Jump to content

Aliko Dangote

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Aliko Dangote
GCON
Aworan Dangote
Dangote in 2014
Ọjọ́ìbíAliko Mohammad Dangote
10 Oṣù Kẹrin 1957 (1957-04-10) (ọmọ ọdún 69)
Kano, Nigeria
Iléẹ̀kọ́ gígaAl-Azhar University (BSc)
Iṣẹ́Onisowo
Ìgbà iṣẹ́1977–present
TitleFounder of Dangote Group
Olólùfẹ́
  • Zainab Dangote
    (m. 1977, divorce)
  • Mariya Muhammad Rufai
    (Undated.divorce)
Àwọn ọmọMarun[1]
Àwọn olùbátanAlhassan Dantata (great-grandfather)
Sani Dangote (brother)
AwardsFull list

Aliko Mohammad Dangote GCON a bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹrin ọdún 1957. o jẹ́ oníṣòwò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a mọ̀ fún àwọn ipa pàtàkì rẹ̀ nínú Dangote Group àti Dangote Refinery.[2] Ní ọdún 2011, Ààrẹ Goodluck Jonathan yàn án gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ìṣàkóso ọrọ̀ ajé. Ní oṣù karùn-ún ọdún 2026, Dangote ni ẹni kéjílélọ́gọ́ta tó ní ọrọ̀ jùlọ ní àgbáyé, ẹniyan dudu tí ó ní ọrọ̀ jùlọ àti ẹni tí ó ní ọrọ̀ jùlọ ní Áfíríkà, pẹ̀lú iye owó tí a ṣírò sí iye tí ó ju US$36.8 bilionu lọ fún Bloomberg.[3][4]

Ní ọdún 1977, Dangote dá ẹgbẹ́ Dangote sílẹ̀, ilé-iṣẹ́ kékeré kan tí ó ń ta àwọn ọjà; ó ń kó sùgà, iyọ̀, àti àwọn oúnjẹ wọlé. Ní ọdún 1981, ó dá Dangote Nigeria Limited àti Blue Star Services sílẹ̀; àwọn irẹsì tí wọ́n ń kó wọlé láti ilẹ̀ òkèèrè àti àwọn ohun èlò bíi irin àti aluminiomu ni won un ko wole. Lẹ́yìn tí ilé-iṣẹ́ náà ti tàá daadaa, tí wọ́n sì tún béèrè fún símẹ́ǹtì púpọ̀, Dangote dá ilé-iṣẹ́ Dangote Cement sílẹ̀, èyí tí ó ri ìdíje láti ọ̀dọ̀ Lafarge, ilé-iṣẹ́ símẹ́ǹtì ti ilẹ̀ Faransé kan tí a mọ̀ fún gbígbé símẹ́ǹtì wọlé sí àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà ní àsìkò náà. Títí di 2023, Simenti Dangote ti ṣẹ̀dá owó tí wọ́n ń gbà tó nǹkan bí $3.7 bilionu, wọ́n sì ti yan ilé iṣẹ́ Dangote Sugar Refinery gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn tó ń ṣe sùgà tó tóbi jùlọ ní Nàìjíríà àti Áfíríkà.[5]

Àwọn ìgbòkègbodò àti èrò ìṣèlú Dangote ti sọ ọ́ di ẹni pàtàkì ní Áfíríkà . A mọ ọn fun ipa rẹ̀ lori eto-ọrọ aje Naijiria, Goodluck Jonathan sì fun un ni Grand Commander of the Order of the Niger ni ọdun 2011, a sì kọ orúkọ rẹ̀ sí àwọn ènìyàn ọgọ́rùn-ún tó ní ipa jùlọ ní àgbáyé nínú ìwé ìròyìn <i id="mwOQ">Time</i> ní ọdún 2014.

Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ìdílé

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àwọn pírámìdì epa tí a ń lò gẹ́gẹ́ bí ibi ìpamọ́ fún epa. Ní àárín ọ̀rúndún ogún, wọ́n lo àwọn ilé wọ̀nyí ní Àríwá Nàìjíríà, pàápàá jùlọ ní Kano . Bàbá àgbà ìyá rẹ̀, Alhassan Abdullahi Dantata, ń ta epa fún Royal Niger Company, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó kọ́kọ́ bere owo yi.

