn-ún àkọ́kọ́ tó ṣe èyí nínú ìtàn ogun.[27]
- Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 2018, ìkọlù afẹ́fẹ́ tó léwu tó ní ọkọ̀ òfurufú F-7 méjì ṣẹlẹ̀ nígbà ìdánrawò fífò ọkọ̀ òfurufú Aeritalia G.222 àti Alpha Jets mẹ́ta bí wọ́n ṣe ń ṣe àṣàrò lórí ọkọ̀ òfurufú fún ayẹyẹ ọjọ́ òmìnira ọdún 58 ní olú ìlú Abuja . Bí àwọn ọkọ̀ òfurufú F-7 ṣe ń fò, àwọn ìyẹ́ wọn gé ara wọn.[28] Àwọn ọkọ̀ òfurufú méjèèjì pàdánù ìdúróṣinṣin nítorí ìkọlù náà, ó sì yọrí sí pípadánù àwọn ọkọ̀ òfurufú méjèèjì, àwọn méjèèjì sì já lulẹ̀ ní agbègbè Katampe ní Abuja . Àwọn ọkọ̀ òfurufú mẹ́ta jáde kúrò nínú àwọn ọkọ̀ òfurufú tó ti bàjẹ́. Àwọn ọkọ̀ òfurufú méjì tó wà nínú ọkọ̀ òfurufú F-7Ni jáde wọ́n sì balẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìpalára díẹ̀, àti awakọ̀ kẹta nínú ọkọ̀ òfurufú F-7 jáde wọ́n sì farapa ní orí nítorí àwọn ìṣòro láti inú parachute bí wọ́n ṣe ń gbé e lọ. Awakọ̀ náà kú lójú ọ̀nà sí ilé ìwòsàn bí àwọn òṣìṣẹ́ pajawiri ṣe sáré dé ibi tí ìkọlù náà ti ṣẹlẹ̀. Wọ́n sọ fún ẹgbẹ́ ọmọ ogun ojú òfurufú Nàìjíríà wọ́n sì dáhùn pẹ̀lú wíwá àti ìgbàlà fún gbogbo àwọn awakọ̀ mẹ́ta náà, nígbà tí àwọn ẹlẹ́rìí ṣe ìrànlọ́wọ́ láti kó àwọn awakọ̀ náà kúrò nínú àwọn ọkọ̀ òfurufú wọn tó ti bàjẹ́.[29][30]
- Ní ọjọ́ kejì oṣù kíní ọdún 2019, ọkọ̀ òfúrufú Mi-35M kan láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ ọmọ ogun afẹ́fẹ́ ilẹ̀ Nàìjíríà já lulẹ̀ ní Damasak, ìpínlẹ̀ Borno nígbà tí ó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn ọmọ ogun ẹgbẹ́ ọmọ ogun 145 Battalion tí wọ́n ń gbógun ti àwọn ọmọ ogun Boko Haram, ó sì pa gbogbo àwọn tó wà nínú ọkọ̀ náà.
- Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2021, ọkọ̀ Alpha Jet já lulẹ̀ nítòsí ìpínlẹ̀ Borno ní àríwá ìlà-oòrùn Nàìjíríà, lẹ́yìn tí wọ́n ti ń fòfin de àwọn Boko Haram. Ní nǹkan bí agogo márùn-ún àti ìṣẹ́jú mẹ́jọ. ní ìrọ̀lẹ́, wọ́n ròyìn pé ọkọ̀ òfúrufú náà ti dẹ́kun sísọ̀rọ̀ lórí radar, wọ́n sì rò pé ó ti jábọ́. Wọ́n ròyìn pé àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà ti sọnù, wọ́n sì rí i ní oṣù mẹ́sàn-án lẹ́yìn náà.[31][32]
- Ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù keje ọdún 2021, nígbà tí ó ń padà bọ̀ láti ibi iṣẹ́ ìdènà afẹ́fẹ́ ní agbègbè àríwá ìwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ààlà ìpínlẹ̀ Kaduna-Zamfara, ọkọ̀ Alpha Jet tí Lieutenant Abayomi Dairo ń wakọ̀ ni “àwọn ọlọ́ṣà” ní ìpínlẹ̀ Zamfara yìnbọn lu ní ìpínlẹ̀ náà. Lieutenant Dairo, ọkọ̀ òfurufú náà yọ kúrò nínú ọkọ̀ òfurufú náà, ó sá fún ìgbámú rẹ̀, ó sì lọ sí ibùdó àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà ní agbègbè náà pẹ̀lú àwọn ìpalára díẹ̀. Olórí àwọn ọmọ ogun àti àwọn ológun mìíràn, Ọmọ ogun Nàìjíríà, General Lucky Irabor, fún un ní “ìpadàbọ̀ akọni”.[33][34]
- Ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù keje ọdún 2023, nígbà tí wọ́n ń ṣe ìdánrawò déédéé ní Markudi, ìpínlẹ̀ Benue, ọkọ̀ Chengdu FT-7 já lulẹ̀ ní agogo mẹ́rin àti ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ìrọ̀lẹ́ àkókò WAT . Àwọn awakọ̀ méjèèjì jáde kúrò nínú ọkọ̀ òfurufú náà, àwọn òṣìṣẹ́ ọmọ ogun òfurufú tí wọ́n yàn láti wá àti gbà wọ́n là.[35]
- Ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹjọ ọdún 2023, ọkọ̀ òfurufú NAF MI-171 kan, tí ó wà nínú “iṣẹ́ ìsákúrò àwọn aláìsàn”, pàdé ìjamba ní nǹkan bí agogo kan ọ̀sán. Ibùdó àkọ́kọ́ tí ọkọ̀ òfurufú náà gbéra ni Ilé-ẹ̀kọ́ Àkọ́bẹ̀rẹ̀ Zungeru, pẹ̀lú ibi tí ó ń lọ sí ìpínlẹ̀ Kaduna . Ṣùgbọ́n, wọ́n sọ lẹ́yìn náà pé ọkọ̀ òfurufú náà ti jàmbá nítòsí Abúlé Chukuba, tí ó wà láàrín agbègbè ìṣàkóso ìjọba ìbílẹ̀ Shiroro ní ìpínlẹ̀ Niger . A kò le mọ iye àwọn arìnrìn-àjò tàbí àwọn òṣìṣẹ́ ọkọ̀.[36][37] Nígbà tí o sì jẹ́ wípé àwọn alakatakiti ẹṣin Mùsùlùmí sì sọ wípé àwọn ní wón ṣe ìkọlù náà.[38] Ní àkókò kan náà, àwọn Islamic Jihadists sọ pé ó jẹ́bi ìṣẹ̀lẹ̀ náà.[39]
Àwọn ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- ↑ "Nigerian Air Force". Nigerian Air FOrce (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 7 July 2024.
- ↑ "Celebrating 57 Years of Formidable Aerial Warfare - THISDAYLIVE". www.thisdaylive.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). This Day Live. Retrieved 26 September 2023.
- ↑ "Jonathan launches first Nigerian – built drone". www.premiumtimesng.com. Retrieved 26 September 2023.
- ↑ "Meet NAF's first female pilot – Even as a child I've always wanted to fly' – Daily Trust". 10 June 2020. Archived from the original on 10 June 2020. Retrieved 26 September 2023.
- ↑ "Nigeria says U.S. agrees delayed $593 mln fighter plane sale". Reuters (Abuja, Nigeria). 27 December 2017. https://www.reuters.com/article/world/nigeria-says-us-agrees-delayed-593-mln-fighter-plane-sale-idUSKBN1EL1EN/.
- ↑ Aluko, Olaleye (19 October 2019). "Why I decided to become Nigeria's first female fighter jet pilot — Sanni". Punch Newspapers. Retrieved 26 September 2023.
- ↑ "NAF wings first female combat pilot officer, 5 others - Daily Trust". dailytrust.com. 29 September 2020. Retrieved 26 September 2023.
- ↑ Oso, Tunde (2 December 2025). "Nigeria deploys fighter jets to Benin Republic amid coup tensions". Vanguard News. 1. Vanguard News. https://www.vanguardngr.com/2025/12/nigeria-deploys-fighter-jets-to-benin-republic-amid-coup-tensions/.
- ↑ Lee, David D. (8 December 2025). "Nigeria says it deployed jets, troops to Benin to 'dislodge coup plotters'". Aljazeera News. 1. Aljazeera News. https://www.aljazeera.com/news/2025/12/8/nigeria-says-it-deployed-troops-to-benin-to-dislodge-coup-plotters.
- ↑ "About NAF | Structure". airforce.mil.ng. Archived from the original on 25 June 2014. Retrieved 26 August 2014. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - ↑ Mazumdar, M (17 August 2017). "Out of the Shadows". Air Forces Monthly. https://www.keymilitary.com/article/out-shadows.
- ↑ Ikenwa, Chizoba (13 March 2020). "Command Structure of the Nigerian Air Force". Nigerian Infopedia (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Archived from the original on 7 December 2022. Retrieved 14 November 2022. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - ↑ "Home Appliances World". www.suncatchersproject.org. Archived from the original on 4 June 2013. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - ↑ "Home Appliances World". www.suncatchersproject.org. Archived from the original on 29 October 2013. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - ↑ Documentary: "Nigerian Air Force Regiment and Special Forces" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì), 3 May 2019, retrieved 29 May 2021
- ↑ "Nigerian Air Force creates Special Forces command to fight Boko Haram, others". Premium Times Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 21 January 2016. Retrieved 31 May 2021.
