Karl Marx

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Lọ sí: atọ́ka, àwárí
Karl Heinrich Marx
Orúkọ Karl Heinrich Marx
Ìbí May 5th, 1818
Trier, Prussia
Aláìsí Oṣù Kẹta 14, 1883 (ọmọ ọdún 64)
London, United Kingdom
Ìgbà 19th-century philosophy
Agbègbè Ìmọ̀òye Apáìwọ̀òrùn
Ẹ̀ka-ẹ̀kọ́

Young Hegelian,

Hegelianism, Marxism, socialism
Ìjẹlógún gangan Politics, Economics, Philosophy, Sociology, class struggle, History,
Àròwá pàtàkì Co-founder of Marxism (with Engels), the Theory of Surplus Value, alienation and exploitation of the worker, The Communist Manifesto, Das Kapital, Materialist conception of history
Ìtọwọ́bọ̀wé

Karl Heinrich Marx (May 5, 1818 – March 14, 1883) je ara Jemani[1] amoye, aseoro-okowo oloselu, akoitan, aserojinle oloselu, aseoro-awujo, ati asekomunisti alajidide, ti awon irookan re ko ipa pataki ninu idagbasoke isekomunisti ati isesosialisti odeoni. Marx se soki ohun to unso niu ila akoko ori kinni iwe re Manifesto Komunisti, to je gbigbejade ni 1848: "Itan gbogbo awujo titi doni je itan awon ijakadi ipo." Marx jiyan pe isekapitalisti, gege bi awon sistemu awujo-oro-okowo tele, n a yio se isoro ninu re ti yio mu iparun ara re wa.[2]

Sosiolójì Lítírésò tó tèlé Èrò Karl Marx Ojú-Ìwé 36-39.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Tíórì sosiólójì tó tèlé ìlànà àti èrò Karl Marx kì I se tíórì oni, ó ti pé ti ó tí dáyé. Oludasile tíórì yìí ni Karl Marx. Orúko rè ní àwon abenugan tíórì náà fí n pe ìlànà won. Láti nnkan bí odún 1840 ni Karl Marx fúnra rè ti se èkúnréré àlàyé lórí awujo ati àsà, sùgbón ní nnkan bí Séntúrì ogún ni tíórì náà búréke láwùjo àwon akadá.


Tíórì ìsègbèfábo Ojú-Ìwé 40-52.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Tíórì ti a pè ni ìsègbèfábo lédè Yorùbá ni èdè Gèésì pè ni “Feminism”. Láti inú èdè Látìnì ni èdè Gèésì ti ya òrò náà lò èyíni “Femina”- ó túmò sí ohun gbogbo tó je mó abo tàbí àwon obìnrin. Ògíní (1996:11) so pé ònà méjì ni àlàyé lórí tíórì yìí lè pín sí.

Tíórì Asàtakò Ìmúnisìn Ojú-Ìwé 53-57.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Tíórì Asàtakò imúnisìn jé tíórì lítírésò àkókó tó kanlè wa fún lámèyító lítírésò àwon orílè èdè tó ti fojú gbooru iná ìjoba amúnisìn télè. Yorùbá bò, won ni, abini tún bini, àbèrè tun bèèrè ni kì í jé ká a pe àbúrò eni lómo eni, gbogbo àwon tíórì lítésò tí a ti tóka sí tàbí se àlàyé rè télè bí ifojuààtò-wò, ìfojú-ìhun-wò títí ó fi de tíórì Makisiisi kò kanlè wà fún lámèyító lítírésò àwon adúláwò tàbí àwon orílè èdè ti kì í se ara Yúróòpù àwon onímò kan wulè n ra tíórì náà bo lítírésò adúláwò lórùn lasan ni.

Ìsàmúlò Tíórì lítírésò Mélòó kan Ojú-Ìwé 58-104.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Síse àmúlò tíórì fún lámèyító isé onà alàwòmó lítírésò se pàtakì lóde òní. Lámèyító tí kò bá lo tíórì kan pàtó fún isé rè kò ní ìpìlè tó dúró lé. Irú isé béè kò sí ni wo àjo àwon onímò lámèyító, ko sí ibi ti a kò tí lè lo tíórì fún àlàyé tàbí ìgbélé-wón isé, ewì, eré-oníse tàbí eré-onítàn ìtàn àròso tí o fí kan eré inú fíìmù àgbéléwò tàbí alágbèéká.

Tíórì Ìfojú-àsà-ìbílè-wò Ojú-Ìwé 25-26.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àwon agbáterù tíórì yìí so pé isé tí lítésò máa n se ni láti dáàbò bo àsà àti isese àwùjo kan, nítorí náà ohun tó gbodò je lámèyító lógún ni síse àfihàn irú àwon àsà tó súyo nínú isé onà aláwòmó lítírésò. Ojògbón Wándé Abímbólá so pé:

Therefore, in order to envolve an acceptable format for the appreciation of oral literature, we must blend our knowledge of the most up-to-date tecxxhniques of literary criticism and stylistics with a thorough understanding of Yoruba culture. Without this, any critical work is bound to be sterile.

(Kí a tó lè ri ìlànà lámèyító lítírésò ti yóò jé ìtéwógbà, a niláti jé ki irú ìlànà béè, bí o ti wù ki ó jé ti òde òní tó, ni owó àsà Yorùbá nínú, bí béè kó òfégè lásán ni isé lámèyító béè yóò jé (1982:78)

Tíórì Ìfojú-ìtàn-ìgbesi-ayé ònkòwé-wò Ojú-Ìwé 27-28.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Tíórì mìíràn tí ó tún se pàtàkì ni tíórì tí ó n sòrò nípa ìtàn ìgbésí ayé ònkòwé. Ohun tí tíórì yìí so nip é láti se àtúpalè isé onà kan, ó se pàtàkì láti mo irú eni tí ó se náà, ìtàn ìgbésí ayé rè àti àwon nkan mìíràn tó kó ipa pàtàkì kí eni náà tó dáwó lé isé náà àti ohun tí ó mú kí ó gbé isé náà gba ìlànà tí ó gbé e gbà.

Tíórì Ìfojú-ìmò-ìbára-eni-gbé-po-wo-lítírésò tàbí sosioloji lítésò Ojú-Ìwé 29-35.[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Òrò tí a pè ní Sosiólójì lítírò jé òrò tí onímò èrò ìjìnlè kan ti à n pè ní Taine omo orílè èdè Faranse ro fúnra rè. Onísé lámèyító ni Taine láàárín odún 1828-1893. Ète láti so àgbéyèwò isé onà dàbí ti ìmò sáyénsì ló fa ìsèdá Sosiólójì lítírésò. Ìmò tuntun sì ló jé lágbooloé èkó nípa isé onà.

iwe ti a yewo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

  • Lérè Adéyemí (2006) Tíórì Lítírésò Ní Èdè Yorùbá Sgevuituni Shebiotimo Publications, Ijebu-Ode, Nigeria; ISBN 978-2530-78-6.


Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

  1. "Karl Marx". Karl Marx. Microsoft Corporation. 1993–2008. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761555305/karl_marx.html. Retrieved 2008-12-02. "German political philosopher ...".  Marx's political philosophy developed from Western philosophical tradition, especially under the influence of Hegel; and Marx grew up in a Germanophone cultural milieu. In terms of citizenship, his birth in Trier made Marx a subject of the Kingdom of Prussia; in December 1845 he renounced his Prussian citizenship and thereafter became a stateless exile from his native Rhineland.
  2. Baird, Forrest E.; Walter Kaufmann (2008). From Plato to Derrida. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall. ISBN 0-13-158591-6.