A bí Aliko Mohammad Dangote ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹrin ọdún 1957, ní Kano, ìpínlẹ̀ Kano, ní orílẹ̀-èdè Gẹ̀ẹ́sì Nàìjíríà. Bàbá àgbà rẹ̀, Sanusi Dantata, ló fún un ní orúkọ rẹ̀ “Aliko”; ó túmọ̀ sí “ẹni tó ṣẹ́gun tó ń gbèjà aráyé”.

A bí Dangote sí ìdílé olókìkí kan ní Nàìjíríà, ó sì jẹ́ ọmọ ìdílé Hausa . Nígbà tí ó dàgbà gẹ́gẹ́ bí Mùsùlùmí, ó lọ sí Madrasa, ó sì parí ẹ̀kọ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ilé ìwé ìjọba.

Ìyá rẹ̀, Maria ( née) Dantata), láti ìdílé ọlọ́rọ̀, jẹ́ obìnrin oníṣòwò àti olufe ara-ilu. Baba rẹ̀ Mohammed Dangote náà jẹ́ oníṣòwò; ó ní ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ ìrìnnà kan.

Aliko ní àwọn àbúrò mẹ́ta: Sani Dangote, oníṣòwò kan tí àrùn jẹjẹrẹ inú ẹ̀jẹ̀ pa; Bello, tí ó kú nínú ìjàmbá ọkọ̀ òfurufú ní ọdún 1996 pẹ̀lú ọmọ Sani Abacha; àti Garba, tí ó kú ní ọdún 2013 lẹ́yìn Àrùn ẹ̀gbà.[6]

Àwọn oníṣòwò tó gbajúmọ̀ ni ìdílé Dangote je. Bàbá-ńlá ìyá rẹ̀, Alhassan Abdullahi Dantata, ni ẹni tó lọ́rọ̀ jùlọ ní ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà títí di ìgbà ikú rẹ̀ ní ọdún 1955. Nígbà iṣẹ́ ajé rẹ̀, Alhassan kó àwọn èso kola wọlé láti Ghana, ó sì kó àwọn èpa jáde lọ sí òkèèrè. Lẹ́yìn tí baba Dangote kú ní ọdún 1965, ó fi ogún rẹ̀ fún àwọn oníbàárà. Ó ka baba-nla ìyá rẹ̀, Sanusi, àti àbúrò ìyá rẹ̀, Usman Amaka Dantata, sí àwọn baba tí ó ní ipa nínú ìtọ́jú rẹ̀.

Ẹ̀kọ́ àti ìgbéyàwó

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Dangote lọ sí Yunifásítì Al-Azhar ní Cairo láti kẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì Al-Azhar .

Dangote lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Sheikh Ali Kumasi Madrasa, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Capital High School ní Kano lẹ́yìn náà. Ní ọdún 1978, ó jáde ilé-ẹ̀kọ́ gíga ìjọba, Birnin Kudu, níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ girama.[7]

Ó fi Nàìjíríà sílẹ̀ lọ sí orile-ede Egypt lẹ́yìn tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ girama, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì Al-Azhar ní Cairo, Egypt. Ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí oyè nínú ẹ̀kọ́ ìṣòwò àti ìṣàkóso, kí ó tó padà sí Èkó láti lépa àwọn iṣẹ́ ìṣòwò.

Dangote ní ọmọ mẹ́rin; ọmọbìnrin mẹ́ta àti ọmọkùnrin kan tí wọ́n gbà gege bi omo, Abdulrahman. Gẹ́gẹ́ bí ojú òpó wẹ́ẹ̀bù Nàìjíríà, Legit.ng, àwọn ìyàwó Dangote kórìíra ìpolówó, èyí tó lè jẹ́ ìdí tí kò fi sí ìròyìn púpọ̀ nípa wọn nínú àwọn oníròyìn. Ní ọdún 1977, nígbà tí ó pé ọmọ ogún ọdún, ó fẹ́ ìyàwó rẹ̀ àkọ́kọ́, Zainab, ẹni tí àwọn òbí rẹ̀ yàn gẹ́gẹ́ bí àṣà ìbílẹ̀ fun. Àwọn tọkọtaya náà ní ọmọbìnrin méjì, Maria àti Halima. Lẹ́yìn náà ni wọ́n kọ ara wọn sílẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò mọ ọjọ́ náà gan-an.

