Jump to content

Àbújá

Àtúnṣe àjápọ̀
Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
Abuja
Federal capital city and local government area
National Assembly Complex
National Christian Centre
National Mosque
Aso Rock
Central Bank Headquarters
Moshood Abiola National Stadium
ECOWAS Secretariat
Flag of Federal Capital Territory
Flag
Seal of Federal Capital Territory
Seal
Nickname(s): 
ABJ
Lua error in Module:Location_map at line 464: Unable to find the specified location map definition. Neither "Module:Location map/data/Africa" nor "Template:Location map Africa" exists.
Coordinates: 9°4′N 7°29′E / 9.067°N 7.483°E / 9.067; 7.483Coordinates: 9°4′N 7°29′E / 9.067°N 7.483°E / 9.067; 7.483
CountryNigeria
TerritoryFederal Capital
Settled1828
Incorporated1 October 1984
Declared capital12 December 1991
Named forAbu Ja
Government
 • TypeCity management
 • BodyAbuja Metropolitan Management Council
 • Minister of the Federal Capital TerritoryNyesom Wike
Area
 • Federal capital city and local government area1,476 km2 (570 sq mi)
 • Urban
927 km2 (358 sq mi)
Elevation
360 m (1,180 ft)
Population
 (2022 estimate)[1]
 • Federal capital city and local government area1,693,400
 • Rank7th
 • Density1,100/km2 (3,000/sq mi)
 • Urban
3,770,000[2]
 • Urban density4,066/km2 (10,530/sq mi)
 • Metro
4,025,000[3]
Time zoneUTC+01:00 (WAT)
Postal codes
900211–900288
ClimateAw
Websitefcta.gov.ng fcda.gov.ng myfctagov.ng

Àbújá ni olu-ilu orile-ede Naijiria,[4] ti o wa ni ipo pataki ni aarin agbegbe orile-ede naa laarin Agbegbe Olu-ilu Federal (FCT). Gẹgẹbi ibujoko Ijoba Apapọ ti Naijiria, oriṣiriṣi awọn ile-iṣẹ orilẹ-ede pàtàkì ni wón wà ní bè, awọn ami-ami, ati awọn ile ti o tan kaakiri awọn agbegbe bi àádọ́ta. O rọpo Ìpínlẹ̀ Èkó (ilu ti o ni eniyan julọ ni Naijiria) gẹgẹbi olu-ilu ni ọjọ Kejìlá, Oṣu Kejila ọdun 1991.[5][6]

Aso Rock ni a fi n ṣe àpèjúwe ilẹ̀ ìlú Abuja, ogangan ibi tí omi àgbàrá yalé tí gbena àpáta tio ga tó 400 mítà. Ilé Ààrẹ, Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè,[7] Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlú náà wá ní gúúsù àpáta náà. Àpáta Zuma, tí ó ga tó mítà 725, wà ní àríwá ìlú náà ní ojú ọ̀nà tí ó lọ sí Kaduna[8].[9][10][11]

Níbi ìkànìyàn ọdún 2006, ìlú Abuja ní iye àwọn ènìyàn tó tó 776,298[12] àti àwọn ilé tó tó 179,674[13] tó sọ ọ́ di ọ̀kan lára àwọn ìlú mẹ́wàá tó ní ènìyàn jùlọ ní Nàìjíríà[14] (ipò kẹjọ ní ọdún 2006). Gẹ́gẹ́ bí Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè ti sọ, Abuja pọ̀ sí i ní 139.7% láàárín ọdún 2000 sí 2010, èyí tó mú kí ó jẹ́ ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá jùlọ ní àgbáyé.[15] Títí di 2015, Títí di 2015 , ìlú náà ń ní ìdàgbàsókè ọdọọdún tó kéré tán 35%, ó sì dúró gẹ́gẹ́ bí ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá ní ilẹ̀ Áfíríkà àti ọ̀kan lára àwọn ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá ní àgbáyé.[16][17]

Àwọn ibi ìsìn pàtàkì ni Mọ́sálásí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà[18] àti Ilé-iṣẹ́ Kristẹni Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà[19] . Pápá Òfurufú Àgbáyé Nnamdi Azikiwe[20] ló ń ṣiṣẹ́ fún ìlú náà.[21][22][23] Abuja jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlú olú ìlú díẹ̀ tí a kọ́ ní Áfíríkà, àti pé ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọlọ́rọ̀ jùlọ.[24]

Abuja ni olu-ilu iṣakoso ati iselu[25] Naijiria. O tun jẹ olu-ilu pataki lori ilẹ Afirika nitori ipa ti orilẹ-ede Naijiria ni lori awọn ọran agbegbe.[26] Abuja tun jẹ ile-iṣẹ apejọ ati pe o gbalejo awọn ipade oriṣiriṣi lododun, gẹgẹbi ipade Awọn olori Ijọba Commonwealth[27] ti ọdun 2003 ati awọn ipade Apejọ Eto-ọrọ Agbaye (Afirika) ti ọdun 2014..[26][28] Abuja darapọ mọ UNESCO[29] Global Network of Learning Citys ni ọdun 2016.

