Èdè Àmháríkì

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Lọ sí: atọ́ka, àwárí
Amharic
አማርኛ amarəñña
Ìpè /amarɨɲɲa/
Sísọ ní  Ethiopia
 Ẹritrẹ́à
Ìye àwọn afisọ̀rọ̀ 25,000,000+ total, 15,000,000+ monolinguals (1998)
Èdè ìbátan
Sístẹ́mù ìkọ Ge'ez alphabet abugida
Lílò bíi oníbiṣẹ́
Èdè oníbiṣẹ́ ní Ethiopia and the following specific regions: Addis Ababa City Council, Amhara Region, Benishangul-Gumuz Region, Dire Dawa Administrative council, Gambela Region, SNNPR
Àkóso lọ́wọ́ no official regulation
Àwọn àmìọ̀rọ̀ èdè
ISO 639-1 am
ISO 639-2 amh
ISO 639-3 amh

Amhariki Èdè Sẹ̀mítíìkì (Semitic) kan ni eléyìí tí nǹkan bú mílíọ̀nu márùndínlógún ń sọ gẹ́gẹ́ bí èdè àkọ́kọ́ ní Ethopia (ìtópíà). Níbẹ̀, wọ́n ń lò ó gẹ́gẹ́ bí tí ìjọba ń mú lò. Àwọn bú mílíọ̀nù márùn-ún ni ó ń sọ èdè yìí ní agbègbè Ethiopia nígbà tí ̣ àwọn ọ̀pọ̀lọpò mílíọ̀nù mìíràn ń sọ èdè yìí gẹ́gẹ́ bí èdè kejì àkọ́kúntẹnu ní Ethiopia àti Sudan (Sùdáànù). Láti nǹkan bíi sẹ́ńtúrì kẹrìnlá (14th Century) ni èdè yìí ti ní àkọsílẹ̀. Àkọtọ́ Amharic ni wọ́n fi kọ ọ́ sílẹ̀. Àkọtọ́ yìí ní Kóńsónáǹtì mẹ́tàlélọ́gbọ̀n ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sì ní ẹ̀dà méjeméje. Ẹ̀dà kóńsónáǹtì tí ènìyàn yóò mú lò dúró lóró fáwẹ̀lì tí kóńsónáǹtì náà yóò bá jẹ yọ. Àbá ti ń wáyé nípa pé kí àtúnṣe wà fún àkọtọ́ yìí. Àwọn kan sì ti kóra wọn jọ fún ìpolongo láti sọ èdè yìí di àjùmọ̀lò (Standardisc).

Chart of Amharic fidels[1][2]
  ä
[ə]
u i a e ə
[ɨ]
o ʷä
[ʷə]
ʷi ʷa ʷe ʷə
[ʷɨ]
h  
l    
H    
m    
ss    
r    
s    
ʃ    
q
b    
v    
t    
   
ħ
n    
ɲ    
ʔ    
k
x  
w  
ʔ  
z    
ʒ    
j  
d    
   
g
t'    
tʃ'    
p'    
ts'    
ts'  
f    
p    
  ä
[ə]
u i a e ə
[ɨ], ∅
o ʷä
[ʷə]
ʷi ʷa ʷe ʷə
ʷɨ


Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

  1. Daniels, Peter T.; Bright, William, eds (1996). "Ethiopic Writing". The World's Writing Systems. Oxford University Press, Inc. p. 573. ISBN 978-0-19-507993-7. 
  2. "Principles and Specification for Mnemonic Ethiopic Keyboards". http://keyboards.ethiopic.org/specification/GFF-MnemonicEthiopicKeyboardSpecification.pdf. Retrieved 6 February 2012.