Ní ọjọ́ tí a kò sọ pàtó rẹ̀, ó ṣe ìgbéyàwó kejì pẹ̀lú Mariya Muhammad Rufai, ọmọbìnrin Kọmíṣọ́nà fún Àwọn Obìnrin àti Iṣẹ́ Ènìyàn ti Ìpínlẹ̀ Bauchi tẹ́lẹ̀. Ìbáṣepọ̀ yìí bí ọmọbìnrin kan, Fatima. Ìgbéyàwó náà parí pẹ̀lú ìkọ̀sílẹ̀ ní ọdún 2017.[8]

Iṣẹ́ ìṣòwò

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ọ̀wọ̀n ìtújáde ní Ilé Iṣẹ́ Dangote

Dangote bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ajé rẹ̀ àkọ́kọ́ pẹ̀lú owó ti o ya ti o to $3,000 láti ọwọ́ àbúrò rẹ̀.

Ní àárín sí ìparí àwọn ọdún 1970, ní àsìkò tí a mọ̀ sí Nàìjíríà Cement Armada —nígbà tí ìjọba fọwọ́ sí gbígbé nǹkan bí mílíọ̀nù mẹ́rìndínlógún tọ́ọ̀nù simẹ́ǹtì wọlé fún àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ àti ìdàgbàsókè—Dangote gba ìwé àṣẹ ìgbéwọlé, ó sì fẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ si láti fi simẹ́ǹtì kún un. Sibẹsibẹ, awọn ipenija eto-iṣe yori si ọpọlọpọ awọn ọkọ oju omi ti o ni simenti ti o wa ni ibudo ọkọ oju omi ni Eko, lakoko ti a royin pe diẹ ninu wọn rì sinu omi. A san owó ìsanpada fún àwọn oníṣòwò tí wọ́n kó wọlé láti ilẹ̀ òkèèrè fún ìdádúró náà.

Ní àsìkò yìí, Dangote ra àwọn ọkọ̀ akẹ́rù kan, ó sì dá iṣẹ́ ìrìnnà ẹrù sílẹ̀, èyí tí ó tún lò láti pín àwọn ọjà símẹ́ǹtì rẹ̀.

Ní ọdún 1977, ilé-iṣẹ́ Dangote ṣe pasta, iyọ̀, sùgà, àti ìyẹ̀fun. Ní ọdún 1981, ó fẹ̀ sí ilé-iṣẹ́ rẹ̀ sí, wọ́n ń ta aṣọ, sùgà, ìyẹ̀fun, iyọ̀, epo àti gáàsì, àti dúkìá. Ó dúró sí Atlanta, Georgia kí ó tó padà sí Nàìjíríà láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ símẹ́ǹtì rẹ̀ ní ọdún 1998. Ilé iṣẹ́ suga rẹ̀ ní Èkó di ilé kejì tó tóbi jùlọ ní àgbáyé. Wọ́n ti kà Dangote Group sí ọ̀kan lára àwọn ilé iṣẹ́ tó tóbi jùlọ ní Áfíríkà.[9] Ní ọdún 2000, lẹ́yìn tí ọ̀rẹ́ rẹ̀ Olusegun Obasanjo jáwé olúborí nínú ìdìbò ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1999, ìjọba Nàìjíríà sọ ilé-iṣẹ́ Benue Cement Company (BCC) di ti ara ẹni, ilé-iṣẹ́ ìjọba kan tí ó ti parẹ́ ní Gboko, Ìpínlẹ̀ Benue, èyí sì jẹ́ kí Dangote lè fẹ̀ ile iṣẹ́ símẹ́ǹtì rẹ̀ ní Benue si. Ilé iṣẹ́ simẹ́ǹtì Obajana ti Dangote ní ìpínlẹ̀ Kogi di ilé iṣẹ́ simẹ́ǹtì tó tóbi jùlọ ní agbègbè Sahara ní Áfíríkà. Ní ọdún 2010, ẹgbẹ́ náà gba apá kan ti Sephaku Simenti ti South Africa.