National Assembly Building with Mace, Abuja, Nigeria
Millenium Park

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún, ìlú tí wọ́n ń pè ní Suleja ni ègbé Abuja ni wọn ń pè ni Abuja tẹ́lẹ̀.[30]

Àwọn onile olugbe ti Abuja ni awọn Abawa (Ganagana), Basa, Gwandara, Gbagyi (Gwari) nini awọn opolopo olugbe ni ekun. Awọn ẹgbẹ miiran ni agbegbe pẹlu Egburra, Nupe ati Koro.[31]

Awọn eniyan ti n sọ Gwandara ni Federal Capital Territory ni a rii pupọ julọ ni AMAC ati Igbimọ Agbegbe Bwari.[32] Diẹ ninu awọn abule / ibugbe wọn ni Wuse, Asokoro ti gbe lọ si Sabon Wuse, Aso ni Niger ati awọn ipinlẹ adugbo miiran. Others are Karshi, Kurudu, Nyanya, Idu, Gwagwa, Jiwa, Sheretti, Karmo, Takunshara, Burum, Dutse Alhaji, Zuba, Kuje, Kwoi, Karonmagaji, Ija, Kanwu, and Sherre.[33]

Ni ibamu si awọn ipin ẹya ati ẹsin ti Nigeria, àwọn ètò ti ṣe àgbékalẹ̀ lati ìgbà òmìnira Nàìjíríà lati ni olu-ilu rẹ ni aaye kan ti a ro pe kọ́nì dàbí ifasipaya si gbogbo awọn ẹgbẹ ẹya pataki, ati tó tún sunmọ gbogbo àwọn agbègbè ni Naijiria. Nikẹhin ipò naa ni a yan ni ààrin ti orilẹ-ede ni ìbéèrè àwọn ọdun 1970 bi o ti ṣe àfihàn ìṣọ̀kan orilẹ-ede.[34]

Ìṣírí mìíràn fún Abuja wá nítorí ìbísí iye ènìyàn ní ìlú Èkó tí ó mú kí ìlú náà kún fún ènìyàn àti pé àwọn nǹkan kò dára.[35] Bí Èkó ti ń ní ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé kíákíá, ìjọba Nàìjíríà nímọ̀lára pé ó yẹ kí wọ́n fẹ̀ sí i ní àárín orílẹ̀-èdè náà, nítorí náà wọ́n pinnu láti gbé olú ìlú wọn lọ sí Abuja. [2] Ìlànà tí wọ́n lò jọ bí Brazil ṣe ṣètò olú ìlú rẹ̀, Brasília.

Ìjọba Ológun Àpapọ̀ ti Nàìjíríà gbé Òfin Nọ́mbà 6 kalẹ̀ ní ọjọ́ kẹrin oṣù Kejì ọdún 1976, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé Olú-ìlú Àpapọ̀ kúrò ní Èkó sí Abuja.[36][37] Ìjọba Ológun ti Ọ̀gágun Murtala Mohammed àti Olusegun Obasanjo ló ṣe iṣẹ́ àkọ́kọ́ fún ètò àti ìmúṣẹ Abuja. Síbẹ̀síbẹ̀, ìpìlẹ̀ Abuja wà lábẹ́ ìṣàkóso Shehu Shagari ní ọdún 1979.[36] Ìkọ́lé bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1979 ṣùgbọ́n, nítorí àìdúróṣinṣin ọrọ̀ ajé àti ìṣèlú, àwọn ìpele àkọ́kọ́ ìlú náà kò parí títí di ìparí ọdún 1980.[38]

Ìgbéraga Olú-ìlú Nàìjíríà sí Abuja jẹ́ àríyànjiyàn, àti pé Obafemi Awolowo ló ṣe àkóso àwọn alátakò tó tóbi jùlọ sí i.[39] Awolowo, gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú àti aṣojú àwọn ará Yorùbá, gbèjà ẹ̀sùn wọn lòdì sí gbígbé Olú-ìlú kúrò ní Èkó. Nígbà ìpolongo ààrẹ tí ó gbóná janjan, ó ṣèlérí láti gbà American Walt Disney Company láti yí ibi tuntun náà (Abuja) padà sí ibi ìtura tí wọ́n bá yàn án.[39] Ṣùgbọ́n, lẹ́yìn ìdìbò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, Alhaji Shehu Shagari fi ìpìlẹ̀ àkọ́kọ́ lélẹ̀ fún ètò ìṣiṣẹ́ ìlú Abuja ó sì gbìyànjú láti parí rẹ̀ ní kùtùkùtù. Ìrìn àjò àkọ́kọ́ rẹ̀ níta Èkó lẹ́yìn ìdìbò rẹ̀ ni sí Abuja, níbi tí ó ti ṣèbẹ̀wò sí àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ àti àwọn òṣìṣẹ́ ní ibi iṣẹ́ náà láti rọ Alhaji Abubakar Koko láti parí iṣẹ́ náà kíákíá. Nígbà tí ó padà dé, ó fi ìjákulẹ̀ rẹ̀ hàn fún Alhaji Abubakar Koko nípa ìlọsíwájú iṣẹ́ tí ó lọ́ra.[39] Shehu Shagari tún ṣètò ìgbéraga tí wọ́n gbèrò láti gbé sí Àbújá láti ọdún 1986 sí 1992 èyí tí ó wá ṣòro lẹ́yìn náà.[40]

