Jump to content

Odù Ifá

Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Odù Ifá
Odù Ifá
Àwòrán tó ń ṣàfihàn Ojú Odù, àwọn Odù ńlá 16 ti Odù Ifá, tí a kọ ní kíkọ Yorùbá.
Ìsọfúnni
Ẹ̀sìnÌṣẹ̀ṣe
ÈdèÈdè Yorùbá
ÀsìkòKò rí dájú, bóyá ní nǹkan bí 6000 ṣáájú Sànmánì Tiwa (BCE)[1]
Àwọn oríOdù 256[2]
Àwọn ẹsẹ204,800 (ní ìwọ̀nba, ó kéré jù)

Odù Ifá (Álífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá: Odù Ifá),[3] tí a tún ń pè ní Àkójọpọ̀ Ọ̀rọ̀ Ifá jẹ́ àkójọpọ̀ ńlá fún àwọn òwe (òwe), ewì (ẹsẹ) àti àwọn ìtàn (Àlọ́/patakí) tó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìwé mímọ́ àkọ́kọ́ fún ẹ̀sìn Ìṣẹ̀ṣe. Odù Ifá jẹ́ àkójọpọ̀ ọ̀rọ̀-ẹnu (a collection of texts) tí a ta lọ́rẹ látìbẹ̀rẹ̀ ní èdè Yorùbá láti ìran dé ìran, èyí tí àwọn Yorùbá gbàgbọ́ pé òrìṣà ọgbọ́n, Ọ̀rúnmìlà, ló fihàn fún ẹ̀dá ènìyàn.[4]

Odù Ifá ní orí tàbí ìsọ̀rí 256 tí a ń pè ní Odù, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sì ní nǹkan bí ẹsẹ 800 tí a ń pè ní ẹsẹ.[5] Iye ẹsẹ rẹ̀ gangan ń pọ̀ sí i nígbà gbogbo. Odù kọ̀ọ̀kan ni a fi àmì (binary signature) tó ṣàrà ọ̀tọ̀ ṣàpẹẹrẹ rẹ̀. Àwọn Odù ńlá mẹ́rìndínlógún (16) ni a ń pè ní Ojú Odù, nígbà tí àwọn tókù ń jẹ́ Ọmọ Odù. Ó ní ìsopọ̀ pẹ́kípẹ́kí pẹ̀lú Ifá wọ́n sì ń lò ó nígbà ìdáfá.[6][7][8][9] Bótilẹ̀jẹ́pé Odù Ifá ṣì jẹ́ ohun tí wọ́n ń pè ní àkọ́sórí lọ́pọ̀lọpọ̀, wọ́n ti tẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ rẹ̀ jáde ní ọ̀nà àkọsílẹ̀ pẹ̀lú.[3]

Ìpilẹ̀ṣẹ̀ Ọ̀rọ̀

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

"Odù" wá láti ara ọ̀rọ̀ Yorùbá náà òdù tó túmọ̀ sí "orísun ìṣẹ̀dá" tàbí "ilé-ọmọ".[10] Ọ̀rọ̀ náà "Ifá" ń tọ́ka sí ètò ìdáfá Yorùbá tó díjú.[11][12]

Àwọn Odù

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àwòrán tó ń ṣàfihàn àwọn Odù 256 láti ọwọ́ Dókítà Will Coleman, Oscar Daniel àti Brad Ost

Nínú àkójọpọ̀ ọ̀rọ̀ Ifá, Odù 256 ló wà ní àpapọ̀. Nínú àwọn wọ̀nyí, mẹ́rìndínlógún (16) ni àwọn babaláwo kà sí àkọ́kọ́ tàbí èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ. Wọ́n mọ̀ wọ́n sí Ojú Odù:[13][14][15]

  1. Èjì-Ogbè - Olùtìlẹ́yìn
  2. Ọ̀yẹ̀kú - Ìyá Ikú
  3. Ìwòrì - Aríran-jìn
  4. Òdí - Àmì-èdìdì (Àṣẹ)
  5. Ìròsùn - Ọ̀ṣun aláriwo
  6. Ọ̀wọ́nrín - Orí Yíyípadà
  7. Ọ̀bàrà - Ẹni tó ń sinmi tó sì ń fò rábàbà
  8. Ọ̀kànrán - Alùlù-igi àti Ẹní
  9. Ògúndá - Ẹlẹ́dàá
  10. Ọ̀sá - Ẹ̀mí ti Sá (Ọya)
  11. Ìká - Olùdarí
  12. Òtúrúpọ̀ - Olùgbé
  13. Òtúrá - Olùtùnú
  14. Ìrẹtẹ̀ - Olùfọ́ / Olùtẹ̀
  15. Ọ̀sẹ́ - Aṣẹ́gun
  16. Òfún - Olùfúnni

Èjì-Ogbè

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Orí nínú Èjì Ogbè (Ẹsẹ ti Orí):