Ní oṣù Keje ọdún 2012, wọ́n fọwọ́ sí ìbéèrè Dangote sí àjọ tó ń rí sí àwọn èbúté ọkọ̀ ojú omi Nàìjíríà láti ya ilẹ̀ tí wọ́n ti kọ̀ sílẹ̀ ní Apapa Port Complex.[10] Ní oṣù kejì ọdún 2022, ó kéde pé ilé ìṣètò Peugeot ni Nàìjíríà ti parí lẹ́yìn àjọṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Stellantis, ilé-iṣẹ́ tí ó ń ṣe Peugeot . Dangote di ẹni tó ni Dangote Refinery, ilé iṣẹ́ epo tó tóbi jùlọ ní Áfíríkà. Wọ́n gbé e kalẹ̀ ní ọdún 2023.[11]

Àwọn ìgbòkègbodò òṣèlú

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àwọn ohun tó jẹ mọ́ iṣẹ́ ajé Dangote àti ìsapá ìrànlọ́wọ́ rẹ̀ tàn kálẹ̀ dé àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà bíi Benin, Cameroon, Ghana, Nigeria, South Africa, àti Togo.[12]

Nàìjíríà

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Dangote jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùtìlẹ́yìn pàtàkì fún ìpolongo àtúndìbò Ààrẹ Olusegun Obasanjo ní ọdún 2003. Ó fi owó tó lé ní N200 mílíọ̀nù kún ìpolongo náà.[13] Ní ọdún 2011, Ààrẹ Goodluck Jonathan yàn án gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ nínú ẹgbẹ́ ìṣàkóso ọrọ̀ ajé.[14]

Wọ́n yan Dangote gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn fún ìpolongo àtúndìbò Ààrẹ Muhammadu Buhari fún ìdìbò ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 2019. Wọ́n da orúkọ Femi Otedola nan, àmọ́ àwọn agbẹnusọ fún àwọn méjèèjì kò dáhùn sí àwọn ìpè àti ìbéèrè fún ọ̀rọ̀ sísọ.[15] Dangote fi owo ti o to ₦150 mílíọ̀nù ṣètọrẹ láti gbógun ti àjàkálẹ̀ àrùn Ebola ní ọdún 2014.[16] [17] Ní ọdún 2020, ó fi ₦200 mílíọ̀nù ṣètọrẹ láti ṣètìlẹ́yìn fún ìjàkadì àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19.[18]

Ilé-iṣẹ́ Dangote ní ipò pàtàkì nínú àwọn ilé iṣẹ́ simenti àti sùgà ní Nàìjíríà, níbi tí àwọn olùdíje ti máa ń jìjàkadì láti bá àwọn ohun ìní rẹ̀ tó pọ̀ àti àwọn àǹfààní tí ìjọba gbà pé ó ní. Ṣíṣe àgbékalẹ̀ ilé ìtajà epo rẹ̀ ní Èkó ti fa àníyàn lórí bí a ṣe lè máa lo epo láti fi ṣe àkóso ara ẹni, pẹ̀lú àwọn alárìíwísí tí wọ́n ń kìlọ̀ nípa ìdínkù owó ọjà àti ìdíje ọjà. Àwọn ìròyìn nípa àwọn ìyọ̀ǹda ìjọba, títí kan àwọn ìyọ̀ǹda owó orí, tí a fún ilé iṣẹ́ epo náà ti mú kí àwọn àníyàn wọ̀nyí pọ̀ sí i. [19][20]

Awọn iṣowo ni ilu Okere

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Kenya

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ní oṣù karùn-ún ọdún 2025, Dangote, nípasẹ̀ Africa Travel Investments tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn rẹ̀, ra ọ̀kan lára àwọn ilé iṣẹ́ ìrìnàjò àtijọ́ jùlọ ní Kenya, Pollman's Tours àti Safaris fún owó bílíọ̀nù mẹ́rin.[21]

South Africa

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ilé-iṣẹ́ rẹ̀ Dangote Cement dara pọ̀ mọ́ Sephaku Holdings tí JSE kọ sílẹ̀ láti kọ́ àti láti ṣàkóso Sephaku Cement ní South Africa. Ó wà lára àwọn ilé iṣẹ́ símẹ́ǹtì tó tóbi jùlọ ní South Africa. Dangote Simenti ni o ni ida 64% ninu ile-ise nan.