Wọ́n yan International Planning Associates (IPA) ní oṣù kẹfà ọdún 1977, láti ọwọ́ Federal Capital Development Authority (FCDA)[41] láti ṣe àgbékalẹ̀ Abuja Master Plan àti àkójọpọ̀ agbègbè rẹ̀.[42] Gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìtọ́kasí, ìlànà ètò ìṣàkóso gbọ́dọ̀ ní àtúnyẹ̀wò àwọn ìwífún tó báramu, yíyan ibi tí olú ìlú kan wà, ìmúrasílẹ̀ àwọn ètò agbègbè àti ìlú àti ìwé ìtọ́ni nípa àwọn ìlànà ìdàgbàsókè àti ìtẹ̀síwájú.[43]

Kò sí IPA tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ tó ní orúkọ rere kárí ayé láti ṣe àgbékalẹ̀ ètò pàtàkì náà. Àjọ àwọn ilé-iṣẹ́ Amẹ́ríkà mẹ́ta tí wọ́n gba ìdíje kárí ayé ló dá IPA sílẹ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ náà ni Planning Research Corporation (PRC), Wallace, McHarg, Roberts àti Todd, àti Archisystems (ẹ̀ka kan ti Hughes Organization). Lẹ́yìn tí wọ́n ti gba ìdíje náà, tí wọ́n sì parí iṣẹ́ náà, wọ́n tú àwọn ilé-iṣẹ́ náà ká. Wọ́n fi ìròyìn ìkẹyìn ránṣẹ́ sí Akọ̀wé Àgbà fún FCDA, Alhaji Abubakar Koko, ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejì ọdún 1979. Nínú ọ̀rọ̀ ìṣáájú ètò pàtàkì náà, IPA ṣe ìkéde yìí:

Ètò pàtàkì fún Abuja ṣàlàyé ìṣètò gbogbogbòò àti àwọn ẹ̀yà pàtàkì ti ìlú náà tí a lè rí báyìí. Ayàwòrán ilé ará Japan , Kenzo Tange, ṣe àgbékalẹ̀ àlàyé síi nípa àwọn agbègbè àárín gbùngbùn olú ìlú náà, pàápàá jùlọ ààrin gbùngbùn rẹ̀, pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ olùṣètò ìlú rẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ Kenzo Tange àti Urtec.[44] Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè gbé àwọn ilé-iṣẹ́ aṣojú wọn lọ sí Abuja, ọ̀pọ̀ sì ń tọ́jú àwọn ilé-iṣẹ́ aṣojú wọn tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣojú ní Lagos, olú-ìlú ìṣòwò Nàìjíríà.[45][46] Abuja ni olú-ìlú ti Àjọ Ètò-ọrọ̀ ti Àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà (ECOWAS) àti olú-ìlú agbègbè ti OPEC . Abuja àti FCT ti ní ìrírí ìdàgbàsókè iye ènìyàn púpọ̀; a ti ròyìn pé àwọn agbègbè kan ní àyíká Abuja ti ń dàgbàsókè ní 20% sí 30% lọ́dún.[47] Àwọn ibùgbé àti àwọn ìlú tí ń gbé ní ìlú ti tàn kálẹ̀ kíákíá ní àti ní ìta ààlà ìlú náà.[24][48] Ẹgbẹẹgbẹ̀rún ènìyàn ni wọ́n ti lé kúrò nílé láti ìgbà tí mínísítà FCT tẹ́lẹ̀ Nasir Ahmad el-Rufai ti bẹ̀rẹ̀ sí í wó ilé lulẹ̀ ní ọdún 2003.[49][50] Abuja jẹ́ ìlú tí a gbèrò láti kọ́ ní àwọn ọdún 1980 tí a gbé kalẹ̀ lórí ètò pàtàkì láti ọwọ́ International Planning Associates (IPA).[51][26][52] àjọpọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ètò àti àwòrán ilẹ̀ Amẹ́ríkà mẹ́ta tí Wallace, Roberts, McHarg & Todd (WRMT – ẹgbẹ́ àwọn ayàwòrán ilé) ṣe gẹ́gẹ́ bí olórí, Archi systems International (ẹ̀ka ilé iṣẹ́ Howard Hughes Corporation), àti Planning Research Corporation. Ayàwòrán ilé ilẹ̀ Japan Kenzo Tange ló ṣe àgbékalẹ̀ Central Business District ti Abuja.[53][24][54]