- ↑ Nweze, Emeka (14 May 2020). "List Of All The Aircraft In The Presidential Fleet". Lists. Emeka Nweze. Retrieved 20 August 2023.
- ↑ "Bola Tinubu's new presidential plane sparks Nigerian outrage". www.bbc.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2024-08-21. Retrieved 2025-01-24.
- ↑ Martin, Guy (13 October 2020). "Additional UAVs being acquired for the Nigerian Air Force". defenceWeb (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 5 December 2023.
- ↑ "AR3 – TEKEVER" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 26 April 2024.
- ↑ "Nigeria Using Tethered Drones for Security". Africa Defense Forum (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 17 July 2023. Retrieved 5 December 2023.
- ↑ Rees, Caroline (2022-11-30). "Nigerian Police Forces Use Tethered UAVs for Border Protection". Retrieved 2024-09-19.
- ↑ Olander, Eric (12 November 2020). "New Chinese-Made Wing Loong II Attack Drones Arrive in Nigeria". The China-Global South Project (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 5 December 2023.
- 1 2 "Nigeria acquiring Bayraktar TB2 drone and not Akinci". Military Africa (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 26 September 2022. Retrieved 5 December 2023.
- 1 2 "Turkish Asisguard Songar armed drone joins Nigeria's growing fleet". Military Africa (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 10 May 2022. Retrieved 5 December 2023.
- ↑ Àdàkọ:ASN accident
- ↑ Malyasov, Dylan (2015-07-30). "Nigeria's use of China origin CH-3 UCAV confirmed – Defence Blog" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-01-24.
- ↑ "Two Nigerian Air Force (NAF) F-7Ni fighter jets crash during independence day rehearsal | African Military Blog" (in en-US). African Military Blog. 29 September 2018. https://www.africanmilitaryblog.com/2018/09/two-nigerian-air-force-naf-f-7ni-fighter-jets-crash-during-independence-day-rehearsal.
- ↑ Abdur Rahman, Alfa Shaban (28 September 2018). "Nigerian pilot dies in crash during independence day rehearsal". African News. https://www.africanews.com/2018/09/28/nigerian-pilot-dies-in-crash-during-independence-day-rehearsal//.
- ↑ Lionel, Ekene (29 September 2018). "Two Nigerian Air Force (NAF) F-7Ni fighter jets crash during independence day rehearsal". Military Africa. Military Africa. https://www.military.africa/2018/09/two-nigerian-air-force-naf-f-7ni-fighter-jets-crash-during-independence-day-rehearsal/.
- ↑ Lionel, Ekene (1 April 2021). "Nigerian air force alpha jet lost during counter terror operations".
- ↑ Tarkaa, David (12 October 2022). "Missing Aircraft: NAF Secretly Buries Flt Lt Chappelle". Leadership Newspaper. David Tarkaa. https://leadership.ng/missing-aircraft-naf-secretly-buries-flt-lt-chappelle/.
- ↑ "Nigerian fighter jet shot down by criminals, pilot survives". news.yahoo.com. 19 July 2019. Retrieved 18 February 2022 – via AFP.
- ↑ Ewokor, Chris (19 July 2021). "Nigeria fighter plane shot down by bandits - military". BBC News. https://www.bbc.com/news/world-africa-57893662.
- ↑ Shiklam, John (14 July 2023). "BREAKING: 2 NAF Pilots Cheat Death In Makurdi Crash" (Document). Leadership Newspaper (in English). Nigeria: John Shiklam. p. 1. Retrieved 14 July 2023.
- ↑ Inyang, Ifreke (14 August 2023). "BREAKING: Air Force jet crashes in Niger". Daily Post Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 14 August 2023.
- ↑ Egigogo, Maimuna Raji (14 August 2023). "Nigerian Air Force MI-171 Helicopter crashes". Premium Times Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 14 August 2023.
- ↑ Gabriel, John (16 August 2023). "'We brought down surveillance helicopter' - Bandits claim responsibility". Daily Post Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 16 August 2023.
- ↑ Gabriel, John (16 August 2023). "'We brought down surveillance helicopter' - Bandits claim responsibility". Daily Post Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 16 August 2023.
 |
Àyọkà yìí tàbí apá rẹ̀ únfẹ́ àtúnṣe sí. Ẹ le fẹ̀ jù báyìí lọ tàbí kí ẹ ṣàtúnṣe rẹ̀ lọ́nà tí yíò mu kúnrẹ́rẹ́. Ẹ ran Wikipedia lọ́wọ́ láti fẹ̀ẹ́ jù báyìí lọ. |