Benin

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ilé iṣẹ́ Dabgote náà tàn dé orílẹ̀-èdè Benin Republic, níbi tí ó ti fi owó sí iṣẹ́ símẹ́ǹtì rẹ̀. Ilé iṣẹ́ rẹ̀, Dangote Cement, ti dá ilé iṣẹ́ simenti sílẹ̀ ní Benin.

Ghana

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Ní orile-ede Ghana, Dangote dá ilé iṣẹ́ simenti sílẹ̀ ní Ghana, ó sì ti ṣe àtìlẹ́yìn fún gbígbé simenti àti àwọn ọjà mìíràn wọlé.

Àwọn àríwísí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Nínú ìròyìn kan tí wọ́n ṣe ní Vanguard News ní ọdún 2014, Olùdarí Àgbà fún Ilé Iṣẹ́ Ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ ,Sa'adatu Modibbo Kawu, béèrè wipe kini orísun owó Dangote. Ó kọ̀wé pé Dangote ń jàǹfààní láti inú ọjà Nàìjíríà pàápàá lẹ́yìn ìyípadà orílẹ̀-èdè náà sí ìjọba àdáni. Ó tọ́ka sí National Bureau of Statistics of Nigeria pé ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ Nàìjíríà ti di aláìní sí.

Wọ́n ní Dangote ló ti ìdìbò ààrẹ Obasanjo lẹ́yìn ní ọdún 1999, nítorí náà, Obasanjo fún un ní ẹ̀tọ́ "àkànṣe" ti símẹ́ǹtì, sùgà, àti ìrẹsì. Nínú ìwé ìròyìn kan tí wọ́n kọ sí ojú ìwé WikiLeaks ní ọdún 2011, Brian Browne, aṣojú gbogbogbò ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ìlú Èkó, dábàá pé wọ́n fún Dangote ní àǹfààní nitori wipe o se atileyin fun idibo wole aare Olusegun Obasanjo ní ọdún 2003. Dangote kọ ẹ̀sùn náà sílẹ̀.

Ìgbésí ayé ara ẹni

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Dangote jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìṣàkóso ọrọ̀ ajé Ààrẹ Jonathan àti ìgbìmọ̀ ìṣẹ̀dá iṣẹ́ ní ọdún 2011. Bákan náà ní oṣù kọkànlá ọdún kan náà, wọ́n fún un ní ẹ̀bùn Grand Commander of the Order of the Niger, èyí tí í ṣe ọlá kejì tó ga jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni ẹni àkọ́kọ́ tí kìí ṣe osise ìjọba tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ náà.

Ní ọdún 2012 àti 2013, ó fi ẹ̀sùn kan Cletus Ibeto nítorí pé Ibeto Cement ń gba ìdènà owó orí tí kò bófin mu. Ó jẹ́ onínúure àti pẹ̀lú àjọ rẹ̀, Dangote Foundation, tí wọ́n ti sọ pé ó ti ṣe àfikún sí ẹ̀ka àwùjọ àti ẹ̀kọ́ ní Nàìjíríà; ní ọdún 2011, wọ́n ròyìn pé ó fún gbogbo àwọn tí wọ́n ti lé kúrò nílé ní $60 nítorí ìwà ipá tí ó wáyé ní ìdìbò ààrẹ Nàìjíríà ní ọdún 2011.

Dangote ní ọmọ mẹ́rin àti ọmọ ọmọ márùn-ún. Ó mú ìdílé rẹ̀ lọ sí Walt Disney World ní ọdún 2012.

Ọrọ̀

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Aliko Dangote ni eni ti o ni oro julo ni Afrika pelu apapo owo ti o to $36.7 billion ni odun 2026 gegebi Bloomberg Billionaires Index se wi ati owo ti o to $32.8 billion gegebi Forbes se wi. Awon oro yi jeyo lati ile-ise epo-robi, simenti ati sugar re.

Awon ise re.

