Bùrkínà Fasò
|
Bùrkínà Fasò
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| 'Motto: "Unité-Progrès-Justice" ("Ọ̀kan, Ìrewájú, Ìdájọ́") ("Unity, Progress, Justice") |
||||||
| Orin-ìyìn orílẹ̀-èdè: Une Seule Nuit (Faransé) Àṣálẹ́ kannáà One Single Night – Thomas Sankara |
||||||
![Ibùdó ilẹ̀ Bùrkínà Fasò (búlù dúdú)– ní Africa (búlù amọ́lẹ̀ & àwọ̀-érú dúdú)– in the Ìṣọ̀kan Áfríkà (búlù amọ́lẹ̀) — [Legend]](/wiki/F%C3%A1%C3%ACl%C3%AC:Location_Burkina_Faso_AU_Africa.svg) Ibùdó ilẹ̀ Bùrkínà Fasò (búlù dúdú)
– ní Africa (búlù amọ́lẹ̀ & àwọ̀-érú dúdú) |
||||||
| Olúìlú | Ouagadougou 12°20′N 1°40′W / 12.333°N 1.667°W |
|||||
| ilú títóbijùlọ | olúìlú | |||||
| Èdè oníbiṣẹ́ | Faransé | |||||
| Àwọn èdè dídámọ̀ níbẹ̀ | Mòoré, Mandinka (Bambara) | |||||
| Àwọn ẹ̀yà ènìyàn (1995) | Mossi 47.9% Fulani 10.3% Lobi 6.9% Bobo 6.9% Mande 6.7% Senufo 5.3% Grosi 5% Gurma 4.8% Tuareg 3.1% |
|||||
| Orúkọ aráàlú | Ará Bùrkínà Fasò | |||||
| Ìjọba | Orílẹ̀-èdè olómìnira oníààrẹ díẹ̀ | |||||
| - | Ààrẹ | Blaise Compaoré | ||||
| - | Alákóso Àgbà | Luc-Adolphe Tiao | ||||
| Aṣòfin | Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin | |||||
| Ìlómìnira | ||||||
| - | látọwó Fránsì | 5 August 1960 | ||||
| Ààlà | ||||||
| - | Àpapọ̀ iye ààlà | 274,200 km2 (74k) 105,869 sq mi |
||||
| - | Omi (%) | 0.146% | ||||
| Alábùgbé | ||||||
| - | Ìdíye 2010 | 15,730,977[1] (64k) | ||||
| - | 2006 census | 14,017,262 | ||||
| - | Ìṣúpọ̀ olùgbé | 57.4/km2 (145k) 148.9/sq mi |
||||
| GIO (PPP) | ìdíye 2011 | |||||
| - | Iye lápapọ̀ | $22.042 billion[2] | ||||
| - | Ti ẹnikọ̀ọ̀kan | $1,466[2] | ||||
| GIO (onípípè) | Ìdíye 2011 | |||||
| - | Àpapọ̀ iye | $9.981 billion[2] | ||||
| - | Ti ẹnikọ̀ọ̀kan | $664[2] | ||||
| Gini (2007) | 39.5[3] (medium) | |||||
| HDI (2007) | ▲ 0.389 (low) (177k) | |||||
| Owóníná | Fránkì Ìwọ̀òrùn Áfríkà[4] (XOF) |
|||||
| Àkókò ilẹ̀àmùrè | (UTC+0) | |||||
| - | Summer (DST) | kòsí (UTC) | ||||
| Ìwakọ̀ ní ọwọ́ | ọ̀tún | |||||
| Àmìọ̀rọ̀ Internet | .bf | |||||
| Àmìọ̀rọ̀o tẹlifóònù | 226 | |||||
| 1 | The data here is an estimation for the year 2005 produced by the International Monetary Fund in April 2005. | |||||
Bùrkínà Fasò ( /bərˌkiːnə ˈfɑːsoʊ/ bər-KEE-nə FAH-soh; Faransé: [buʁkina faso]) – bakanna ni kukuru bi Burkina – je orile-ede àdèmọ́àrinlẹ̀ ni iwoorun Afrika. Awon orile-ede mefa loyi ka: Mali ni ariwa, Niger ni ilaorun, Benin ni guusuilaorun, Togo ati Ghana ni guusu, ati Côte d'Ivoire ni guusuiwoorun. Oluilu re ni Ouagadougou.