Igbimọ Agbegbe Ilu Abuja (AMAC) ni alaṣẹ ijọba agbegbe ti o ni iduro fun iṣakoso ilu Abuja. O n ṣiṣẹ labẹ abojuto Iṣakoso Agbegbe Ilu Federal (FCTA), eyiti o nṣakoso gbogbo Agbegbe Olu-ilu Federal (FCT). Alaga AMAC ni o ni iduro fun didari awọn iṣẹ igbimọ ati aṣoju awọn anfani ti awọn olugbe agbegbe naa.[55][56][57] Minisita fun FCT, Nyesom Wike,[58] ni o dari FCTA nigba ti alaga AMAC jẹ Christopher Zaka Maikalangu.[59][60]

Àwọn ìsọ̀rí ìsọ̀rí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Hilton, Abuja
Sheraton, Abuja
National Christian Centre
Abuja National Mosque

Fún ìrọ̀rùn àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ìsapá ìdàgbàsókè, àwọn olùṣètò ìlú náà pín ìlú náà sí ‘Àwọn Ìpele’, pẹ̀lú ìdàgbàsókè ìlú náà tí ó gba ìpele kan pẹ̀lú Ìpele 1, èyí tí ó ní àwọn agbègbè àárín ìlú náà - Agbègbè Àárín Gbùngbùn, Maitama, Asokoro, Wuse, Wuse II, Garki, Garki II, Guzape àti Guzape II - ní àárín rẹ̀ tí ó tàn ká láti ẹsẹ̀ Àpáta Aso, nígbà tí Ìpele 5, tí ó ní Agbègbè Kyami tuntun tí a dá sílẹ̀ tí ó bo àyíká Papakọ̀ Òfurufú Àgbáyé Nnamdi Azikiwe[61] àti ibùdó tí ó wà fún gbogbogbòò ti Yunifásítì ti Abuja, tí ó ju 40 kìlómítà lọ sí ìwọ̀ oòrùn Àpáta Aso. Ìpele kọ̀ọ̀kan ni a yà sọ́tọ̀ kúrò ní èkejì nípasẹ̀ ọ̀nà gíga kan (àwọn kan ṣì ń kọ́ lọ́wọ́); Fún àpẹẹrẹ, ọ̀nà Nnamdi Azikiwe expressway yà àwọn ìpele 1 àti 2 sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ ara wọn, nígbàtí gbogbo ìlú náà (Ìpele 1–5) ni a fi àwọn ọ̀nà gíga Murtala Muhammed (Outer Northern-ONEX àti Outer Southern-OSEX) sé mọ́, àti ọ̀nà gíga Federal A2 tí ó gba Agbègbè Olú-ìlú Federal kọjá ní ọ̀nà rẹ̀ sí Kaduna (tó lọ sí àríwá) àti Lokoja (tó lọ sí gúúsù). Nítorí náà, ìṣọ̀kan ọ̀nà ìlú náà wà pẹ̀lú ọ̀nà gíga Federal, èyí tí ó ń fúnni ní àǹfààní láti wọ àwọn ìgbèríko tí ó wà ní ìta àti àwọn ìpínlẹ̀ tí ó yí orílẹ̀-èdè náà ká, ìyẹn Ìpínlẹ̀ Niger ní ìwọ̀-oòrùn, Ìpínlẹ̀ Kaduna ní àríwá, Ìpínlẹ̀ Nasarawa ní ìlà-oòrùn àti Ìpínlẹ̀ Kogi ní gúús⅘ù.[62] A ṣeto Abuja si awọn ìpele, èyítí a tun pín si awọn àgbègbè.[63]

Agbègbè Ìsọ̀rí kìni

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Asokoro, ọmọ ogun agbegbe naa, ni gbogbo awọn ile ibugbe/ile alejo ti ipinlẹ naa. Ile-iṣẹ ECOWAS[64] jẹ ààyè pàtàkì. Asokoro wa ni ìlà-oòrùn Àgbègbè Garki ati gúúsù Àgbègbè Central. O jẹ ọkan nínú awọn agbegbe iyasọtọ jùlọ ni Abuja ati pe o fẹrẹ jẹ gbogbo awọn minisita ijọba apapọ ati ọpọlọpọ awọn agbegbe aṣoju ni ìlú náà; ni àfikún, Ààfin Alakoso (ti a maa n pe ni Aso Rock) wa ni Àgbègbè Asokoro. Nitori otitọ yii, Asokoro ni agbègbè ti o ni ààbò julọ ni ilu naa.[65][66]