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Dangote di olowo billionu akọkọ ni Naijiria ni ọdun 2007. Ní ọdún 2012, ìwé ìròyìn The Guardian kọ̀wé pé òun ni ọkùnrin ọlọ́rọ̀ jùlọ ní Áfíríkà àti ọkùnrin dúdú tó lọ́rọ̀ jùlọ ní àgbáyé. " Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn Vanguard ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti sọ, Bloomberg Billionaires Index ròyìn pé ọrọ̀ Dangote pọ̀ sí pelu owo ti o to $9.2 bilionu ní ọdún 2013. Ìwé ìròyìn Swiss Leaks ti ọdún 2015 fi hàn pé òun jẹ́ oníbàárà ti Ilé Ìfowópamọ́ Yunifásítì ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, HSBC, nítorí náà ó ní dúkìá ní British Virgin Islands.[22][23]

Nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ NEMT, Aarẹ Goodluck Jonathan fún Dangote ní ẹ̀bùn Grand Commander of the Order of the Niger (GCON) ní ọdún 2011. Òun ni òṣìṣẹ́ àkọ́kọ́ tí kìí ṣe ti ìjọba tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ náà. Ní oṣù kẹrin ọdún 2014, Time kọ ọ́ sí ọ̀kan lára àwọn ènìyàn tó ní ipa jùlọ ní àgbáyé.[24] Ní ọdún 2015, wọ́n kọ orúkọ Dangote sí ara “Àwọn Ènìyàn àádọ́ta Tó Ní Òkìkí Jùlọ Ní Àgbáyé” láti ọwọ́ Bloomberg,[25] àmì ẹ̀yẹ Guardian Man of the Year, wọ́n sì tọ́ka sí i gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà ọgọ́rùn ún tó ní Òkìkí Jùlọ láti ọwọ́ ìwé ìròyìn New African tó wà ní ìlú London.[26]

Ilé- iṣẹ́ ìṣòwò ti Amẹ́ríkà ló yan Dangote gẹ́gẹ́ bí alága àjọ US-Africa Business Center ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2016. Buhari yàn án gẹ́gẹ́ bí Alága Ìgbìmọ̀ Àrùn Malaria ti Nigeria End Malaria ní oṣù kẹjọ ọdún 2022.[27]

Àwọn ẹ̀bùn àti ọlá

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Goodluck Jonathan yan Dangote gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ìṣàkóso ọrọ̀ ajé rẹ̀ ní ọdún 2011. Ní ọdún 2017, ó sẹ́ pé òun kò ní àǹfààní láti di ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ìdìbò ọdún 2019, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìgbìmọ̀ olùdámọ̀ràn pàtàkì fún ìpolongo àtúndìbò Muhammadu Buhari.[28]

Dangote ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Gates Foundation lórí àwọn oro ti o nise lori ilera gbogbogbòò. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2014, ó fi 150 mílíọ̀nù naira ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìsapá ìjọba Nàìjíríà láti tọ́jú àti láti dènà Ebola. Ní oṣù karùn-ún ọdún 2016, ó ṣèlérí $10 mílíọ̀nù láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ìkọlù Boko Haram kàn. Ní oṣù kẹta ọdún 2020, ó fi owó 200 mílíọ̀nù naira ṣètọrẹ láti gbógun ti ìtànkálẹ̀ COVID-19 ní Nàìjíríà.

Dangote jẹ́ olùfẹ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù gẹ̀ẹ́sì Arsenal FC, ó sì fi ìfẹ́ hàn láti ra ẹgbẹ́ náà ní ọdún 2019. Ní ọdún 2020, ó fi owó ìtọrẹ fún ilé-iṣẹ́ eré ìdárayá ti Nàìjíríà láti ran lọ́wọ́ láti tún Pápá Ìṣeré Moshood Abiola ti Orílẹ̀-èdè ní Abuja ṣe