Itobi re je 274,200 ìlọ́poméjì kilometres (105,900 sq mi) pelu awon alabugbe to poju 15,757,000 lo. Teletele oruko re ni Órile-ede Olominira Upper Volta (Republic of Upper Volta), o je titunsoloruko si Burkina Faso ni ojo 4 Osu Kejo 1984, latowo Aare Thomas Sankara, to tumosi "ile awon eniyan anaro" ("the land of upright people") ni awon ede Mòoré ati Dioula, ti won je ede abinibi pataki nibe. "Burkina" le je, "awon eniyan olododo", lede Mòoré, ati "Faso" tumosi "ile baba eni" lede Dioula. Awon to bugbe si Burkina Faso unje pipe ni Burkinabè (
/bərˈkiːnəbeɪ/ bər-KEE-nə-bay).
Awon eniyan tedo si Burkina Faso larin odun 14,000 and 5000 SK latowo awon ode asako ni apaariwaiwoorun ibe. Abule oko bere nibe larin odun 3600 and 2600 SK. Ibi to unje arin gbongan Burkina Faso loni nigbana je kiki awon ileoba Mossi. Awon Ileoba Mossi wonyi di ibiabo Fransi ni 1896. Leyin ti o gba ilominira latowo Fransi ni 1960, orile-ede na ri iru orisirisi ijoba ko to di eyi to wa loni, orile-ede olominira oniaare die. Aare re lowo ni Blaise Compaoré.
O je omo-egbe Ìṣọ̀kan Áfríkà, Agbajo awon Orile-ede Saheli ati Sahara, La Francophonie, Agbajo Ifowosowopo Onimale ati Agbajo Olokowo awon Orile-ede Iwoorun Afrika.
Àwọn àkóónú |
Ìtàn [àtúnṣe]
Ìtàn kùtùkùtù [àtúnṣe]
Ibi-ile ti a mo loni bi Burkina Faso t je titedo kutukutu, larin odun 14,000 ati 5000 SK, latowo awon ode asako ni apaariwaiwoorun ibe, ti awon ohun amulo won bi ihale, igbele ati oriofa won je wiwari ni 1973 latowo Simran Nijjar. Awon abule pelu awon adako bere ni arin odun 3600 ati 2600 SK. Lori bi awon ipele awon agbe se ri, o da bi pe awon abule na je adurotitisi. Ilo irin, iseamo ati okuta didan gbera larin odun 1500 ati 1000 SK.
Aloku awon Dogo wa kakiri ni Burkina Faso ni awon agbegbe ariwa ati ariwaiwoorun. Nigbakan larin orundun kedogun ati kerindinlogun, awon Dogo kuro ni agbegbe yi lati lo budo si etioke Bandiagara. Nibo miran, awon aloku ogiri giga wa ni guusuiwoorun Burkina Faso (ati ni Côte d'Ivoire), sugbon awon ti won ko won ko ti je didamo.
Loropeni ni okuta aye atijo to nibasepo mo owo wura. Ibe ni Ibi Oso Agbaye akoko ti orile-ede Burkina Faso wa.
Arin gbongan apa Burkina Faso ni opo awon ileoba Mossi, awon to lagbara julo ninu won ni ti Wagadogo (Ouagadougou) ati Yatenga. Awon ileoba wonyi je didasile ni ibere orundun ikerindinlogun latowo awon ajagun.[5]
Láti ilẹ̀àmúsìn dé ìlómìnira [àtúnṣe]
Upper Volta [àtúnṣe]
Bùrkínà Fasò [àtúnṣe]
Ìṣèlú [àtúnṣe]
Àwọn agbègbè, ìgbèríko àti ìpínapá [àtúnṣe]
Ológun, ọlọ́pàá àtí alábòò [àtúnṣe]
Oríilẹ̀yíyà àti ojúọjọ́ [àtúnṣe]
Òkòwò [àtúnṣe]
Ẹ̀yàìlú [àtúnṣe]
Àṣà [àtúnṣe]
Ẹ̀kọ́ [àtúnṣe]
 |
Àyọkà yìí tàbí apá rẹ̀ únfẹ́ àtúnṣe sí. Ẹ le fẹ̀ jù báyìí lọ tàbí kí ẹ ṣàtúnṣe rẹ̀ lọ́nà tí yíò mu kúnrẹ́rẹ́. Ẹ ran Wikipedia lọ́wọ́ láti fẹ̀ẹ́ jù báyìí lọ. |
Itokasi [àtúnṣe]
- ↑ INSD Burkina Faso (French)
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Burkina Faso". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=9&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=748&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Retrieved 18 April 2012.
- ↑ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html. Retrieved 1 September 2009.
- ↑ CFA Franc BCEAO. Codes: XOF / 952 ISO 4217 currency names and code elements. ISO. Retrieved 8 May 2009.
- ↑ Michel Izard, Moogo. L'émergence d'un espace étatique ouest-africain au XVIe siècle
|
|||||||||||||||||||||||
.svg)