Agbègbè Central Business

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

Agbegbe Central District ti Abuja, ti a tun n pe ni Central Area, jẹ ilẹ ti o nà lati Aso Rock ni ila-oorun si Papa ere idaraya ti Orilẹ-ede ati ẹnu-ọna Old City ni Iwọ-oorun. O dabi ọpa ẹhin ilu naa, ti o pin si apa ariwa pẹlu Maitama ati Wuse, ati apa gusu pẹlu Garki ati Asokoro. Lakoko ti agbegbe kọọkan ni awọn apa iṣowo ati ibugbe ti o ya sọtọ, Agbegbe Central ni Agbegbe Iṣowo akọkọ ilu naa, nibiti o fẹrẹ jẹ pe gbogbo awọn ile-iṣẹ parastatal ati awọn ile-iṣẹ kariaye ni awọn ọfiisi wọn. Agbegbe ti o wuyi ni Agbegbe Central ni agbegbe ti a mọ si Agbegbe Awọn Ohun-ọpa Mẹta, eyiti a pe ni nitori pe o ni awọn ọfiisi iṣakoso ti awọn alaṣẹ, awọn aṣofin, ati awọn apa idajọ ti ijọba apapo. Diẹ ninu awọn aaye miiran ti o yẹ ki a rii ni agbegbe naa ni awọn ile-iṣẹ ijọba apapọ lẹgbẹẹ Shehu Shagari Way, Aso Hill, Ile-iwosan ọgbin Abuja, Eagle Square (eyiti o ni pataki itan pataki, nitori pe ni idi eyi ni akoko ti ijọba tiwantiwa lọwọlọwọ ti bẹrẹ ni ọjọ 29 Oṣu Karun ọdun 1999) ati ninu eyiti gbogbo awọn ayẹyẹ ifilọlẹ Alakoso ti o tẹle ti waye. Ibojì Ọmọ-ogun Aimọkan wa ni odi Shehu Shagari Way, ti o kọju si Eagle Square. A maa n ti apa yii si awọn ọkọ oju irin ni awọn ayẹyẹ Ọjọ́ Ìrántí Àwọn Ọmọ-ogun ọdọọdún, ti a nṣe ni ọjọ karundinlogun oṣu Kini. Mossalassi Orilẹ-ede ati Ile-iṣẹ Kristiẹni Orilẹ-ede wa ni ojukoju ara wọn ni apa mejeeji ti Opin Independence Avenue.[67] Ile-iṣẹ ijọba ti a mọ daradara ni Ile-iṣẹ Aabo, ti a pe ni "Ship house".[68] Bákannáà wa níhìn-ín ni National Square, Millennium Tower ati Ile-iṣẹ Cultural Centre ti a ko tíì parí.

Jabi lake mall

Agbègbè Garki ni agbègbè tó wà ní ìgun gúúsù ìwọ̀ oòrùn ìlú náà, ó ní Agbègbè Àárín ní àríwá àti Agbègbè Asokoro ní ìlà oòrùn. A pín agbègbè náà sí àwọn ẹ̀ka tí a ń pè ní "Agbègbè". Garki lo orúkọ pàtàkì kan tí a ń pè ní "Agbègbè" láti tọ́ka sí àwọn apá kan ní Garki. Àwọn wọ̀nyí ni a yàn gẹ́gẹ́ bí Agbègbè 1 sí 11. A lo Garki II láti ya agbègbè náà sọ́tọ̀ kúrò ní Agbègbè Garki 2. Àwọn àlejò lè rí ètò yìí tó ń dàrú.[69] Garki ni agbegbe iṣowo ati ìṣàkóso akọkọ ni Abuja lọwọlọwọ. Ọpọlọpọ awọn ile ti o nifẹ si wa ni agbegbe yii. Diẹ ninu wọn ni Ọ́fíìsì Ifiweranṣẹ Gbogbogbo, Ile-iṣẹ Apejọ Kariaye ti Abuja ni òpópónà Herbert Macaulay ti o kun fun eniyan, Nicon Luxury Hotel (ti a mọ tẹlẹ si Abuja Sofitel Hotel ati Le Meridian), Agura Hotel àti Old Federal Secretariat Complex Buildings (Àgbègbè 1).[70][71] Hótéẹ̀lì tuntun kan ti o ni irawọ marun-un, Hawthorn Suites Abuja, wa ni Garki.

Millennium Park water fountain at night

Agbègbè Maitama wà ní àríwá ìlú náà, pẹ̀lú àwọn agbègbè Wuse àti Central Districts tí ó wà ní ìwọ̀-oòrùn àti gúúsù ìlà-oòrùn rẹ̀, ní ìtẹ̀léra. Agbègbè yìí jẹ́ ilé àwọn apá pàtàkì nínú àwùjọ àti iṣẹ́ ajé, ó sì ní orúkọ rere gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó jẹ́ ti àdánidá àti owó gọbọi. Àwọn ilé tí ó dùn mọ́ni ní Transcorp Hilton Abuja,[72] Olú Ilé Iṣẹ́ Ìbánisọ̀rọ̀ ti Nàìjíríà (NCC), Ìgbìmọ̀ Àwọn Yunifásítì ti Orílẹ̀-èdè (NUC), Ilé Ìtọ́jú Ilẹ̀, àti Ìgbìmọ̀ Ìdìbò Orílẹ̀-èdè Olómìnira (INEC).[73][74] Ìgbìmọ̀ Gíga ti Britain wà ní ẹ̀bá Aguiyi Ironsi Way, ní Maitama.[75]