Awon Itokasi

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. ↑ Golub, Kate (11 January 2019). "Aliko Dangote's children: interesting facts to know". Legit.ng. https://www.legit.ng/1213435-how-children-dangote.html.
  2. ↑ Sparks, Karen (2023-06-15). "Biography, Businessman, Group, Foundation, & Facts". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2026-07-30.
  3. ↑ Chappatta, Brian; Maloney, Tom; Witzig, Jack; Mak, Pei Yi; Heathcote, Andrew (2017-03-01). "Bloomberg Billionaires Index". Bloomberg. Archived from the original on 2023-07-02. Retrieved 2026-07-30. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. ↑ "Aliko Dangote". Forbes. 2026-06-25. Retrieved 2026-07-30.
  5. ↑ Ekeugo, Nmesoma (2024-11-03). "A Clash of Titans". The Republic. Retrieved 2026-07-30.
  6. ↑ Stets, Regina (2022-09-29). "Aliko Dangote's biography: the story of the richest man in Africa". Legit.ng. Retrieved 2026-07-30.
  7. ↑ Ogbeche, Chizoba; Iorchir, Donald; Nweze, Chuks; Abdul, Alabi; Gbenga, Adejayan (2018-01-04). "Birnin Kudu College hails Dangote on projects". Blueprint Newspapers Limited. Retrieved 2026-07-30.
  8. ↑ Golub, Kate (2019-01-11). "Aliko Dangote's children: interesting facts to know". Legit.ng. Retrieved 2026-07-30.
  9. ↑ Aisha Salaudeen, Nimi Princewill (2023-05-22). "Africa's richest man launches $20 billion refinery to revive Nigeria's oil industry". CNN. Retrieved 2026-07-30.
  10. ↑ "AGE (African Growing Enterprises) File". Institute of Developing Economies. 2007-03-08. Retrieved 2026-07-30.
  11. ↑ "Nigeria commissions Dangote Refinery in bid to end fuel imports". Al Jazeera. 2023-05-22. Retrieved 2026-07-30.
  12. ↑ Fasan, Olu (2024-08-26). "Dangote is a state-made colossus; he should serve the common good". Businessday NG. Retrieved 2026-07-30.
  13. ↑ Fasan, Olu (2024-08-26). "Dangote is a state-made colossus; he should serve the common good". Businessday NG. Retrieved 2026-07-30.
  14. ↑ Nigeria's Jonathan adds Dangote to economic team (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì), retrieved 2026-07-30
  15. ↑ Ibukun, Yinka (2018-12-28). "Nigeria's Dangote Named As Buhari Election Campaign Adviser". Bloomberg. Retrieved 2026-07-30.
  16. ↑ Nwabufo, Fredrick (2014-08-14). "Dangote boosts Ebola fight with N150m". TheCable. Retrieved 2026-07-30.
  17. ↑ "Ebola: Aliko Dangote Donates N150 Million To Combat Outbreak in Nigeria". BellaNaija. 2014-08-14. Retrieved 2026-07-30.
  18. ↑ Ige, Tofarati (2020-05-03). "Billionaires supporting fight against COVID-19". Punch Newspapers. Retrieved 2026-07-30.
  19. ↑ "Nigeria's oil politics and the other side of Dangote's conglomerate". BusinessDay (Lagos, Nigeria). 23 September 2024. https://businessday.ng/opinion/article/nigerias-oil-politics-and-the-other-side-of-dangotes-conglomerate/.
  20. ↑ Faminu, Gbemi (2020-03-04). "Dangote donates N200m to fight coronavirus in Nigeria". Businessday NG. Retrieved 2026-07-30.
  21. ↑ Authority control databases (2006-12-28). "Aliko Dangote". Wikimedia Foundation, Inc. Retrieved 2026-07-30.
  22. ↑ Dan-Awoh, Deborah (2024-09-07). "Nigeria's Aliko Dangote regains Africa's richest title from Johan Rupert". Nairametrics. Retrieved 2026-07-30.
  23. ↑ "Billionaire ranking: Dangote reclaims top position on Forbes Africa's list". Vanguard News. 2024-01-09. Retrieved 2026-07-30.
  24. ↑ Television, Channels (2014-04-24). "Dangote, Okonjo-Iweala Named In Time Magazine 100 Most Influential". Channels Television. Retrieved 2026-07-30.
  25. ↑ "Dangote Emerges Only African on Bloomberg’s List of 50 Most Influential People – THISDAYLIVE". THISDAYLIVE – Truth and Reason. 2017-12-06. Retrieved 2026-07-30.
  26. ↑ Eribake, Akintayo (2015-11-24). "Nigerians dominate New Africa's 100 Most Influential Africans of 2015". Vanguard News. Retrieved 2026-07-30.
  27. ↑ Premium Times Nigeria https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/548953-buhari-inaugurates-dangote-led-nigeria-end-malaria-council.html. Retrieved 2026-07-30. Missing or empty |title= (help)
  28. ↑ Premium Times Nigeria (in Èdè Jámánì) https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/303247-2019-presidency-clarifies-dangotes-role-in-buharis-campaign-as-nigerians-pdp-react.html?tztc=1. Retrieved 2026-07-30. Missing or empty |title= (help)
Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Aliko_Dangote&oldid=629203"