Maximian
| Maximian | |
|---|---|
| Ère orí Maximian ní ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyéjọ Musée Saint-Raymond, Toulouse | |
Ọbalúayé Rómù (ní apá Ìwọ̀-oòrùn) | |
| Reign | 1 Oṣù Kẹrin 286 – 1 Oṣù Karùn-ún 305 |
| Predecessor | Diocletian (òun nìkan) |
| Successor | Constantius Kìíní |
| Reign | 285 – 286 |
| Spouse | Eutropia |
| Issue | |
| Maxentius Fausta Theodora | |
| Born | Ní nǹkan bí ọdún 250 Sirmium (Sremska Mitrovica, Sẹ́bíà òde òní) |
| Died | Ọdún 310 (ní nǹkan bí ọmọ ọdún 60) Massilia (Marseille, Fránsì òde òní) |
Maximian (Látìn: Marcus Aurelius Valerius Maximianus; ní nǹkan bí ọdún 250 – ọdún 310), tí wọ́n tún ń pè ní Herculius, jẹ́ ọbalúayé Ilẹ̀ Ọbalúayé Rómù láti ọdún 286 títí di ọdún 305. Ó jọba pọ̀ pẹ̀lú Diocletian, ẹni tí ó jẹ́ ọ̀rẹ́ àti ọ̀gá rẹ̀: Diocletian ń ṣàkóso apá Ìlà-oòrùn ilẹ̀ ọbalúayé náà, nígbà tí Maximian ń ṣàkóso apá Ìwọ̀-oòrùn.[1] Láti ọdún 293, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórí mẹ́rin tí wọ́n jọ ń ṣàkóso Rómù nínú ètò tí a ń pè ní Tetrarchy (ìjọba ẹlẹ́ni mẹ́rin).[2]
Ìgbésí ayé rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Wọ́n bí Maximian ní nǹkan bí ọdún 250 nítòsí ìlú Sirmium ní agbègbè Pannonia, ní Sẹ́bíà òde òní. Àwọn òbí rẹ̀ kì í ṣe olówó tàbí ọlọ́lá.[1] Ó wọ iṣẹ́ ológun, ó sì jagun pẹ̀lú Diocletian lábẹ́ àwọn ọbalúayé Aurelian àti Probus.[2] Ìyàwó rẹ̀ ni Eutropia, ará Síríà, wọ́n sì bí ọmọ méjì: Maxentius àti Fausta. Ọmọbìnrin rẹ̀ àgbà, Theodora, fẹ́ Constantius Chlorus.[2]
Ìjọba rẹ̀
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní Oṣù Keje 285, Diocletian fi Maximian jẹ Caesar (igbákejì ọbalúayé), ní ọjọ́ 1 Oṣù Kẹrin 286 ó sì gbé e ga sí ipò Augustus (ọbalúayé àgbà).[1] Maximian ṣẹ́gun ọ̀tẹ̀ àwọn àgbẹ̀ tí a ń pè ní Bagaudae àti ìkọlù àwọn ẹ̀yà Jẹ́mánì ní Gaul (Fránsì òde òní). Ṣùgbọ́n kò lè borí Carausius, ọ̀gágun ọkọ̀ ojú omi tí ó dìtẹ̀, tí ó sì gba Britain àti apá àríwá Gaul.[1][2] Ní ọdún 293, wọ́n yan Constantius Chlorus ní Caesar lábẹ́ Maximian, Constantius sì gba Britain padà ní ọdún 296. Lẹ́yìn náà, Maximian jagun ní Spéìn àti ní àríwá Áfríkà.[2][3]
Ní apá ti rẹ̀, Maximian mú àṣẹ àkọ́kọ́ ti Diocletian ṣẹ ní ọdún 303, èyí tí ó pàṣẹ pé kí wọ́n sun ìwé mímọ́ àwọn Kristẹni, kí wọ́n sì ti ṣọ́ọ̀ṣì wọn pa.[1] Ní ọjọ́ 1 Oṣù Karùn-ún 305, ó fi ipò sílẹ̀ ní ìlú Mediolanum (Milan), ní ọjọ́ kan náà tí Diocletian fi ipò sílẹ̀ ní Nicomedia; ó dàbí ẹni pé kò fẹ́ ṣe bẹ́ẹ̀ tọkàntọkàn.[1]
Ìpadàbọ̀ àti ikú
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Ní Oṣù Kẹwàá 306, wọ́n kéde ọmọ rẹ̀, Maxentius, ní ọbalúayé ní Rómù, Maximian sì tún gbé oyè Augustus wọ̀ láti tì í lẹ́yìn. Ní ọdún 307, ó fi ọmọbìnrin rẹ̀ Fausta fún Constantine ní aya.[2] Ní ọdún 308, ó gbìyànjú láti yọ Maxentius kúrò lórí oyè ní Rómù, ṣùgbọ́n kò ṣeé ṣe; ní ìpàdé ìlú Carnuntum ní ọdún kan náà, Diocletian rọ̀ ọ́ láti fi ipò sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kejì.[3]
Ní ọdún 310, nígbà tí Constantine lọ jagun pẹ̀lú àwọn Frank, Maximian kéde ara rẹ̀ ní ọbalúayé lẹ́ẹ̀kan sí i. Constantine padà, ó lé e dé Massilia (Marseille), ó sì mú un.[2] Maximian kú ní ọdún 310 kan náà; ọ̀pọ̀ àwọn òpìtàn sọ pé ó pa ara rẹ̀, àwọn mìíràn sì sọ pé Constantine ló pàṣẹ ikú rẹ̀.[1][2]
Àwọn ìtọ́kasí
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]- 1 2 3 4 5 6 7 "Maximian". Encyclopaedia Britannica (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-11-17.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 DiMaio, Michael, Jr. "Maximianus Herculius (286-305 A.D.)". De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Emperors (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-11-17.
- 1 2 Lendering, Jona. "Maximian". Livius.org (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2026-11-17.