Ariwo ńlá a máa dún nígbà tí nǹkan bá já lulẹ̀.
A dífá fún alágbẹ̀dẹ òkun tí a ń pè ní Orí;
Orí ló dá Ọya ní ilẹ̀ Ìrá;
Orí ló dá Ṣàngó ní Kòso;
Orí ló dá Ọbàtálá ní ilẹ̀ Ìrànjé;
Orí ló dá Ògún ní ilẹ̀ Ìrè;
Orí ló dá Èṣù ní ìlú Kétu;
Orí ló dá Ọ̀ṣun ní Ìjùmú;
Orí ló dá Ọ̀rúnmìlà ní Òkè Ìgẹ̀tí

Mo sọ fún gbogbo awo Ifá pé, ibi tí Orí gbé mi sí dára.

—Èjì-Ogbè[16]

Èjì-Ogbè (tí a tún ń pè ní Ogbè, Èjìogbè tàbí Baba Èjìogbè) ni Odù àkọ́kọ́, èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ tí ó sì gba àyè jùlọ. A mọ̀ ọ́ sí "Olùtìlẹ́yìn" a sì ṣe àpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àfihàn ìmọ́lẹ̀ mímọ́ àti Ọba àwọn Odù.[17][18] Àwọn ọmọdé tí a bá fún ní àmì Èjìogbè nígbà tí a bí wọn ni a máa ń kà sí ọgbọọgba pẹ̀lú ọba, wọ́n sì máa ń gbà wọ́n níyànjú pé kí wọ́n má ṣe tẹríba fún ẹnikẹ́ni. Kókó-ọ̀rọ̀ pàtàkì nínú àwọn ẹsẹ Odù yìí ni títẹnumọ́ àwọn àǹfààní tó wà nínú títẹ̀lé àwọn ìtọ́ni tí a fúnni nígbà ìdáfá Ifá àti ìyọrísí yíyàn láti ṣe àìgbọràn. Ó tún ní àwọn ìtàn nípa àwọn Òrìṣà (pàápàá jùlọ Ọ̀rúnmìlà) àti àwọn Ajogun.[19]

Ẹ tún wo

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àwọn Ìtọ́kasí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. ↑ Silva, Mari (2022) (in English). Ifá: The Ultimate Guide to a System of Divination and Religion of the Yoruba People. United States: Amazon Digital Services LLC. ISBN 9798367862003.
  2. ↑ Landry, Timothy R. (2019) (in English). Vodún: Secrecy and the Search for Divine Power.. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.. ISBN 978-0812250749.
  3. 1 2 https://en.wiktionary.org/wiki/Odu_Ifa
  4. ↑ Awo, Ifagbemi (2024) (in English). The Yoruba Spiritual Training Manual (First ed.). United States: Michael Perez. pp. 112–117. ISBN 979-8-9909018-1-0. https://books.google.com/books?id=_5o3EQAAQBAJ.
  5. ↑ "The Significance of the Digitalization of Ifa in the Committee of Knowledge" (PDF).
  6. ↑ "Ifa divination system-UNESCO Intangible Cultural Heritage".
  7. ↑ Dennett, Richard (1906) (in English). At the Back of the Black Man's Mind: Notes on the Kingly Office in West Africa (First ed.). Macmillan. ISBN 9780524033654. https://www.google.com.ng/books/edition/At_the_Back_of_the_Black_Man_s_Mind/Mj63siFs_V4C?hl=en.
  8. ↑ "Ifá Divination - History Today".
  9. ↑ "Guardian News: Odu Ifa - Things to know about the Yoruba divination system.".
  10. ↑ https://en.wiktionary.org/wiki/odu
  11. ↑ https://en.wiktionary.org/wiki/Ifa#Yoruba
  12. ↑ https://en.wiktionary.org/wiki/Odu_Ifa
  13. ↑ "Chapter 9: The Holy Odus: 256 Sacred Parables, Proverbs and Prescriptions".
  14. ↑ "Odu Ifa".
  15. ↑ "The 16 Odus of Ifa".
  16. ↑ "Ori From Ejiogbe".
  17. ↑ A. Epega, Afolabi; Neimark, Philip (1995) (in English, Yoruba). The Sacred Ifa Oracle. HarperSanFrancisco. ISBN 9780062512307.
  18. ↑ Alagoa, Ebiegberi (1990) (in English). Oral Tradition and Oral History in Africa and the Diaspora. Centre for Black and African Arts and Civilization, Lagos for Nigerian Association for Oral History and Tradition.
  19. ↑ Dominguez, Raul (2020) (in Spanish). Baba Ejiogbe - El Rey de los Olodus. Raul Dominguez. ISBN 9798637025558.

Àwọn Ìjápọ̀ Ìta

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Àdàkọ:Wiktionary

Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Odù_Ifá&oldid=617510"