Millennium Park in Maitama District

Àgbègbè Cadastral Àgbègbè Maitama II A10 jẹ́ agbègbè tuntun tí ìjọba FCT ti Muhammed Bello dá sílẹ̀ ní ọdún 2018. A dá Maitama 2 sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń pè é ní àìjẹ́-bí-àṣà láti Mpape Hills, agbègbè kan tí ó ń yọ àwọn agbègbè Bwari àti Maitama ní FCT lẹ́nu. Maitama II ní owó gíga ní àwọn ènìyàn pàápàá jùlọ àwọn aṣòfin gẹ́gẹ́ bí ìpín, èyí tí ó mú kí ó jẹ́ ibi tí àwọn olùdókòwò dúkìá tí wọ́n fẹ́ rí ọjọ́ iwájú gbà lónìí. Kò ṣe kedere ohun tí ìjọba ń gbèrò fún agbègbè náà nítorí pé àwọn aṣojú ìjọba kò tíì sọ púpọ̀, ṣùgbọ́n ìpínkiri ìpínlẹ̀ A fihàn pé ìjọba ní ètò tó dára fún Maitama 2 láti ṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe kan ní agbègbè Maitama. A gbọ́ pé wọ́n ti gba ilẹ̀ kúrò ní àwọn ilẹ̀ tí wọ́n pín fún agbègbè Mpape láti dá agbègbè Maitama II tuntun sílẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ètò ìsanpadà kan ń lọ lọ́wọ́ láti gbé àwọn ilẹ̀ tí wọ́n yí padà sí agbègbè mìíràn tí ìjọba fẹ́ dá sílẹ̀. Ó ṣe tán, àwọn olùgbékalẹ̀ kan ní àgbègbè Mpape tí wọ́n ti fọwọ́ sí ètò ìkọ́lé tí wọ́n sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́lé ń tọ́jú àwọn ilẹ̀ àti ìpín wọn, wọ́n sì wà nínú ètò agbègbè Maitama II. Kò ṣe kedere bóyá wọ́n ti fún àwọn ilẹ̀ tuntun tí ó ní agbègbè Maitama II ní ìpín yìí. Àwọn àmì pàtàkì ní agbègbè Maitama 2 ni Jubilation Avenue, Mount Pleasant Haven àti Hilltop Estate. Àwọn ètò ìpèsè agbègbè náà wà ní ìpele tó ga jùlọ gẹ́gẹ́ bí ìjọba àpapọ̀ ṣe ní ìnáwó ọdún 2018 àti 2019 tó tó N1.3b fún àwòrán ẹ̀rọ agbègbè náà. Àwọn abúlé tó wà ní àyíká àgbègbè náà ń gbé nínú ìbẹ̀rù ìwó lulẹ̀ nígbàkigbà pẹ̀lú ìròyìn tó ń dé ọ̀dọ̀ wọn pé ìjọba yóò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àgbékalẹ̀ agbègbè Maitama II.[76]

Àwọn Ìtọ́kasí

[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
  1. 1 2 "Federal Capital Territory (Nigeria)". City Population. Retrieved 29 October 2022.
  2. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Demographia
  3. ↑ "Abuja 2024".
  4. ↑ "Abuja | Geography, Development, & Population". Britannica (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-03-12.
  5. ↑ Roman Adrian Cybriwsky, Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture, ABC-CLIO, USA, 2013, p. 2
  6. ↑ Alkasum, Abba (2012). ABUJA: The making of a capital city, 1976–2006.
  7. ↑ "National Assembly | Federal Republic of Nigeria". www.nassnig.org. Retrieved 2020-05-30.
  8. ↑ https://yo.wikipedia.org/wiki/K%C3%A0d%C3%BAn%C3%A1
  9. ↑ "Zuma Rock". Visit Nigeria Now (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Archived from the original on 27 June 2022. Retrieved 2022-01-04. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  10. ↑ Alofetekun, Akin (2008-05-28). "All Eyes on Zuma Rock". The Sun. http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/citysun/2008/may/28/citysun-28-05-2008-002.htm.
  11. ↑ Ngwan, Nenpan (2023-09-21). "Highest Rock in Nigeria: The Top 10 Biggest Rocks and Hills". buzznigeria.com (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-04-28.
  12. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named plac
  13. ↑ Ogwueleka, Toochukwu Chibueze (2013-08-01). "Survey of household waste composition and quantities in Abuja, Nigeria" (in en). Resources, Conservation and Recycling 77: 52–60. doi:10.1016/j.resconrec.2013.05.011. ISSN 0921-3449. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0921344913001304.
  14. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Nigerian_cities_by_population
  15. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named euromonitor2010
  16. ↑ Àṣìṣe ìtọ́kasí: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named abujafacts5
  17. ↑ Aguochi, O.J.J (2004). Abuja: Birth of the colossus. Stirling Horden publishers.
  18. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_National_Mosque
  19. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_National_Christian_Centre
  20. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nnamdi_Azikiwe_International_Airport
  21. ↑ "Cheap Flights To Nnamdi Azikiwe International Airport – Travelstart.com.ng". www.travelstart.com.ng (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-11-07.
  22. ↑ "Abuja airport clocks 40, to begin parking service". Punch Newspapers (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2022-09-28. Retrieved 2022-11-07.
  23. ↑ "Making Nigerian Airports W'Africa Regional Hub". www.thisdaylive.com. Retrieved 2022-11-07.
  24. 1 2 3 "Life of poverty in Abuja's wealth". news.bbc.co.uk (BBC News, Tuesday, 13 February 2007). 13 February 2007. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6355269.stm.
  25. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Administration_(government)
  26. 1 2 3 "The Nigeria Capital City". AMLSN National Conference (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Archived from the original on 26 February 2022. Retrieved 2022-11-07. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  27. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Commonwealth_of_Nations
  28. ↑ "Aso Rock Declaration on Development and Democracy: Partnership for Peace and Prosperity". The Commonwealth. December 2003. Archived from the original on 26 January 2022. Retrieved 2020-05-30. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  29. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/UNESCO
  30. ↑ "The New Federal Capital". Federal Capital Development Authority (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2018. Archived from the original on 19 May 2020. Retrieved 20 May 2018. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  31. ↑ Barnabas, Sylvanus Gbendazhi (2018-08-03). "Abuja Peoples of Nigeria as Indigenous Peoples in International Law". International Journal on Minority and Group Rights 25 (3): 431–457. doi:10.1163/15718115-02502002. ISSN 1385-4879. http://dx.doi.org/10.1163/15718115-02502002.
  32. ↑ "The “Gwandara Speaking” People of Gwagwa – Abuja – GWADECA" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-02-25.
  33. ↑ "Abuja". Office of the Auditor-General for the Federation. Archived from the original on Jan 5, 2022. Retrieved 2022-01-05. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  34. ↑ "Abuja | Geography, Development, & Population". Britannica (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-01-05.
  35. ↑ Makinde, Adeyinka (15 May 2020). "Abuja: Constructing Nigeria's Federal Capital | Ambitious Plans, Corrupt Practices | 1983". Youtube. Retrieved 6 September 2020.
  36. 1 2 Moore, Jonathan (March 1984). "The Political History of Nigeria's New Capital". The Journal of Modern African Studies 22 (1): 167–175. doi:10.1017/S0022278X00056846. JSTOR 160334. https://www.jstor.org/stable/160334. Retrieved 23 September 2020.
  37. ↑ Yusuf, Omotayo (1 October 2015). "Why The Capital Was Moved From Lagos To Abuja". Naija.ng – Nigeria news.
  38. ↑ FCDA (1988). Abuja: The Making of new Capital city for Nigeria.
  39. 1 2 3 Moore, Jonathan (March 1984). "The Political History of Nigeria's New Capital". The Journal of Modern African Studies 22 (1): 173. doi:10.1017/S0022278X00056846. JSTOR 160334. https://www.jstor.org/stable/160334. Retrieved 22 September 2020.
  40. ↑ Moore, Jonathan (March 1984). "The Political History of Nigeria's New Capital". The Journal of Modern African Studies 22 (1): 174. doi:10.1017/S0022278X00056846. JSTOR 160334. https://www.jstor.org/stable/160334. Retrieved 22 September 2020.
  41. ↑ "Federal Capital Development Authority – Builders of Abuja, Nigeria" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-06-27.
  42. ↑ Elleh, Nnamdi (2001). Abuja, the single most ambitious urban design project of the 20th century. VDG, Verlag und Datenbank für Geisteswissenschaften. ISBN 978-3-89739-165-9. https://books.google.com/books?id=huHVAAAAMAAJ&q=+%22Wallace%2C+McHarg%2C+Roberts+and+Todd%22.
  43. ↑ Shuaibu, Umar (16 March 2020). "Unsung heroes of Abuja master plan". Archived from the original on 21 October 2020. Retrieved 22 September 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  44. ↑ Alkasum, Abba (2012). Abuja: The Making of a Capital City, 1976–2006.
  45. ↑ Adam, Ibrahim (2025-03-13). "Lagos GDP hits $259b, becomes Africa’s 2nd largest city economy". The Nation Newspaper (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-10-22.
  46. ↑ "Nigeria's commercial capital, Lagos, shuts schools amid COVID-19". Reuters. Retrieved 11 February 2024.
  47. ↑ "World Bank Conference: African Regional Roundtable on Upgrading Low-income Settlements" (PDF). citiesalliance.org. World Bank, 3–5 October 2000, Johannesburg, South Africa, p. 16. Archived from the original on 28 September 2007. Retrieved 2007-08-10. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  48. ↑ "Resettlement Issues, Squatter Settlements and the Problems of Land Administration in Abuja, Nigeria's Federal Capital" (PDF). fig.net. 5th FIG Regional Conference Accra, Ghana, 8–11 March 2006. Retrieved 2007-08-10.
  49. ↑ Polgreen, Lydia (13 December 2006). "In a Dream City, a Nightmare for the Common Man". nyt.com (New York Times, 13 December 2006). https://www.nytimes.com/2006/12/13/world/africa/13abuja.html.
  50. ↑ Ekoko, K.O (2006). El – Rufai and Abuja Urban renewal policies.
  51. ↑ Ogbuenyi, Nosike (2022-02-03). "Abuja at 46: The Dreams, Strides, Challenges". Premium Times Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-11-07.
  52. ↑ Balogun, Ola (2001) (in English). The Federal capital territory of Nigeria: A Geography of its development. Ibadab: University of Ibadan Press.
  53. ↑ "Central area of New Federal Capital City of Nigeria". Tange Associates (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Archived from the original on 19 February 2022. Retrieved 2022-02-19.
  54. ↑ titel. "Build a house in Japan | Connect with Japanese Architects | titel". titel (タイテル) (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2022-03-12.
  55. ↑ Olokesusi, Femi; Aiyegbajeje, Femi Ola; Arije, Ibitayo Modupe (2019), Vinod Kumar, T.M., ed., "Smart Metropolitan Regional Development of Abuja and Its Region"Paid subscription required, Smart Metropolitan Regional Development: Economic and Spatial Design Strategies (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì), Singapore: Springer, pp. 797–825, ISBN 978-981-10-8588-8, doi:10.1007/978-981-10-8588-8_14, retrieved 2024-04-23
  56. ↑ "ABUJA METROPOLITAN MANAGEMENT COUNCIL – Federal Capital Territory – FCT – Abuja – Nigeria" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-04-23.
  57. ↑ Federal Government of Nigeria (1991). Government's views on the Report of the Panel on the decree N0.6. 1976.
  58. ↑ Ogbuenyi, Nosike (2023-08-21). "The significance of Wike's appointment as FCT minister, By Nosike Ogbuenyi". Premium Times Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-08-26.
  59. ↑ Kwen, James (2022-02-13). "Abuja polls: PDP wins 3 chairmanship, APC gets two". Businessday NG (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2023-08-26.
  60. ↑ Abuchi, Joe (2024-04-22). "AMAC chairman pledges quick completion of Kugbo road". THE AUTHORITY NEWS (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-04-23.
  61. ↑ "NAIA, Abuja.". FAAN (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-06-27.
  62. ↑ "Road Construction: Motorists Spend Hours In Zuba Traffic Gridlock". Daily Trust (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2025-04-08. Retrieved 2025-10-22.
  63. ↑ Galadima, Mukhtar (2022-10-27). "Population influx and Abuja's emerging districts". Daily Trust (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-04-23.
  64. ↑ Inaju-Challydoff, Daniel. "Economic Community of West African States (ECOWAS)" (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-06-27.
  65. ↑ "Asokoro Abuja | Area Guide". Villa Afrika Realty (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2024-04-23.
  66. ↑ Aga, Chiegeonu (in en). Nigeria: State by State. Lulu.com. ISBN 978-1-105-86432-2. https://books.google.com/books?id=IcmwBgAAQBAJ.
  67. ↑ "Independence Avenue". Wikimapia.org. 18 November 2012. Retrieved 2013-08-30.
  68. ↑ "Ship House". Wikimapia.org. 18 November 2012. Retrieved 2013-08-30.
  69. ↑ "Abuja City's Garki District - wtcf.travel". en.wtcf.org.cn. Retrieved 2023-05-17.
  70. ↑ Bankole, Idowu (2025-06-04). "Tinubu commissions ICC June 10". Vanguard News (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-10-22.
  71. ↑ Anuku, Williams (2025-06-10). "Tinubu Commissions Renovated International Conference Centre in Abuja". Daily Post Nigeria (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-10-22.
  72. ↑ "Transcorp Hilton Abuja". Hilton Hotels and Resorts. Retrieved 23 April 2022.
  73. ↑ USMAN, Mustapha (2025-04-30). "Varsities swell in South-West as NUC issues 11 fresh licences". The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). Retrieved 2025-10-22.
  74. ↑ "INEC Chairman Yakubu Steps Down Early, Hands Over to Acting Chair Amid Succession Plans". TheTimes.com.ng (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2025-10-07. Retrieved 2025-10-22.
  75. ↑ "Civil Society Groups Storm British High Commission Over $9.6bn Judgement + VIDEO". Daily Trust (in Èdè Gẹ̀ẹ́sì). 2019-09-02. Retrieved 2025-10-22.
  76. ↑ "Maitama II Infrastructure to Commence Soon". leadership.ng. 29 May 2022.
Àyọkà yìí tàbí apá rẹ̀ únfẹ́ àtúnṣe sí.

Ẹ le fẹ̀ jù báyìí lọ tàbí kí ẹ ṣàtúnṣe rẹ̀ lọ́nà tí yíò mu kúnrẹ́rẹ́. Ẹ ran Wikipedia lọ́wọ́ láti fẹ̀ẹ́ jù báyìí lọ.

Jẹ́ kíkójáde láti "https://yo.wikipedia.org/w/index.php?title=Àbújá&oldid=613713"